Even los van de exacte aantallen. Zeg: we hebben 1 miljoen ambtenaren. Maar zeg ook: we hebben 16 miljoen Nederlanders. Dit betekent dat in uw straat, waar 16 mensen wonen, één persoon is belast met publieke taken voor zichzelf en de 15 anderen. Het gaat hier dan om defensie, politie, onderwijs, infrastructuur, rechterlijke taken, zorg, dijkbewaking, luchtverkeersbeveiliging, verzorging en onderhoud openbare ruimte en ga zo maar door. Je krijgt spontaan medelijden met die ene persoon. Je zou hem of haar een hulpje gunnen.

Het overheersende sentiment is dat het allemaal wel wat minder kan en moet. Inefficiëntie, bureaucratie en logheid worden benadrukt; de autonome groei van het apparaat wordt gezien als een fenomeen dat niet te stoppen is. Minder moet! Niet in de laatste plaats ingegeven door afnemende budgettaire ruimte: financiële crisis en daarmee gevolgen voor de schatkist, afnemend draagvlak voor de publieke zaak (het marktdenken) en de bezuinigingen (‘ombuigingen’) waar overheden zich mee geconfronteerd zien.

De cijfers liegen er niet om
De 18 miljard bezuinigingen van het huidige kabinet worden aan de inkomsten én aan de uitgavenkant gerealiseerd. Waar is het gemakkelijker snijden in de uitgaven dan in het ambtenarenapparaat en het werk dat hier gedaan wordt? De publieke dienstverlening staat hiermee wel onder druk – de discussie over de (achterblijvende) taken wordt immers niet – of voor de burger niet zichtbaar – gevoerd. Tegelijkertijd eist die emanciperende burger steeds nadrukkelijker dat publieke taken snel, passend (op het individu), goedkoop, fair (behoorlijk bestuur) en groen worden aangeboden. U draait het liefst al, vóórdat wij vragen.

Lees ook:

Gemeenten in zwaar weer door stagneren bouw.

De plannen van Rutte cs wijzen ondubbelzinnig in de richting van krimp en korting. Zes miljard bezuinigen op ambtenaren en ambtenarij. In de komende 10 jaar verlaat echter een enorme hoeveelheid publieke dienstverleners (waaronder agenten, leraren, militairen, etc) de actieve dienst. Als er niets gedaan wordt slankt het apparaat daardoor al fors af. In sommige sectoren wordt een uitstroom tot wel 50% voorzien. Maar de taken blijven bestaan. Een herbezinning op kerntaken, dat wil zeggen het nadenken over de essentie van de overheidstaak, met daarop volgend het daadwerkelijk afstoten van niet overheidstaken en verschuiving van publiek naar privaat, hoort bij het beperken van uitgaven in de mate zoals nu voorgesteld. De kaasschaaf is bot en het vet is taai.
Een ander optie is besparen door betere samenwerking en behalen van synergiewinst. Centralisatie en vorming van Shared Service Organisaties (of –centra: SSC’s) kunnen daarin bijdragen. Dit kan zowel voor generieke bedrijfsvoeringprocessen, maar ook voor primaire processen. Dit laatste trouwens eerder bij gemeenten dan bij het rijk.) De overheid moet in eigen vlees snijden. De veranderstrategie van de overheid (samenvoegen, uitbenen en korting opleggen) heeft in het verleden weinig winst opgeleverd. Per saldo is de overheid steeds verder in omvang gegroeid. Ook het op afstand plaatsen in Zelfstandige Bestuursorganen levert niet de gewenste besparingen op.

Samenwerken, samenvoegen en bundelen
Het lijkt er op dat de oplossing gezocht moet worden in samenwerken, samenvoegen en bundelen van krachten. In eerste instantie op het gebied van bedrijfsvoering; later ook op het gebied van primaire processen.
Natuurlijk gebeurt dit al. Gemeenten en rijk zoeken steeds meer samenwerking en beginnen voordelen te zien bij het bundelen (‘sharen’) van bedrijfsvoeringstaken. Gevolg: minder overhead, minder lasten, maar ook meer gestroomlijnde processen en meer transparantie.

Ja, maar
“Klinkt mooi ‘weinig lasten en veel baten’ maar werkt dat nou echt? We weten precies hoe dat zit: na een jaar implementatie en verandering met bijbehorende onrust, verwarring en kosten is het met de realisatie van de baten vaak droef gesteld.” En toch is er met de implementatie van shared services inmiddels zo veel kennis en ervaring opgedaan dat sprake is van een gecontroleerd proces van implementatie met daarbij, tot op redelijke hoogte uiteraard, de garantie van realisatie van baten.
In Engeland bij de invoering van shared services bij gemeenten en zogenaamde counties, in Finland bij de realisatie van shared services voor de rijksoverheid, in Frankrijk bij het invoeren van shared services voor de Gendarmerie – en nog vele voorbeelden meer. In Nederland kennen we P-Direkt, het sharen van de HRM functie voor alle rijksambtenaren. Ondanks (aanloop)problemen worden ook daar de baten gerealiseerd. Het sharen van services is, en wordt steeds verdergaand, een beproefd concept met tevreden deelnemers.
Die straatgenoot van u, die nu nog voor u, zichzelf en nóg 14 anderen alle publieke taken uitvoert, heeft een hulpje gevonden. En de dienstverlening aan de burger ook.

drs Pieter Mangé is Politicoloog en Management Consultant.

Kennisbank onderwerpen:

U heeft een gratis lidmaatschap

Upgrade naar een PRO-abonnement voor € 4 per maand of € 30 per jaar en ontvang:

  • onbeperkt toegang tot alle artikelen.
  • geen commerciële emails en geen reclame op de site.
  • de keuze of u wel of geen nieuwsbrief wilt ontvangen
  • het E-book: Negotiating as emotion management t.w.v. €8.00
UPGRADE NAAR PRO-ABONNEMENT >>

Kennisbank onderwerpen:

 

Reageer

Na het plaatsen kunt u uw reactie nog 30 minuten aanpassen.

Reacties

Ik heb al jaren het gevoel dat steeds maar weer de kern van problemen onder het vloerkleed verdwijnt. Hier een blinde greep uit zaken waar de burger helemaal niets meer van begrijpt.

Politie
Waarom heeft de politie in Zoetermeer maar 2 auto’s ter beschikking en moeten ze voor versterking een verzoek indienen bij de Politie Haaglanden? Waarom werkt de bestaande automatisering niet goed bij de Politie? Gegevens raken weg zegt men. Zijn ze echt wèg (backup) of onvindbaar (niet goed ingevulde zoekvelden)? Of verschillen de zoekvelden links en rechts? En waarom kunnen alleen sommige agenten “in elkaars systeem kijken”? Waarom zijn er nog steeds tig politiesubsystemen in Nederland)?

Brandweer
Waarom constateert men NÁ implementatie dat het C2000 systeem een Emmentaler kaas is met héle grote gaten? Welke bonzo’s hebben vóór het gunnen van de order hun huiswerk niet gedaan?

Gemeente
Waarom is het aanvragen van een bouwvergunning (tig instanties) niet al in de vorige eeuw volledig geautomatiseerd? Waarom zijn er evenveel vrije variaties van rampenplannen als gemeentes?
Waarom moet ik een afspraak maken om het dossier van mijn huis in te kunnen zien? Waarom moet het een dag duren om dat ding 5 meter met de lift omhoog te toveren en 22,50 ex kopieën kosten?
Waarom worden wèl de groenvoorzieningen continu uitbundig gepleegd? Waarom wordt een stoep opnieuw gelegd die nog 100 jaar mee zou kunnen? Maar het witten van een paar betonpaaltjes “zit niet in het beleid”(officieel commentaar), zodat voor onze deur elke dag een paar keer een pizza coureur een bijna dood ervaring heeft?

Gezondheidszorg
Waarom staan artsen voor Abortus en Euthanasie niet onder resp. de A en de E in de gele gids?
Waarom moet ik voor een tube antizwemmerseczeem (6,95 euro) zalf éérst een doktersrecept halen (wachtkamertijd en geld)? “Nou, meneer, omdat er verslavende ingrediënten in zitten” zei de apothekers(assistente). Belachelijk. Waarom worden klachten nog steeds onderzocht door degenen die ze veroorzaken?

Provincie
Waarom bestaan Provincies nog als bestuurslaag? Waarom zijn de grenzen van de Waterschappen niet beter “gelijnd” met grenzen van gemeentes, politie, brandweer en hulpdiensten?

Ministeries
Waar blijven de al talloze malen voorgestelde horizontale (procesgerichte) organisatie structuren?
Waarom bakkeleien gemeentes en rijk tientallen jaren over het doortrekken van een autoweg?
Waarom is kraken nog altijd niet gelijk met diefstal en dus strafbaar?

Onderwijs
Waarom staan we toe dat een hele sector geen beoordelingsgesprekken voert? Waarom kan een slecht presterende leraar niet gewoon eruit vliegen of worden geoutsourced? Waarom spreken belasting en UWV niet dezelfde taal en worden niet dezelfde regeltjes gehanteerd, zodat de nietsvermoedende hardwerkende en te goedertrouwe ZZP-ers als fraudeurs bij een politieambtenaar geroepen wordt en vervolgens absurd beboet met terugwerkende kracht?

Verborgen agenda’s
Samenvattend kan je concluderen dat er waarschijnlijk sprake is van twéé achterliggende fenomenen: prioriteiten en werkgelegenheid. Waarom leiden vragen over bezuinigingen altijd tot hetzelfde antwoord: dan moeten we snijden in X, Y of Z?

Bullshit. Haal nou eens ECHT de bezem door het regeltjes drijfzand. Licht die processen nou eens goed door en stem ze zinnig en flexibel af op veranderende omstandigheden. En als daarvoor nog een 16e man nodig is: die betaalt zich duizendvoudig terug.

Groet,
Jos Steynebrugh
Marketing & Innovatie Consultant.

Er is inderdaad veel winst te realiseren. Dat heet ook wel het verzilveren van verborgen synergie. Implementatie van SSC-achtige vormen is inderdaad een heel goed initiatief. Het is wel zaak om die invoering te combineren met gedwongen uniformering om te voorkomen dat we weer gedrochten creeren met een woud aan uitzonderingen. Maar waar volgens mij nog meer winst te boeken is, is als we clusters aanbrengen van (uitvoerings)organisaties die zich hebben gespecialiseerd in bepaalde processen, dit om versnippering te voorkomen. Zo zou het CJIB getransformeerd kunnen worden tot een overheidsincassobureau, zou je wieg-graaf regelingen (Kinderbijslag, studiefinanciering, AOW) geclusterd kunnen worden en zou het logisch zijn als RIjkswaterstaat niet alleen de rijkswegen beheerd, maar ook de rest. En zo voorts.

Treurig dat telkens weer de centralisatiereflex te voorschijn komt: SSC, synergie, economy of scale, etc.
Na een eeuw Tayloriaans falen, zouden wij toch eindelijk eens moeten beseffen dat dit niet, nooit werkt! Centralisatie zorgt voor ineffectiviteit, bureaucratie, vergadercultuur en grote, dikke lagen overhead.
Wanneer je centraliseert, dan ook direct uitbesteden aan een commerciele parij. Anders zoveel als mogelijk decentraliseren.

In de thuiszorg sta ik soms perplex van de bureaucratische kluwen waar mensen in zitten.

Deze week: een ernstig zieke moeder uit Rotterdam krijgt geen (30 uur)PGB meer sinds haar autistische kind op de middelbare school zit
Daardoor moet haar partner gaan werken (algeheel mantelzorger met zware taak moeder en dochter te verzorgen en begeleiden)
Doordat partner werkt, moet moeder dochter begeleiden en loopt op de tenen.
Dochter wordt agressief naar moeder.
Gemeentelijk wijkteam schakelt kinderbescherming in.
Deze laat een bureau X de situatie bekijken.
Conclusie: PGB moet herstart worden.
Wijkteam ziet dit niet zitten en vraagt steeds nieuwe verslagen van deskundigen om hun mening te staven.
Gezin krijgt geen huishoudelijke zorg omdat partner dat kan.
Intussen dreigt het gezin te stranden.

Er is een rechtzaak gaande en moeder wordt zieker.
Wat als moeder wegvalt?

Kortom: veel leed en kosten, terwijl de oplossing simpel lijkt.

Ik heb een paar jaar geleden iemand horen spreken van een bureau tegen bureaucratie.
Die gingen met instanties om de tafel om een eenvoudige en kosteneffectieve oplossing te zoeken.

Weet iemand welk bureau dit kan zijn?

Toon alle 4 reacties
x
x