Zelforganisatie: Wat is het en hoe werkt het? Zelfsturende teams: Voorbeelden, condities, succesfactoren & tips. De rol van de leiding. Sturing geven aan zelfsturing.

Wat is een zelfsturend team?

Een zelfsturend team is een vaste groep van medewerkers in een organisatie die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor een product of dienst, die aan een klant wordt geleverd.
Zelfsturende teams zijn de bouwstenen van zelforganisatie en modern organiseren. Wat is het en hoe werkt dit? Daar zijn we inmiddels wel achter. Al twee generaties lang zijn we onder labels als autonome taakgroepen en unit-management hiermee in de weer. Waar gaat het naar toe?  Intrigerend want The next level’ is al zichtbaar in de praktijk.

Kenmerken
  1. Het team is resultaatgericht, dit komt tot uiting in het met elkaar verbeteren van de prestaties.
  2. Het team regelt zelf met elkaar de onderlinge afstemming en coördinatie.
  3. Teamleden durven elkaar aan te spreken op houding en gedrag.

Hoe zelfsturende teams realiseren?

Veel leidinggevenden worstelen met het organiseren van zelfsturing, want je wilt als leidinggevende niet teveel sturen en daarmee het zelfsturend vermogen ondermijnen. Ondertussen wil je wel sturen want een team is niet vanaf het eerst moment gewend om zelf achter het stuur te zitten en dat kan de prestaties aantasten.
Het is een duivels dilemma, want hoe geef je sturing aan zelfsturing?

Hoe zelfsturing ontwikkelen?

Voorbeelden ‘Hoe zelfsturende teams creëren’

De succesfactoren

Het helpt als men enig benul heeft van anders organiseren. Een vlotte scan geeft al meer houvast voor de  aanpak.

Zelforganisatie vereist 3 condities

  1. Betreft het teams met een eigen verantwoordelijkheid voor een klant- of doelgroep?
  2. Hoe ziet die ‘eigen verantwoordelijkheid’ eruit in termen van het te behalen resultaat. En is dat resultaat ook uit te drukken in enkele indicatoren?
  3. Is het team wel een team? Regelt men zelf de onderlinge afstemming? Wordt men als team beoordeeld of als individu?

Hoe sturing geven aan zelfsturing?

Een duivels dilemma? Dat valt wel mee. De genoemde condities en de voorbeelden verduidelijken veel. De sturing drijft weg van toezicht en controle en raakt gericht op het stimuleren en faciliteren van de autonomie van het team en de verantwoordelijkheid en initiatiefkracht van de teamleden. We noemen dit niet voor niets Sturen op Verantwoordelijkheid. Een ander soort sturing dus.

Persoonlijke vaardigheden en zelforganisatie

Zelfsturing vereist ook bepaalde individuele vaardigheden. Met name: openstaan voor feedback d.w.z. constructief omgaan met opmerkingen over eigen professioneel gedrag en houding. Dit staat hier zo simpel en meestal denkt men ‘Oh daar heb ik geen moeite mee’. Toch wringt hier vaak de schoen. Was het maar zo simpel, want dan volgt de rest vanzelf wel. Zie  Werken in een zelfsturend team, is dat leuk?

Zelfsturende en resultaatverantwoordelijke teams.
Slagen of falen?

De volgende bijdragen tonen de meest voorkomende valkuilen, slaag- en faalfactoren:

  • Zelfsturende teams verlangen pro-actieve, ondernemende en zelforganiserende medewerkers. Een andere bewustzijnsfase is noodzaak: Afhankelijkheidsbewustzijn oorzaak falen zelfsturend team.
  • Veel organisaties experimenteren met zelfsturende teams. Maar te vaak komt er niets van zelfsturing en zelforganisatie terecht. Wat gaat er mis? Is zelfsturing een hype:  Vaarwel zelfsturende teams?
  • Zelfsturing is het nieuwe top-down. Welke organisatie is er niet mee bezig? Een mode op ‘zelfsturende wijze’ implementeren leidt tot narigheid: Resultaat (on)verantwoordelijke teams
  • De toon is altijd triomfantelijk en doortrokken van een hoog told-you-so-gehalte. Hype, collectieve verdwazing, aan diskwalificaties geen gebrek. Zelfsturende teams? Kan niet, werkt niet en bij wijze van uppercut: de medewerkers willen zelf niet. Het was toch gedaan met zelfsturing?

Meer inzichten en voorbeelden in Innovatief Organiseren en Sturen op Verantwoordelijkheid. Zie ook de selectie van artikelen als u naar beneden scrolt. U vindt daar ook “The next level” van zelforganisatie met de Haier Casus.