Channels
 

Reageer

Na het plaatsen kunt u uw reactie nog 30 minuten aanpassen.

Reacties

In het begin heb ik een korte, zeer korte twitterverhouding met Ton Elias gehad. Ton, als je input nodig hebt van een onafhankelijke #ICT professional die jou alles kan vertellen van hoed en rand dan….. Ton Elias antwoordde,’… zaken die onder de commissie zijn worden niet besproken…’Usensus’.’ Mijn reactie, ik vondem vlijmscherp van mezelf,’ Als je er geen verstand van hebt staat het nablaten van anderen nog dommer. In Nederland heb je het dan over gewoonte.’

Waar ik hem voor waarschuuwde gebeurde de volgende dag toen er eentje van powned hem vroeg of hij wist waar die aan begon. Jawel antwoordde Elias, ik het het jargon aardig op mijn netvlies. Aha, sprak de journalist, weet u wat een ip adres is dan? Nee, die informatie had Ton Elias even niet paraat. Af hakkelend met een dik rood hoofd via de zijdeur. De toon was weer eens gezet.

Miljardenschade, 100% voorspelbaar, 100% aantoonbaar, immers, IC/ICT is een 100% voorspelbare materie, dus ook de schade en schande zijn 100% voorspelbaar, laat je onderzoeken door een commissie die van de hele materie geen enkele inhoudelijke verstand heeft. Dat is de rode draad van de kabinetten van Mark Rutte. Mensen op plaatsen waar zij geen enkele inhoudelijke affiniteit met materie hebben.

ICT is een lineaire volkomen voorspelbare aangelegenheid. Het gegeven dat bedrijfsleven een steeds grotere reputatie en financiële schade met deze materie aan het berokkenen is, zou voor veel bestuurders en MMT kamers veel zeggend moeten zijn. Door de instelling dat men klaarblijkelijk voor kwaliteit niet meer wenst te willen betalen zal het aantal grootschalige incidenten, met steeds grotere impact en schade, gegarandeerd doen toenemen.

Ik roep dit al sinds 2009 en krijg daar, heel voorspelbaar maar tegelijkertijd jammer genoeg, vrij aardig mijn gelijk in. Nu gaat het mij niet om ‘Gelijk’. Ik hoef namelijk de rekeningen van de missers in het bedrijfsleven niet te betalen. Maar als ik gedwongen word door stupide politieke impotentie en incompetentie mee te moeten betalen aan te voorkomen miljarden debacles, dan geef ik daar heel graag mijn kijk op.

Ook dat is Usensus mijn beste Ton Elias.

Elk systeem is eindig. Of het nu om een biologisch, informatie of organisatiesysteem gaat, elk systeem vervalt en gaat dood. Meestal eindigend in een implosie danwel explosie. Complexiteit, fragmentatie, sterke wederzijdse afhankelijkheden, een karrevracht aan belanghebbenden, alles wijst er op dat echte transformatie of ontmanteling van de in het artikel beschreven dynamieken vooralsnog een utopie zal blijken. Echter dat geldt voor meerdere systeemdynamieken in onze maatschappij. Kijk bijvoorbeeld naar ons monetaire systeem, ook een eindig systeem gebaseerd op de cumulatie van schuld. Niemand die er echt wakker van licht.

Misschien meer interessant is te zien dat veel grote, breed in onze omgeving uitgezaaide systemen meer en meer in verval raken. Met name de genoemde complexiteit hand in hand met de enorme fragmentatie (van structuren en belangen) zorgt in veel gevallen zelfs voor een contra productieve realisatie en oplevering. Het lijkt er op dat wij getuige zijn van hoe velen van onze zeer vertrouwde systemen, gelijk de zuilen in de jaren zestig, vervagen en ineenstorten. En misschien moeten we dat wel gewoon zo laten gebeuren?

Capgemini blijkt op dubieuze wijze miljoenen te hebben verdiend met een ICT-project bij de Sociale Verzekeringsbank, een project dat nooit heeft gefunctioneerd. Kosten: 43 miljoen euro. Het heeft nooit gewerkt en vorig jaar heeft de SVB de stekker uit het project getrokken.

Moeten we dit zien als een nabrander van het prae-Elias tijdperk of als een aankondiging van wat ons nog te wachten staat?

Begin september 2015 meldde het tv programma Zembla dat de manager die toezicht hield op het project, betaald werd door het bedrijf dat het computersysteem ontwikkelde.Zembla legt het haarfijn uit in: Klokkenluiders: Angstcultuur en belangenverstrengeling bij SVB. Geen wonder dat het toezicht niets voorstelde. Wie bedenkt zo’n louche constructie; iedereen voelt toch aan dat dit niet klopt?

Gelukkig hebben we nu het Bureau ICT-toetsing (BIT). En wat las ik gedurende de vakantieperiode in NRC? ‘Minister Stef Blok heeft de dagelijkse leiding van het Bureau ICT-toetsing in handen gegeven van een consultant van adviesbureau Deloitte.’

Hoe is dit mogelijk? De kern van het probleem is dat het externe bureaus keer op keer lukt om de overheid te gebruiken als melkkoe. En dan kiezen we voor toezicht en toetsing door een extern bureau?

Of hebben we te maken met een heel ander probleem? Is de eigenlijke kern van het probleem wellicht de onvoorstelbare naïviteit en achteloosheid van de verantwoordelijke overheidsmanagers die dit soort soort constructies bedenken en gedogen?

Is het SVB management nog in functie? Zij zijn het toch die 42 miljoen hebben verspeeld door de kat op het spek te binden en verder niet op te letten ondanks de signalen van hun eigen mensen? Kritiek op het nieuwe systeem binnen de SVB vond geen gehoor en waarschuwingen werden genegeerd, stellen (oud-)werknemers. Bron Belangenverstrengeling ICT-project kostte SVB miljoenen.

Toen ik deze column schreef had ik niet kunnen vermoeden dat mijn pessimistische blik op de toekomst aan het slot van de column, zo snel bevestigd zou worden.

Beste Willem,
Op 17 nov a.s. rond ik mijn promotieonderzoek naar de bestuursvernieuwing bij Defensie van 2003 tot 2014 af. Eén van mijn bevindingen is dat de civiele top van Defensie, maar met hen ook de civiele leiding van overige departementen als Justitie, I&M e.d., uitvoering wil geven aan de opdracht te komen tot een kleinere en effectievere overheid. Nu is ‘kleiner’ een kwantitatieve term en ‘effectiever’ een kwalitatieve term. Kortom aan die opdracht kan alleen worden voldaan indien ‘professionals’ in de uitvoering en ‘technocraten’ in de top van de organisatie elkaar ‘begrijpen’. Uit mijn onderzoek blijkt dat ieder van deze groepen een eigen ‘logica’ kent. Ze spreken af en toe dezelfde woorden uit, zoals ‘gezamelijkheid’ en ‘doelmatigheid’, maar bedoelen daar in de uitwerking iets heel anders mee. Kortom er wordt in de ministeries maximaal langs elkaar heen gepraat. De civiele en politieke top van de departementen houdt er niet van om teveel macht bij lijnmanagers te leggen en geeft daarom de voorkeur aan de ‘vertrouwde’ ‘verdeel en heers’-strategie. We moeten terug naar het adagium dat besluiten moeten worden genomen door personeel dat de consequenties van dergelijke besluiten kan overzien en daar dan ook persoonlijke verantwoordelijkheid voor kan nemen. In dat licht pleit ik voor een volledige heroriëntatie op de bedrijfsvoering binnen de rijksoverheid.

‘DE CRASH WAS VOORSPELD – EN HIJ KWAM OOK’
Dit zijn de rapportages waar NRC trots op kan zijn. Een must-read van Derk Stokmans in NRC, 28-11-15.

UWV Een drama, werd de site werk.nl. Maar IBM kreeg van het UWV alleen nog maar meer opdrachten – ook al worden de systemen uit angst voor een nieuwe crash zo min mogelijk aangeraakt.

En sprekend voorbeeld van nodeloze verspilling en super-slap opdrachtgeverschap.

Dit blijft zo doorgaan ondanks BIT, de ICT waakhond van de overheid. Lees in ons dossier over ICT bij de overheid de remedie in 3 punten.

Eerst organiseren, dan informatiseren, dan automatiseren
Dit is ongeveer de eerste les die iedereen die iets van organisaties weet heeft geleerd. Toch lijken er vele bestuurders binnen de rijksoverheid te zijn die deze wetmatigheid niet serieus nemen.
Aan de aangereikte remedies zou ik in dat licht toch graag een belangrijke notie willen toevoegen.

Je moet pas aan ICT beginnen als je goed bent georganiseerd.

Binnen de overheid wordt ICT gezien als een essentiële randvoorwaarde om tot een kleinere en daarmee goedkopere overheid te kunnen komen. Wanneer je als regering evenwel eenzijdig personele besparingen oplegt aan de ministeries moeten keuzes worden gemaakt op welke vlakken dat tot ‘minder overheid’, dus ‘minder defensie’, ‘minder zorg’, ‘minder politie’ en dergelijke zal leiden. Het maken van keuzes op deze vlakken is moeilijk. ICT is dan een perfect excuus. Door ICT kun je immers op personeel besparen toch?? Tegen deze redenering is toch niets in te brengen? Er is alleen een lastig probleempje. Je moet wel weten hoe je bent georganiseerd….

De eerste exercitie van het BIT verschaft weinig vertrouwen. Een volgend IT-debacle dient zich aan. De problemen zijn groot maar maar er volgt een tandeloos advies: ‘het IT-programma kan succesvol afgerond worden’.
Zie het artikel van Nico Beenker, 13-12-15: ‘Een tandeloos BIT is prima, mits een scherpe tong’. https://www.managementsite.nl/tandeloos-bit

Het BRP-project. Weer een kostbare ICT-mislukking bij de overheid: 90 miljoen Euro in rook opgegaan. Precies zoals voorspeld.

Leert men het dan nooit? Vandaag in NRC een uitgebreid artikel van 5 deskundigen met het advies van de mislukking te leren.
Terwijl dat nou net het probleem is. De mensen die ervan zouden moeten leren doen niet mee. Die gaan door op de oude voet. En daar hebben ze goede redenen voor.

Er is al heel veel geleerd zonder dat het enig effect had. Tja, als je niet wilt leren. https://www.managementsite.nl/dossiers/ict-projectmanagement-overheid-it-projecten

Hoe hardleers kan men zijn. En het BIT, de parel van de commissie Elias dan?
Het BIT heeft het BRT project ruim 2 jaar geleden getoetst. Nico Beenker publiceerde bijna 2 jaar geleden gedetailleerd wat er mankeerde aan het advies van het BIT. Beenker liet er niets van heel.
Het project ging door en de verspilling nam een hoge vlucht. Hoe hardleers kan men zijn?

Weer 100 miljoen verdampt! Chaos en opportunisme bij de bouw van het landelijk persoonsregister. “Niks is te gebruiken, niks zal op orde komen.” Bron: Liza van Lonkhuyzen, Derk Stokmans, Hoe de overheid 100 miljoen uitgaf aan drie ict-mislukkingen. NRC,1 december 2017.

Geen wonder! De drie basisvoorwaarden voor succes waren gedurende de dertien jaar van het project totaal afwezig. Zie ‘De remedie’ in: https://www.managementsite.nl/dossiers/ict-projectmanagement-overheid-it-projecten

1. De verantwoordelijke opdrachtgevers waren zoek of bemoeiden zich er niet mee.
2. Het project werd niet opgezet in haalbare onderdelen met een eigen toegevoegde waarde voor gebruikers.
3. De ICT bedrijven droegen geen verantwoordelijkheid voor het resultaat maar konden declareren op basis van hun uren.

Tja…”in 2015 had het BIT nog geconcludeerd dat het project op de goede weg was”.

Wat een fantastische melkkoe is dit 13 jaar lang geweest voor de ICT bedrijven. En wat een onnozelheid bij de opdrachtgever.

In een apart kader ‘Consultantswoordenboek‘ gaat het artikel in op de rol van consultants:
“Een van de opvallendste kenmerken van het dertien jaar lang durende project om de landelijke persoonsregistratie te bouwen, is dat er door de jaren heen 24 evaluatierapporten over het project zijn gemaakt. Die laten goed zien hoe consultants pijnlijke conclusies verhullen met taal. Bewindspersonen die de Tweede Kamer moeten informeren, kunnen dit jargon weer gebruiken om de werkelijkheid wat weg te masseren.”
En er volgt een serie voorbeelden. ‘Pijnlijk en beschamend!’

“Een mislukt project van de overheid is vaak een zeer geslaagd project voor de ICT-leveranciers, vertelde de voormalig Rijksjurist Ruud Leether vorig jaar in een hoorzitting van de commissie-Elias”, staat hierboven.
Wat hier niet bijstaat, is dat dit ook geldt voor de INTERNE leverancier: de CIO. Het niet onderkennen hiervan leidt tot politiek en een machtsstrijd, vaak zichtbaar in de grootte van budgetten. En het leidt vooral tot kostbaar falen.
Daarom was het kortzichtig en ineffectief om n.a.v. Elias het BIT onder de CIO-Rijk te plaatsen.

Door het mislukken van het ICT-project ‘Basisregistratie Personen (BRP)’ raakt de rol van het Bureau ICT-Toetsing (BIT) steeds meer omstreden. Aan de onafhankelijkheid van het BIT wordt thans ernstig getwijfeld. Volgens René Veldwijk was het BIT een speelbal van minister Plasterk; zie ‘Bestuurdersoorlog rond de BRP escaleert’, Computable, 17-10-17 https://www.computable.nl/artikel/opinie/overheid/6226737/1509029/bestuurdersoorlog-rond-de-brp-escaleert.html Lezen! Het is ‘House of Cards’ en ‘Game of Thrones tegelijk’. “Het beeld is dan dat het BIT een intransparante politieke club is die in opdracht van – ja van wie? – leugenachtige rapporten over ict-projecten schrijft”.

Hoe het BIT nog zijn geloofwaardigheid kan herstellen is mij onduidelijk. Het was al een gedrocht dat de verantwoordelijkheid voor een ICT-project alleen maar verder ondermijnde. Een reden temeer om deze verantwoordelijkheid te beleggen bij de opdrachtgever in casu de leiding van de verantwoordelijke publieke dienst. Ook een aansprakelijkheid voor falen bij de ICT bedrijven, is een deel van de oplossing.

Enfin, de bekende aanbevelingen dus die we in ons dossier al jaren lang bepleiten. Aanbevelingen die in de praktijk ongetwijfeld overspoeld worden met allerlei prietpraat en ingewikkelde argumentaties; dit alles eindigend met de conclusie dat het een complexe materie betreft waar men niet te simpel en te gemakkelijk over moet oordelen. Zie ‘Het is zo complex… Ammehoela’. https://www.managementsite.nl/complex-ammehoela

En zo stuntelen we verder. ‘Laat de muppets maar betalen’.

‘Flop dreigt met digitale rechtspraak’ is de kop op de front-pagina van NRC, Mark Lievisse Adriaanse, 29 januari 2018. Twee citaten:
‘De digitalisering van de rechtspraak dreigt te mislukken. Bij de start werden de kosten nog op 7 miljoen euro geschat, inmiddels is er 200 miljoen euro aan uitgegeven. Ook is pas 5 procent ervan gerealiseerd.’ En:
‘Dit jaar is nog eens minstens 20 miljoen euro extra nodig om verdere vertraging te beperken, zo bleek begin januari in een voortgangsrapportage.’

Tja, daar gaan we weer. En uiteraard het standaard excuus. Ik citeer. De hogere kosten ontstaan volgens de woordvoerder doordat digitalisering „complexer blijkt dan gedacht”.

Al eerder las ik in NRC, Matthieu Verhoeven, 17 januari 2018 onder de kop: ‘ICT-leveranciers hebben de Rechtspraak klemvast’: “Ook hier lijkt niemand aansprakelijk of verantwoordelijk, van eerdere fouten lijkt niets geleerd. Mij bekruipt af en toe het gevoel dat ict-leveranciers meteen een folder van de firma Bombardier bestellen als er een opdracht van de Rechtspraak binnenrolt.”

Inderdaad, een herhaling van zetten. Wat een enorme verspilling. Op naar weer een Commisssie Elias? Laat me niet lachen. Wat een schertsvertoning.

Ook bij de Drechtsteden ging het mis:
“Miljoenenprogramma niet in gebruik: De Drechtsteden kampen mogelijk opnieuw met een ict-strop. Drie jaar na aankoop blijkt een belangrijk softwareprogramma nooit in gebruik genomen te zijn. Vermoedelijk zal dat ook nooit gebeuren. Het programma kostte zo’n 2,5 miljoen euro.“
Bron: https://www.ad.nl/dordrecht/miljoenenprogramma-niet-in-gebruik-mogelijk-ict-strop-voor-drechtsteden~a3cf59c2/

Tja, laat de muppets maar betalen! Want het was weer o zo complex. En nog een fraudezaak op de koop toe: https://www.ad.nl/dordrecht/ict-specialist-fraudeerde-voor-9-ton~ab732f03/

Ook berichten over ICT fraude elders:
‘De commissie Elias deed in 2014 voor de Tweede Kamer onderzoek naar de ICT-sector en vond geen bewijzen voor corruptie.
Maar adviseurs die de commissie Elias ondersteunden, lijken nu zelf betrokken bij een corruptiezaak aan de Hogeschool en de Universiteit van Amsterdam. In e-mails die zijn gelekt naar Zembla schrijft één van deze adviseurs dat een zogeheten kickback fee moet worden betaald aan een manager van de onderwijsinstellingen.’
Bron: https://www.ftm.nl/artikelen/schimmige-deals-hva?share=1

Aldus stuntelen we verder. Maar tja ‘het is ook heel complex’.

De ICT mislukkingen bij de overheid blijven zich aandienen:

Kamer bezorgd over torenhoge ict-kosten NVWA: ‘Bizarre overschrijding’
In de Tweede Kamer is bezorgd gereageerd op de forse overschrijding van de ict-kosten bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). De vernieuwing kost 59 miljoen euro meer dan begroot.
De aanpak van de ICT bij de NVWA was oorspronkelijk gepland op 36 miljoen, maar komt nu uit op 95 miljoen. Het project duurt ook bijna twee jaar langer dan gepland. Verder meldde minister Carola Schouten (Landbouw) dat er ook nog ‘organisatorische risico’s bij de NVWA zijn ter hoogte van 22 miljoen’. “Er is veel te optimistisch geraamd”, aldus Schouten, die zegt ‘verbijsterd’ te zijn over de getallen.
Bron: https://www.ad.nl/politiek/kamer-bezorgd-over-torenhoge-ict-kosten-nvwa-bizarre-overschrijding~ac7c023b/

De tragiek is dat deze ellende te voorkomen was geweest als de commissie Elias destijds had bedongen dat elk ICT project bij de overheid moet voldoen aan ‘De remedie in 3 punten‘, genoemd in ons Dossier ‘ICT projecten bij de overheid’. Hieronder vermeld ik de 3 punten nog een keer:
1. De opdrachtgever is zelf verantwoordelijk.
2. De leverancier wordt afgerekend op zijn prestaties.
3. Opdrachtgever en leverancier zetten het project zodanig op dat het transparant en stap voor stap tot het gewenste resultaat leidt.

Willem Mastenbroek, hoofdredacteur ManagementSite.nl

BIT IN OPSPRAAK

Het Bureau ICT-Toetsing (BIT), dat kijkt naar de haalbaarheid van ICT-projecten van de overheid, wordt tijdelijk onder een andere ambtelijke dienst geplaatst. Aanleiding is dat de directeur van de ICT-dienst waar het BIT nu onder valt, een relatie heeft met het hoofd van het BIT.

Kritiek op BIT
Het BIT ligt al langer onder vuur omdat het niet goed zou functioneren. Zo uitte een commissie die het mislukken van modernisering van het bevolkingsregister onderzocht kritiek op de rol die het BIT als toezichthouder speelde. Door het mislukken van het project ging ruim 100 miljoen euro verloren.

De commissie sprak in een rapport ook over een „schijn van beïnvloeding van de ambtelijke top van het ministerie van BZK van BIT-adviezen”.

Bron: Pim van den Dool, nrc.nl, 28 juni 2018
https://www.nrc.nl/nieuws/2018/06/28/ingreep-bij-binnenlandse-zaken-wegens-relatie-in-top-a1608289

Aldus stuntelen we verder! ‘Laat de muppets maar betalen.’

Willem Mastenbroek, hoofdredacteur ManagementSite.nl

Toon alle 15 reacties
x

Inloggen op ManagementSite.nl

Wachtwoord vergeten?

Heeft u nog geen account?

Word gratis lid
x

Inloggen

of