03
M

Weerstand tegen verandering

Omgaan met weerstand tegen verandering in organisaties. Voorbeelden, valkuilen en tips.

Weerstand maak duidelijk waar de schoen wringt. Hoe moet je omgaan met weerstand tegen verandering in organisaties. Blokkades en weerstand bij verandermanagement. Oorzaken van weerstand en vormen van weerstand. Als het probleem op tafel is gekomen kan het vervolgens opgelost worden. Dat is de theorie. De praktijk is anders. Hanteren van weerstand: voorbeelden, valkuilen en tips.

Waarom is er weerstand?

Geen verandering zonder weerstand. Bepalend zijn de machts- en afhankelijkheids verhoudingen. Hoe steiler de hiërarchie en hoe meer de verandering top-down wordt opgelegd wordt, hoe groter de weerstand.

Oplossing: Wees concreet en helder over het resultaat dat je wilt bereiken, des te minder weerstand zal u ondervinden!

Er zijn veel oorzaken van weerstand op te noemen. Zie bijvoorbeeld Veranderen is ondoenlijk, Tien blokkades bij verandermanagement. We willen hier de vinger leggen op de essentie. Hier volgen de twee factoren waar het om draait.

De dynamiek van situatie en systeem

Hoe steekt de organisatie in elkaar. Is er binding of ontbinding. In een bureaucratie gaat verandering anders dan in een start-up. 

Ook al blijft de weerstand vaak onderhuids. Het betreft de dynamiek van Hoog versus Laag zoals beschreven in: Het oerconflict in organisaties. Zie ook Standsverschillen Oorzaak van weerstand tegen verandering? 

Mensen worden murw van alle opgedrongen projecten en veranderingen. De leiding verliest zijn geloofwaardigheid. Men zegt 'Ja' en doet 'Nee'. De echte problemen blijven liggen. Lees Waarom falen ondernemingen? 

Onduidelijk focus, gammele sturing

De zoveelste hype, geleerd geleuter, vaag geklets, ingewikkelde prietpraat. Veel veranderingen betreffen zaken waarbij geen duidelijke en directe koppeling is met het primaire proces van productie en dienstverlening tot en met de klant. Er wordt veel geld en moeite verspild met programma’s over Cultuurverandering, INK-model, BSC, kernwaarden, competentiemanagement en POP’s. Zaken die meer de functie van een rituele regendans vervullen dan dat ze tastbaar bijdragen aan een positief bedrijfsresultaat.  Zie: Successful Change Programs begin with results.
Geen wonder dat er weerstanden ontstaan! De les is: Wees concreet en helder over het resultaat dat je wilt bereiken!

Dat lukt vaak niet. De meest gehoorde klachten over het sturen en managen van verandering zijn: Men vindt de top onduidelijk over wat anders of beter moet en de eigen leidinggevenden zijn niet goed in staat het beleid over te brengen.

En dat terwijl de leiding het idee heeft dat men heel veel aandacht besteedt aan de communicatie!

Vormen van weerstand

De lastigste vormen van weerstand zijn ‘verpakt’. Men vertelt niet openlijk waarom men er niets in ziet. Dat vindt men riskant. Men stelt zich, zeker naar de leiding toe, constructief op. “Men wil best wel, maar ……. ”

Voorbeelden

  • We willen wel, maar wat bedoelen ze nu precies?
  • We wilen wel, maar dit is al eens eerder geprobeerd.
  • We willen wel, maar dan moeten ze ons eerst de middelen verschaffen.
  • We willen wel, maar dit doen we al.
  • Lijkt mij héél belangrijk!! Ben benieuwd hoe het verder gaat.

Bron: Cynisme en organisatierot bij verandering

De kern van deze uitingen is het niet oppakken van de eigen verantwoordelijkheid. Men laat het erbij zitten en vertoont allerlei vormen van vrijblijvend gedrag. De redenen moet we zoeken in bovengenoemde twee oorzaken. 'Gammele sturing' en 'De dynamiek van situatie en systeem'.

Omgaan met weerstand tegen verandering in organisaties

Weerstand serieus nemen, beter communiceren, de mensen mee laten doen bij de voorbereiding..... Er zijn talloze aanbevelingen. Ze variëren tussen  de twee uitersten: 'Top down, verder niet zeuren' versus  'Zorg dat de verantwoordelijkheid voor de verandering bij de lijn komt.'

Beter communiceren

Het advies is altijd ‘beter communiceren’. Vaak een dooddoener. Want het is niet de communicatie maar de relatie!

Lees over de dynamiek van situatie en systeem zoals hierboven onder Oorzaken weerstand vermeld.

Als betrokkenen de ervaring hebben dat de leiding weet wat er op de werkvloer speelt, dan helpt dat. Een goed gesprek is dan een prima interventie. Maar zelfs dan: Men komt met kritische vragen. De baas zet zich schrap en reageert defensief. De medewerkers worden versterkt in een houding van: “Zie je wel; dit heeft geen zin. Ze gaan toch hun eigen gang”.  Meer hierover in: Hoe managers onbewust verandering blokkeren.

Inspraak in de stuur- en projectgroepen

Een ander veel gehanteerd advies is: ‘Zorg ervoor dat de mensen in stuur- en projectgroepen vertegenwoordigd zijn’. Dat blijkt in de praktijk geen enkele garantie. Men wordt door de specialisten en bazen overruled. Er komt een fraai rapport en de uitrol begint. En daarmee de weerstand.

Organiseer tegenspraak

Wees de weerstand vóór! Organiseer tijdig tegenspraak en handel daarnaar!  Zie: Naar constructieve tegenspraak in 4 stappen.

De lijn als de veranderorganisatie

Een aanpak waarbij de lijnorganisatie zelf, tot en met de professionals in de uitvoering, de verantwoordelijkheid voor de gewenste verandering oppakt, biedt het meeste perspectief. De kern is een zodanige sturing dat een rechtstreeks beroep gedaan wordt op de lijn. Zie: Verandermanagement als onderdeel van de bedrijfsvoering.

Selectie van inzichten, voorbeelden, tips en tricks

Zie de bijdragen hieronder. De gerelateerde items bij elke bijdrage verschaffen desgewenst meer informatie. Laat u ook inspireren door onze pagina over Verandermanagement. Daarin vindt u de belangrijkste 'lesssons learned' uit de praktijk. De sectie Verandermanagement: de essentie helpt u meteen op weg.

Selectie van de Redactie

d6ff81eabac4b448e7223361a5a757d8
Columns
Emotie management

Waarom veranderen vaak mislukt

Weerstand? Zoek de aansluiting bij de emotionele onderstroom!
Marjan Haselhoff
10181
1
slechte=combi
Columns
Werkvloer

Standsverschillen oorzaak van weerstand tegen verandering?

Is er een latente strijd tussen hoger- en lageropgeleiden in organisaties?
Bert Overbeek
7767
1
Bell ringer playing  in the tower bell next to the cathedral of Valencia, Spain
Boeken · Columns
Organisatiecultuur

Voorkom het klokkenluiden, word een dwarsligger

Rails worden stevig door dwarsliggers
Aart G. Broek
17616
2
Waarom Het Nieuwe Werken invoeren? - ManagementSite
Cases · Columns
Weerstand tegen verandering

Omgaan met weerstand tegen verandering

Uitleggen, uitspreken en uitlaatkleppen. Twee voorbeelden.
Muel Kaptein
29143
4
’t Zit vast, wat nu? - Taaie verandering los-denken
Cover stories
Weerstand tegen verandering

’t Zit vast, wat nu?

Taaie verandering los-denken
Arend Ardon
22661
13
En altijd maar weer over weerstand - Waarom de stroom van boeken en artikelen over Weerstand tegen Verandering doorgaat
Columns
Management modellen

En altijd maar weer over weerstand

Waarom de stroom van boeken en artikelen over Weerstand tegen Verandering doorgaat
Marc Oskam
9131
7
Help: ze begrijpen het nog steeds niet! - Met de hakken diep in het zand
Columns
Weerstand tegen verandering

Help: ze begrijpen het nog steeds niet!

Met de hakken diep in het zand
Dirk-Jan de Bruijn
12782
0
Acht gouden regels bij IT-investeringen - De acht Raines Regels
Cover stories · Cases
Weerstand tegen verandering

De ongeschreven regels van verandermanagement

Casus: Hoe er een ander spel van maken?
Arend Ardon
19003
21
Crisismanagement - Handelen bij een crisis: tips, gedragsregels en checklists. Veerkracht bij crisismanagement.
Cover stories
Organisatiecultuur

Waarom falen ondernemingen?

(en waarom dit artikel voor u geen nut heeft)
Ton Leenen
12947
13

Tips & Tricks

Minste-weerstand
Columns
Weerstand tegen verandering

De weg van de minste weerstand

Zeven manieren om met weerstand om te gaan. Kies de manier die bij u past!
Jan van Setten
7351
2
Zingeving als medicijn tegen team-stress - Verminder team-stress in 4 stappen
Columns
Emotie management

Stop met pushen en sleuren, start met een goed gesprek.

Wil je mensen meekrijgen in verandering? Verander eerst zelf
Marjan Haselhoff
8872
1
Print
Columns
Weerstand tegen verandering

Hoe regisseer je een veranderbijeenkomst?

Drie zinnen die de begeleider dient te vermijden
Annemarie Mars
14090
2
Hoe krijg je de lijnmanager mee? - Drie valkuilen en drie tips bij verandermanagement
Columns
Weerstand tegen verandering

Hoe krijg je de lijnmanager mee?

Drie valkuilen en drie tips bij verandermanagement
Annemarie Mars
7711
1
professional
Columns
Weerstand tegen verandering

En echt iedereen doet mee!

Weg uit het stroperige gedoe van weerstand en bureaucratie
Dirk-Jan de Bruijn
7839
4

Auteurs die meeschrijven aan Weerstand tegen verandering

Zie alle