Channels

Een gerenommeerde consultant gaf mij lang geleden de volgende raad: ‘Praat in je advieswerk nooit over religie, politiek of sport, daar komt alleen maar narigheid van. Je zult zien, cliënten zijn van een ander geloof, stemmen op een andere partij of steunen een andere club. Voor je het weet heb je ruzie en zijn de rapen gaar. En begin al helemaal niet over spiritualiteit! Praat over het werk wat gedaan moet worden’.
Dat was twintig jaar geleden een gouden advies!

De tijden zijn duidelijk veranderd. Een korte blik op de opleidingsprogramma’s van trainingsbu­reaus laat inmiddels zien dat spiritualiteit ‘hot’ is en zich in allerlei vor­men in organisaties kan manifesteren. Van retraites in boeddhistische kloosters tot leiderschapstrajecten onder leiding van Wizards, het cursusaan­bod met een spirituele component is groot. De een noemt het essentieel voor de persoonlijke ontwikkeling, de ander vindt het zwe­verige humbug en ziet er niets in. Een tussenweg lijkt niet mogelijk.

Veel managementauteurs lopen met grote boog om het onderwerp heen. Ook zij kennen het advies waarmee dit artikel begon. Collega Bert Overbeek stelt op zijn blog Jonge Bazen zelfs dat managers bang zijn gezichtsverlies te lijden als ze uitkomen voor hun spiritualiteit. Daardoor blijft spiritualiteit onderdeel van wat de onderstroom wordt genoemd, onzichtbare maar bepalende invloeden die effect hebben op de besluitvorming in organisaties.

Zen-meditaties

In mijn boek De managementmonologen heb ik een hoofdstuk aan die opkomst van spiritualiteit in organisaties gewijd. Juist omdat het zo’n moeilijk te bespreken onderwerp is en juist ook omdat er eigenlijk nog zo weinig artikelen over zijn geschreven. Je bent voor of tegen en daarmee lijkt de kous af. Daarnaast is in mijn ogen sprake van een al langer ingezette trend, niet anders dan in het geval van agile of engagement. Ik bespreek het onderwerp met een zekere afstand en in de wetenschap dat de gemoederen snel heetgebakerd kunnen worden. Spiritualiteit zit velen tenslotte ‘hoog’, ten positieve en ten negatieve. Ik probeer hier vooral te constateren en te duiden.

Dat spiritualiteit een rol speelt in het dagelijks functioneren van managers en medewerkers en van invloed is op de besluitvorming, lijkt echter zeker. Er zijn talloze voorbeelden die de pers halen terwijl vele practicanten en gebruikers voorzichtig zijn met het uiten van hun spirituele activiteiten. Het is een tipje van de ijsberg, ik ken veel mensen die zich vroeg of laat aangetrokken voelen tot spirituele cursussen of andere uitingen.

De vraag vanuit management- en organisatorisch perspectief is nu voor mij: leiden dergelijke spirituele cursussen en bijeenkomsten tot betere managers, tot betere resultaten? Functioneren organisaties beter door zen-meditaties of zweethut-ceremonies? Of zijn dergelijke cursussen en bijeenkomsten gewoon niet meer dan een leuke onderbreking van de dagelijkse sleur, is het niet meer dan ‘enter-trainment’?

Oorsprong

Waar komt de behoefte aan spiritualiteit vandaan? Ik noem twee redenen. De eerste is de deconfessionalisering die sinds de jaren zestig onstuitbaar heeft doorgezet. Het leven tot in de jaren vijftig werd voor een belangrijk deel werd vormgegeven door religie en kerk. Deze zogenaamde verzuiling was van geboorte tot sterfte overal merkbaar en zichtbaar, van onderwijs tot zorginstelling en van sportclub tot woonplaats. Onze behoefte aan spiritualiteit werd ingevuld door het kerkgenootschap waar men al dan niet actief lid van was. Pastoor, dominee of rabbi waren de levenscoaches, de zingeving was helder: geloof, gezin, werk. De biechtvader is echter nu vervangen door een ‘coach’. De invloed van kerk en religie zijn sindsdien sterk verminderd, onze behoefte aan spiritualiteit blijkbaar niet. De tweede reden is de grotere behoefte aan zingeving op het werk. In het verleden voldeed het werkzame leven om de familie te kunnen onderhouden en te kunnen voorzien in steeds groter wordende materiële behoeften. Nu velen hierin voorzien zijn, is er meer tijd en behoefte aan spiritualiteit en zingeving, ook en vooral op het werk.

Avatar-wizards

De zoektocht naar spiritualiteit kent vele stromingen en uitingen, en wat wel of niet onder het begrip valt, is lastig vast te stellen. Horen Rozenkruisers, Avatar-wizards, Landmarkbijeenkomsten, vrijmetselaars, mindfulness-coaches, paardenfluisteraars, enneagram-adviseurs, horoscooptrekkers, zingevingsretraites et cetera hier nu wel of niet toe? Ik neem het begrip zo ruim mogelijk, juist ook omdat vaak sprake is van verhuld taalgebruik. Bij veel spirituele methoden, technieken en bijeenkomsten is sprake van een afgeleide semi-religieuze component (riten/ceremonies/meesters/priesters etc.) maar worden begrippen als kerk en geloof vaak met uiterste zorg vermeden. Desondanks wordt het zoeken naar goddelijk contact en zingeving vaak genoemd, net als het herstellen van het contact met moeder natuur of de kosmos.

Wizards

Onlangs werd Nederland opgeschrikt door een publicatie in de NRC[i] over de invloed van Avatar, een nieuwe ‘beweging’, op het openbaar bestuur. De oprichter van Avatar is een voormalig lid van Scientology, zijn aanpak naar eigen zeggen een mix van psychologie, yoga, taoïsme, toegepaste religieuze filosofie, boeddhisme en andere geloofs­systemen. Maar noem het volgens medewerkers geen sekte, geloof of religie, er is in hun ogen eerder sprake van iets als ‘mindfulness’. De Avatar-beweging leidt deelnemers op tot het hoogste niveau van Wizard. Hiervan lopen er inmiddels enkele op hoge posities binnen Nederlandse gemeenten, onderwijs en overige instellingen rond.

Opleidingsniveau 2 van de cursus tot Wizard ‘ontvouwt een buitenzintuigelijk perceptiekanaal naar het fysieke universum’. Wizards zijn volgens de oprichter missionarissen die ‘Het licht’ gezien hebben en bovennatuurlijke of magische gaven hebben. Er is tevens sprake van het ‘uitdrijven van zielen van overledenen, zgn. entiteiten’.

De kernvraag is dan: levert een dergelijke stroming en/of opleiding een concrete, positieve bijdrage aan het functioneren van organisaties, of leveren ze juist een gevaar op door sektevorming en/of schadelijke praktijken. De in het NRC-artikel opgevoerde wizards blijken in de praktijk uiteindelijk toch minder bovennatuurlijk te functioneren dan van hen op basis van het bovenstaande verwacht mag worden. Een ander punt is dat de integriteit van organisaties kan worden geraakt als ‘illuminati’ van dergelijke stromingen elkaar de bal toespelen door opdrachten of baantjes aan elkaar te geven. Iets wat natuurlijk niet voorbehouden is aan nieuwe spirituele stromingen! En natuurlijk: moeten/mogen dergelijke cursussen op kosten van de belastingbetaler gevolgd worden?

Bisschop Covey

Een belangrijke bron voor de spirituele cursussen zijn zelfhulpboeken, titels die tot de succesvolste in de managementbran­che horen. Opmerkelijk genoeg zijn juist de bestsellers in het genre van de hand van (voormalige) vertegenwoordigers van kerkgenootschappen. Denk alleen al aan Step­hen Covey (mormoons bisschop), Paul de Blot (jezuïet), Anselm Grün (benedictijner monnik), Deepak Chopra (hindoe) en John Gray (aanhanger van de Maharishi Yogi). Om over de dalai lama maar te zwijgen.

Helpen deze boeken en cursussen managers écht? Op welke (management)vragen geven zelfhulpboeken en spirituele ses­sies antwoord? Nou, dat is een lastige, want bijna per definitie staan deze boeken vol open vragen waar de lezer zelf dan maar mee aan de slag moet (of je geeft je op voor de beginnerscursus!) Het gaat om de vragen, niet om de antwoorden! De meeste zelfhulpboeken helpen de lezer richting te vinden maar die moet het verder wel zélf oplossen. Zelfhulp, nietwaar. Zo telde ik op één bladzijde in een boek van Anselm Grün maar liefst veertien zinnen die eindigden in een vraagteken. En ja, af en toe schiet men door en bevatten spirituele publicaties onbegrijpelijke geitenwollensokkenteksten. Dan moet ik regelmatig denken aan een citaat van Johan Cruijff: ‘Als ik zou wil­len dat je het begreep, had ik het wel beter uitgelegd.’

Kenmerkende elementen

Bestudering van literatuur, websites, aankondigingen e.d. levert enkele kenmerkende elementen op die in mijn optiek vaak terugkeren bij spirituele groeperingen, opleidingen en activiteiten voor managers:

  • De succesvolste auteurs en praktikanten komen voort uit bestaande religies, zijn vaak uitgetreden en onder andere noemer verder gegaan.
  • Begrippen als ‘kerk’ en ‘religie’ worden zoveel mogelijk vermeden, maar de aangedragen methoden, technieken en bijeenkomsten hebben er wel erg veel van weg. Wellicht juist om deze gelijkenissen keert men zich af tegen die ‘oude religies’.
  • De spirituele instellingen worden op zakelijke wijze gerund, er is sprake van heldere verdienmodellen. ‘Soms wordt het excessief, zoals de 93 Rolls-Royces van de Bhagwan en de collecte voor het nieuwe (4e) vliegtuig van $ 54 miljoen voor ‘welvaartsevangelie-predikant Jesse Duplantis.’
  • Er is vaak sprake van meerdere opleidings-stadia om tot de ‘verlichten’ van de spirituele richting te kunnen behoren, zowel qua complexiteit als qua kosten. Men stapt goedkoop in (zeg: € 75,–), wil men ‘verder komen’ dan lopen de kosten flink in de papieren (tot tienduizenden euro’s). Spiritualiteit is vaak serious business!
  • Prominente leden van de beweging worden unieke eigenschappen toegedicht, zoals ‘het ultieme weten’, ‘het licht gezien hebbende’, ‘geniale kennis’ of gewoon een ‘weten’ dat voor gewone stervelingen buiten bereik blijft.
  • De ‘meesters’ hebben een groot zelfvertrouwen, weten ‘het’ (wat ‘het’ is blijft vaak onduidelijk maar draagt bij aan de ‘mystiek’).
  • Er wordt geschermd met ‘totaal oplossingen’; vallen de resultaten tegen dan ligt dit aan externe factoren of het niet volledig volgen van de aanwijzingen van ‘de leer’.
  • Wat ooit goed en integer begint, verwatert regelmatig tot vormen waarin sektarisme en uitbuiting en hebzucht de boventoon voeren.

Zweethutceremonie

Als er zo’n behoefte is aan zingeving en spiritualiteit, hoort dit dan niet gewoon thuis in organisaties, moet er dan geen beleid op worden gezet? Ik vraag mij af of dit nodig is. Werknemers hebben een eigen ver­antwoordelijkheid voor eigen ziel en zaligheid. Heeft de medewer­ker behoefte aan een zweethutceremonie (een uit sjamanisme afkomstig ritueel) om ‘tot zichzelf’ te komen, dan kan hij die zelf inkopen. Dat is wat anders dan een dergelijke ceremonie verplicht stellen aan een managementteam.

In het Verenigd Ko­ninkrijk heeft dit ooit geleid tot een schadeclaim van een manager die weigerde aan zo’n ceremonie deel te nemen omdat hij hiervoor poedelnaakt diende te zijn. Hij vond dit te ver in de persoonlijke levenssfeer ingrijpen. Dit leidde tot problemen met zijn leidinggevende die hem gebrek aan teamgeest verweet en hem ontsloeg. Dit ging volgens de rechter te ver, de organisatie moest de ontslagen manager een fiks schadebedrag uitkeren.

Het voorbeeld geeft een van de risico’s van spiritualiteit op de werkplek weer. Wie niet meedoet, valt buiten de boot. Die heeft het ‘niet begrepen’, is niet committed’ aan de goede zaak, is niet loyaal’. Zeker als het ‘idee’ van de baas komt. En voor je het weet, is het dan snel ‘wee je gebeente’! Terwijl het allemaal zo positief begon en ging over wereldvrede, (liefdevol) samenzijn en mindfulness.

Paardenfluisteraars

Er is ook een andere kant aan spirituele activiteiten in organisaties. Tijdens managementbijeenkomsten scoren paardenfluisteraars, tarotkaartlezers of anderszins spiritueel getinte onderdelen regelmatig veruit het beste onder de deelnemers! Het spreekt blijkbaar meer aan dan een pittige analyse van de interne processen of de invoering van agile-methodieken, het raakt blijkbaar een gevoelige snaar. Of willen we het tijdens heisessies en managementbijeenkomsten eigenlijk helemaal niet over het échte werk of verandering hebben? Dat kan natuurlijk ook. Want hier is de vraag natuurlijk, wat passen we dan uiteindelijk in de dagelijkse praktijk toe van die lessen van paardenfluisteraars of wizards? Of is het gewoon leuk en ‘enter-trainment’ zodat we de volgende dag gewoon weer verder kunnen gaan met waar we mee bezig waren.

Eva en Apple

We zoeken organisaties en managers met passie, compassie en bezieling. Woorden die direct naar de oude, vertrouwde religies te vertalen zijn. En er zijn organisaties waar de mensen die ervoor werken in ‘geloven’. De organisatie als kerkgenootschap, als spiritueel centrum. Dat loopt van Apple en Google tot zorginstellingen, van het onderwijs tot de politie. Daar is weinig extra spiritualiteit nodig om vol energie aan de slag te gaan, zolang het maar over het directe werk met cliënten of de bijdrage aan de maatschappij gaat. Men hecht en heeft geloof in het ‘product’ of de ‘dienst’. Moeilijker wordt het als de afstand tot klanten en de maatschappij groter wordt. Juist dan lijkt de behoefte aan zingeving groter, juist omdat onduidelijk is waarvoor of voor wie men werkt. Als je werkt bij een organisatie waar iedere consultant al langs is geweest en ondanks alle beloftes niets is veranderd, waar iedereen ruzie met elkaar lijkt te maken. Waar (te) weinig tot stand komt, waar medewerkers tien notities moeten schrijven om er één doorgedrukt te krijgen. Ja, dan kan ik mij goed voorstellen dat je soms wel wat magie kan gebruiken.

Missie-onaris

We zien spiritualiteit niet, maar het is aanwezig, in managers, in management en in organisa­ties. Het is een krachtige onderstroom die impact heeft op de besluiten die worden genomen. Het is zaak deze impact niet te onderschatten. Mensen zoeken meer dan ooit heil en zingeving in werk en in organisaties en kijken naar hun managers om hen te ‘engagen’. Zorg dat ik bevlogen word! Geef mij passie! Maak mij gelukkig! De manager als ‘missie-onaris’. De belang­rijkste behoefte van mensen in organisaties is echter oprechte be­langstelling. Daarvoor hoef je niet in retraite naar Nepal. Daar kan je morgen al mee beginnen. Daar is niets zweverigs aan en dat kunnen wij niet uitbesteden aan goeroe, wizard of astroloog.

Wel of niet wenselijk? Criteria

Het is lastig om in kort bestek concrete criteria aan te leggen over wat wel en niet wenselijk is in organisaties aangaande spiritualiteit. Ik doe een poging. Mijn criteria zijn:

  • Organisaties mogen spirituele opleidingen of activiteiten niet verplicht stellen aan medewerkers;
  • De bijdrage van de spirituele (onderdelen van) cursussen aan het welbevinden en welzijn van medewerkers én klanten dient helder, duidelijk en aantoonbaar te zijn; Een retraiteweek in Nepal is altijd leuk en fantastisch voor de deelnemers, maar wat heeft de gemeente Netelhove hier nu aan? Zijn de burgers en medewerkers er mee gediend? Hoe dan? Betere resultaten, minder ziekteverzuim, meer engagement?
  • Voorkom (interne) sektevorming.

Zelfhulp

Hoe moeten wij omgaan met spiritualiteit in organisaties? Laat ik afsluiten met de methode die in alle spirituele zelfhulpboeken wordt gehanteerd: door het stellen van vragen.

  • Worden organisaties en managers beter door op spiritualiteit in te zetten, of juist niet?
  • Is spiritualiteit een verantwoordelijkheid van organisaties, van managers of van individuen zelf?
  • Wegen de voordelen van spiritualiteit in organisaties op tegen de mogelijke nadelen?

Ik kijk uit naar de reacties!

Gyuri Vergouw

Dit artikel is een ingekorte en aangepaste weergave van een hoofdstuk uit De managementmonologen, kompas in de managementjungle. Het boek behandelt 13 onderwerpen en dilemma’s, van Agile tot Strategie en van Bevlogenheid tot Zeitgeist waar managers dagelijks mee te maken krijgen.

Noot

[i] Oud-topambtenaar blijkt wizard van Scientology-achtige beweging, door Joep Dohmen; NRC 9 maart 2018.

 

Reageer

Na het plaatsen kunt u uw reactie nog 30 minuten aanpassen.

Reacties

Gewoon niet doen. Alhoewel het maakt ook weer niet uit. Het is wat het IK wil. Hoe we het ook noemen; spiritualiteit, verlichting, geluk, vitaliteit. IK ervaart op 2 tot 3 jarige leeftijd een verkramping in het lichaam. Het is een soort gevoel van afscheiding. Neurologisch gezien ontwikkelt zich op 3 plekken in de hersens een zelfbewustzijn. Dat maakt dat we onszelf zien in de spiegel en anderen kunnen zien en onderscheiden. Die afscheiding is eigenlijk niet wat we willen. We willen verbinding, samen zijn, een zijn. Met onszelf en anderen. Dan begint de zoektocht. Het IK groeit. Het IK domineert. Het IK wat een illusie is. Pas als het IK ineenstort, is er bevrijding. Bevrijding richting verlichting. Schijnbaar. Ja, schijnbaar. Want ook die verlichting is een illusie. En dit alles is gewoon wat het is. Het is DAT. Zonder betekenis. DAT is wat we niet kunnen kennen. En DAT is meteen wat is. Alles en niets. WOW! paul970.wixsite.com/noguru/blog

Leuk geschreven. Wat ik een beetje miste in je artikel: spiritualiteit, wat is dat eigenlijk? Wat ik uit je verhaal opmaak is spiritualiteit met de hele afdeling of team regelmatig en met z’n allen beoefenen van grappige activiteiten als wandelen met lama’s en bloot in zweethutten zitten.

Of is spiritualiteit (wat Wikipedia zegt): the traditional meaning of spirituality is a process of re-formation which “aims to recover the original shape of man, the image of God…. In modern times the emphasis is on subjective experience and the “deepest values and meanings by which people live”…” incorporating personal growth or transformation, usually in a context separate from organized religious institutions.”

Het staat er wat ingewikkeld en hoogdravend, maar dat zou ik wel in mijn organisatie willen hebben: mensen die zelf willen groeien door na te denken over waarom ze eigenlijk doen (en vinden) wat ze doen (en vinden) én of dat wel senang is. En om beter te leren nadenken, ach, daar kiest iedereen zo z’n eigen manier en belevenis voor. Ik kijk nergens meer van op.

Dus mijn antwoorden op je vragen: ja, individuen, ja.

Wat een interessante, actuele en inspiLerende column. COMPLIMENT!

Food 4 Thought. Ondergetekende is fan van Paul de Blot, voormalig hoogleraar business spiritualiteit aan de Nyenrode University. Ik volgde de nodige werkcolleges bij hem en was in 2011 in retraite. Als je het woord “spiritualiteit” vervangt door “menselijk denken en handelen” en het woord liefde door “houden van mensen” ontstaat er ook een andere sfeer.

Ik ben al een jaar of 15 betrokken bij dienend leiderschap en ben ook religieus, maar vlieg het thema NOOIT aan vanuit religie.

Ik ben het er (ook als Hospitalityman) mee eens, dat je sommige onderwerpen beter kunt vermijden. Aan de andere kant kan het wel aansnijden van bepaalde onderwerpen ook leiden tot een betere band met de opdrachtgever. Je krijgt misschien ook de opdrachtgever die bij je past …

Wat ik mij steeds meer realiseer, dat het gaat om MENSdenken in plaats van Systeemdenken.
Van Angelsaksisch naar Rijnlands / van controle naar vertrouwen / van power leaders naar servant leaders

In dat verband ben ik erg gelukkig met het feit dat dienend leiderschap steeds meer belangstelling krijgt en dat mensen als Marshall Goldsmith en Jan Rotmans dit omarmen.

Er is geen weg terug!

Leuk artikel! Goede ontwikkeling dat mensen verlangen naar het kunnen doen wie ze zijn. Zinvol kunnen bijdragen aan een groter geheel. In feite gaat het daarom. En dat start bij jezelf. Zelf weet je alles wat je weten moet. Maar bijna niemand durft daar op te vertrouwen. Denken dat anderen het beter weten en doen. Weer op je eigen weten vertrouwen is het begin. En wanneer één daarmee begint, zal de omgeving vanzelf in beweging komen.
Niks zweverigs aan. Een simpele natuurwet. Ik geloof niet in allerlei interessant klinkende programma’s, goeroes en rituelen. Het is vaak bedacht en macht. Terug naar je eigen basis, zeg ik. En het leven gaat weer voor je werken!

Dank u wel voor dit artikel en uw beschouwing over spiritualiteit in organisaties. Ik zou mij met mijn bedrijf Novequine, coachen met behulp van cocoaches de paarden, aangesproken kunnen voelen als paardenfluisteraar. Coachen met behulp van paarden, de dolfijnen van het land, is zo krachtig omdat het het onbewust handelen bewust maakt. Slechts 8% van ons reageren/communiceren is gebaseerd op het verbale. Bij een sessie met paarden wordt je daar zo bewust van dat je deze ervaring steeds meeneemt in vergaderingen, besluitvormingsprocessen en andere verwarringen in jouw werkzame leven. Dus mijn antwoord is ja een sessie waarin paarden je de weg wijzen heeft een blijvend effect op jouw handelen in een zakelijke sessie. Natuurlijk is er een mits, dat is zelf actief deze ervaring mee willen blijven nemen en als manager de mening van jouw medewerker belangrijk vinden.

Ik vind je kopje : kenmerkende elementen nogal negatief. Een verzameling misstanden en gekkigheden. Het lijkt ook alsof je spiritualiteit laat samenvallen met wat we New-Age noemen.

Er is volgens mij in het Westen al enkele eeuwen een spirituele traditie die tal van barmhartigheids-organisaties heeft voortgebracht die zinvolle bijdragen leveren aan de maatschappij. Je hoeft geen aanhanger van het Christendom te zijn om dit te zien. Met andere woorden: de invulling van spiritualiteit betreft niet alleen maar misstanden en dwaasheden.

Ik ben het eens met jouw criteria, de specifieke invulling van spiritualiteit met bepaalde kenmerkende rituelen en gebruiken van een bepaalde traditie kun je beter aan het individu in zijn prive-leven overlaten maar ik denk dat het zinvol kan zijn om universele waarden uit verschillende spirituele tradities te benoemen en hierover bij tijd en wijle in gesprek te zijn.

En als ik rondkijk zie ik dit ook al gebeuren. Het idee dat we de aarde doorgeven aan volgende generaties en dat dit dus iets betekent voor hoe we omgaan met grondstoffen en milieu is ondertussen al gemeengoed geworden. In de meeste gevallen is dit op de korte termijn niet handig qua geld verdienen, blijkbaar geldt hier een universele spirituele waarde. Zo zijn er tal van ontwikkelingen te noemen.

Ik ben het ook met het begin van je column eens, als adviseur ga je het onderwerp er niet te pas en te onpas met de haren bijslepen.

Het is oude wijn in nieuwe zakken en een goede boom herkent men aan de vruchten. Als het commercieel aangeboden wordt dan zou je genoeg moeten weten. Dit soort sessies werken niet op afroep en in korte tijd. Spiritualiteit / religie draagt vrucht als het geënt is in je leven en kan groeien. Dat heeft tijd en persoonlijke investering nodig en is niet te verkrijgen in hapklare verkoopbare brokken. In die laatste vorm een zinloze missie.

geweldig artikel, genoten van de blik op dit thema: gewoon RAAK. Met name de opmerking voer de “oprechte aandacht”. Broodnodig, vereenzaming ten top met alle digitalisering, laten we het juist VOOR ons werken ipv tegen ons, wij zijn immers een sociaal diersoort.
En zoals het hele leven is de mens ZELF verantwoordelijk en kan wel door de omgeving tot dingen geinspireerd danwel “wijzer” te worden. Van MOETEN is nog nooit iemand beter geworden, dat beklijft veel minder. Een intrinsieke motivatie is de enige passende weg – het normaal gemiddelde over dit thema groeit, dat zal net als ieder product/dienst de bijbehorende levenscyclus zoals early adaptors etc etc kennen. Mooi om in deze tijd te leven #rijkdom (ander dan geld) #hetiswathetis #nondualiteit.

Dank voor de eerste reacties. Een korte, selectieve reactie mijnerzijds (ik zit namelijk op een berg nu, gewoon vakantie, geen retraite!);

Ronald, je hebt volledig gelijk, er zijn veel barmhartigheidsorganisaties en die verdienen een beter lot dan ik beschrijf. Ik denk bijv. aan het Leger des Heils. In het artikel beschrijf ik echter niet dergelijke zeer belangrijke en zinvolle organisaties, maar meer de wijze waarop niet van origine barmhartige organisaties met spiritualiteit omgaan en/of hoe commerciële uitingen van spiritualiteit invulling geven aan het begrip. Dat is een verschil. Ik zeg vaak: wil je direct spiritueel zinvol bezig zijn, doneer dan een flink bedrag aan het Leger des Heils!
Emmy, ik ben zeker niet op voorhand tegen paardenfluisteren, ik zoek alleen wel naar het concrete resultaat. Je geeft dat mooi aan in jouw reactie. Hulde daarvoor. Ik ben nog niet geheel overtuigd, maar misschien hoeft dat ook niet. Ik ben namelijk vaak nog veel minder overtuigd van veel niet-spiritueel getinte methoden en technieken die in managementland de ronde doen!
Rolf, ook een goed punt, spiritualiteit is veel meer dan leuke dingen doen met het team. Alleen is dat wel vaak de uiting die ik zie. Ik denk dat terug naar de basis van spiritualiteit geen kwaad kan.
Koos: ik denk dat de wijze waarop over het onderwerp gecommuniceerd wordt zeker aandacht verdient, dit geldt ook voor bijv. Dienend leiderschap. Dat het vaak anders moet, daar zijn wij het wel over eens, maar het blijkt een lastig, menselijk probleem om zowel de juiste terminologie als de juiste toon aan te slaan.
Editha: terug maar de eigen basis. Mee eens. Veel mensen blijken daar echter toch hulp bij nodig te hebben of die te zoeken. Wellicht soms tegen beter weten in?
Paul: WOW!

Je benadering is uiterst kritisch. Met hetzelfde gemak kun je het ook positief benaderen. De onderstroom is er met zekerheid in het nieuwe leiderschap en in nieuwe organisaties. Dat kun je toewijzen aan spiritualiteit of gewoon aan vernieuwend inzicht gebaseerd op universele wetten, meer mensgericht, zingevende activiteiten, autonomie en passende kennis en vaardigheden. Deze kennis is eigenlijk helemaal niet nieuw maar o.a. door de industrialisering verloren gegaan in de alsmaar meer eisende samenleving. Dat er coaching of training nodig is om tot inzicht te komen hoeveel zo’n (meer spirituele of menselijkere) aanpak tot meer plezier en betere prestaties leidt is hetzelfde als elke andere inhoudelijke of persoonlijke ontwikkeling. Veelal vergt het wel een traject waarbij je uit de waan van de dag stapt om je brein de ruimte en rust te geven om die inzichten ook te kunnen bevatten. Zelfs dan is het voor weinigen blijkbaar weggelegd om er in de praktijk echt iets mee te doen. Kijk maar met hoeveel enthousiasme men boeken leest en aan bijeenkomsten deelneemt van Covey, Tichelaar, enz. en wat men er vervolgens in hun eigen organisaties (niet) mee doet. Ik wens iedereen een spirituele ontwikkeling toe met inzichten die je meer rust, vrijheid, plezier en geluk geven en bijdragen aan je leiderschap en gezamenlijke resultaten. Spiritualiteit in deze context staat voor mij helemaal los van religie.

Beste Gyuri,

Ik heb me ook een tijd beziggehouden met spiritualiteit. Niet als beoefenaar, maar als beschouwer, toeschouwer. De meeste antwoorden kreeg ik via -heel vreemd- een boek Arthur, koning eens en voor altijd, van Terence H. White. Niet om het heroïsch wapengekletter, maar om de reorganisatie van Engeland en het verandermanagement van de Oude gebruiken naar de Nieuwe gebruiken. Een managementroman dus. Ook met veel mystiek, abracadabra, occult gedoe en alles wat je in je artikel benoemt.
Maar het ging erom wat er van Engeland terechtkwam. Het resultaat. Niet de weg er naar toe. En er was inderdaad iets met vragen, door Merlijn, en Arthur, die de antwoorden gaf. Ook de antwoorden die je niet voor kunt stellen.

Het gaat om het individu. De letterlijke vertaling is dan ook; niet-deelbaarheid. Je kan het namelijk niet delen. Het hoort alleen bij jou. Het gaat namelijk niet alleen om individuele identiteit of imago, het fenomeen idool zit ook in je. Die gaat automatisch richting spiritualiteit.
Als spiritualiteit door management of organisatie dogmatisch wordt, is het geen spiritualiteit meer, alleen maar wetenschap of wetgeving. Als er dan ook nog sprake is van macht en sanctie, is het foute wetenschap, zie 1984 George Orwell.

Als spiritualisme je bewuster, gezonder en evenwichtiger kan maken, zodat je jezelf minder blokkeert en daardoor ook anderen inspireert, kan je op een zelf-actualiserende wijze betere prestaties neerzetten. Even logisch dat het niet bijdraagt door in je blote kont je directeur-goeroe te gaan zitten verafgoden. Organisatie- en managementleer zullen nooit iets met kabbala te maken hebben.

Bedankt voor je mooie productie!

Weer een korte reactie:
Peter: ja het artikel is kritisch, maar zeker niet meer kritisch dan eerdere bijdragen van mijn hand, die onder meer de realiteitswaarde van managementmodellen (90% is onzin) bespraken. Zie bijvoorbeeld Het dodo-effect en mijn artikelen over managementmodellen. NB ik garandeer je dat veel vakgenoten extreem veel kritischer over het onderwerp zijn dan ik! Ik ben ook zeker niet tegen spiritualiteit, maar probeer wel te zoeken naar wat je zeker wel en zeker niet moet doen in dit kader. Dat is ook de essentie van deze site. Kritisch, zoekend naar wat werkt wel. Ik meen ook duidelijk te hebben gemaakt dat ik denk dat spiritualiteit niet weg te denken is uit mensen en organisaties, de vorm en wijze waarop wij ermee omgaan is weer iets anders. Klakkeloos juichverhalen volgen is zeg maar ‘niet helemaal mijn ding.
Birgit/Peter/Marcel: inderdaad, ik denk dat spiritualiteit erg individueel bepaald is. Laat het individu dus ook eigen keuzes hierin maken. Leg niets op.
Ik zie het artikel ook meer als een uitdaging of oproep om op zo zinvol mogelijke wijze spiritualiteit in organisaties (al dan niet) te ‘gebruiken’. Die behoefte is er, zoveel is wel duidelijk!

Ook op het gebied van spiritualiteit is er kaf onder het koren. Ook in organisaties. En eeuwenlang al verwordt spiritualiteit op mensonterende wijze tot sektarische toestanden. Maar we moeten het kind niet met het badwater weggooien. In de mens zelf is er kennelijk – en gelukkig maar – een onuitroeibare drang naar het ont-dekken van zin- en betekenisgeving aan het bestaan en aan het eigen leven. Een paar voorbeelden: De meest fervente niet-spirituele mens vraagt op diens sterfbed toch naar de zin en betekenis ervan. In individuele gesprekken is er toch altijd een diep innerlijk zielsverlangen naar zin- en betekenisgeving. Sinds de mensheid hier op aarde rondloopt, is men op zoek naar de verbinding met de meerdimensionale werkelijkheid. Het wordt tragisch en verwerpelijk als men de invulling van spiritualiteit aan de ander oplegt, de ander manipuleert, indoctrineert, tiranniseert, enz.

Is er dan een spiritualiteit mogelijk, die de ander vrijlaat en respecteert? Is er een eenheid mogelijk in verscheidenheid, met respect en waardering voor de rijkdom van diversiteit? Is er een vitale spiritualiteit mogelijk in universele verbondenheid o.b.v. vertrouwen in jezelf, de ander en in de toekomst? Is dat ook mogelijk in en zinvol voor organisaties?

Voor mij is het antwoord op die vragen: Ja. En heb ik daar concrete invulling aangegeven. Door een Multi Mens Model te ontwikkelen, waar iedereen zich in kan herkennen, door universele verlangens, persoonlijke eigenschappen en drijfveren te benoemen, waar iedereen zich in kan vinden en die men persoonlijk inkleurt. En dat werkt ook in en voor organisaties. Het leven is meer dan de horizontale levenslijn. Er is ook een verticale, waardoor je een plusteken krijgt. Dat verdiept en verrijkt je leven enorm en leidt ertoe dat mensen zich hun eigen luisterrijke toekomstperspectief bewust(er) worden. Zo blijkt in de praktijk. Een organisatie zonder spirit is dus een gemiste kans.

Toon alle 13 reacties
x
x