Channels

Wat de siliconenspuit is voor de loodgieter, is de SMART-regel voor wie zich manager noemt. Onmisbaar gereedschap voor het vullen van de kieren en gaten in strategische notities en projectplannen. Het wordt er dan ook vanaf eerste cursus in gehamerd bij aspirant leidinggevenden. Wil je de kans op resultaten vergroten, dan moeten je doelstellingen voldoen aan vijf criteria. Elke dag weer oefenen overal in Nederland groepen cursisten op het SMART maken van hun doelen. Je zou verwachten dat de successen ze daarna komen aanwaaien als zeewind in Zandvoort. Dat blijkt in de praktijk echter vaak een illusie. Hoe maak je van een doel dan wel een resultaat?

Doelstellingen zijn lastig, dat weet iedere manager. Hoe scherp je ook opschrijft wat er gerealiseerd moet worden en hoe specifiek en realistisch je ze ook maakt. Als ze niet tot stand komen na langlopende discussies, zijn ze wel het begin ervan.
Ze gaan over meer en sneller en minder kosten en anders wel over anders, nieuws en nog nooit eerder gepresteerd. Doelstellingen zijn het startlint voor een lange wedstrijd weg-op en we maken ze meestal terwijl we nog midden in de vorige wedstrijd zitten.

Een manager verzuchtte laatst tegen me:
“Ik ben gestopt met doelen stellen en al helemaal met SMART. Het hele proces kost me meer energie dan het oplevert. Als ze hier morgen de weg openbreken, komt er geen klant meer binnen. Wat heb ik dan aan een zeven procent hoger ordergemiddelde?”

Lees ook:

Triage; als je het ook met timemanagement niet trekt

Het is illustratief voor wat veel managers ervaren als ze het proces doorlopen van zichzelf en elkaar doelen stellen. Nieuwe doelstellingen zijn zelden echt motiverend. En een tweede M van Motiverend toevoegen aan de regel verandert niets aan die constatering.
Het fundamentele probleem van het SMART maken van doelen is dat het de weg steiler maakt, anders gezegd dat het de kloof vergroot. Het gaat hier om een probleem van perspectief, zeg maar van uitzichtpunt.
Het enigszins ontmoedigende gevoel dat hoort bij “uitdagende doelstellingen” (iedereen kent het) wordt veroorzaakt doordat de aandacht zich richt op de kloof van het tekort. En van specifiek en meetbaar maken, wordt die niet smaller, maar eerder breder. Dat is niet goed voor het vrije weekend en al helemaal niet voor het maandagmorgengevoel. Slimmer werken kan anders en beter.

Inmiddels is aangetoond, dat het voor het behalen van resultaten beter is, om je aandacht te verplaatsen naar de eindstreep. En niet naar de klinische coördinaten van die lijn, maar naar het moment in de toekomst en de belevenis van er over heen gaan. Naar wat je dan ziet en hoort, naar wat je dan concreet en tastbaar in handen hebt en het gevoel dat daarbij hoort. Het werkt het beste voor wie dit heel zintuiglijk en in positieve termen weet te formuleren. En het wordt sterker, door het naar jezelf en elkaar uit te spreken, op te schrijven en te herhalen. Door te gaan leven met het gevoel van de finishlijn, in plaats van de afstand. Met de uitkomst in plaats van het vertrek.

De vergelijking met sport is niet voor niets.
Als ergens is aangetoond dat het goed richten van de aandacht magische krachten kan losmaken is het wel daar.
Zakelijk en privé werkt het net zo. Aandacht zorgt voor energie. Wie focust op de uitkomst ziet geen obstakels maar juist bronnen en die gaat energie opwekken en aantrekken, bij zichzelf en bij anderen. Wat je ziet, wat je hoort en hoe het voelt. Probeer het zelf maar eens en u voelt het binnenstromen.

Een klein experiment? Vraagt u zich eens af wat het precies is, dat u motiveert om uw volgende vakantie te boeken en nu vast te betalen. Is dat het precieze aantal kilometers van de reis, de postcode en huisnummer van het hotel, het aantal vierkante meters van uw terras? Of is het dat zwoele zomeravond-gevoel, het geluid van krekels, het uitzicht over de baai en de geur van lavendel en jasmijn.

Doelstellingen zij lastig. Uitkomsten zijn prachtig. En als u de volgende keer weer met iemand over zijn of haar doelstelling praat, vraagt u dan eens: “En, hoe voelt het, om het bereikt te hebben?”

 

 

Reageer

Na het plaatsen kunt u uw reactie nog 30 minuten aanpassen.

Reacties

Beetje erg gemakkelijk gesteld. Ik adviseer om het boek “Het doel, de wegen de rugzak” eens te lezen. In dit geval iets over servicemanagement, maar leuk en leerzaam op meer gebieden.

Verder is je voorbeeld erg situationeel en daarmee altijd juist. de antwoorden op de vragen zijn daarbij ook open deuren, je moet wel een idioot zijn om deze anders te beantwoorden dan het deel na ….of. De reis op zich kan echter uitermate aangenaam zijn, zelfs een doel op zich. Alle andere aspecten zijn verwaarloosbaar, maar als je het adres niet weet van je hotel, kon het wel eens erg lastig zijn om te kunnen genieten van die ondergaande zon.

Het teveel doordrijven van SMART-aspecten en daaraan onwrikbaar vast te houden lijkt overigens inderdaad niet juist. Panta rhei -alles veranderd, ook doelstellingen. Is het niet de kracht van een goed management daar mee om te gaan?

Beste Wim

je treft doel! in veel trainingen (voor P&O-ers en managers)die ik geef rond het thema plannen maken en doelen stellen, zuchten deelnemers erg hard als ik weer met de SMART-term aankom. Ze worden er mee ‘doodgegooid’. “Nee, he, niet weer! Dat werkt toch niet.” Ik roep er dan snel achteraaan (als een soort verontschuldiging) dat het gaat om een concreet en meetbaar doel. Begin met het einde voor ogen (Covey citerend). Maar wat jij zegt, snijdt hout! Het gaat ook om het gevoel, niet alleen maar om de rationele feiten, dat je weet dat je het gehaald hebt. Goed om te vragen: “hoe voelt het, nu je het gehaald hebt?” Of: “welk gevoel is belangrijk (wat wil je), als je de eindstreep gehaald hebt.” Hartelijk dank voor de tip. Deze zal ik zeker inbrengen als ik de volgende keer voor een groep morrende managers of P&O-ers sta!

Marcel

`Met het eind voor ogen beginnen`. Het klinkt inderdaad heel raak. Het is waar dat Covey met het eind begint. Ik mijn perspectief heeft Covey het echter over een eind waarbij je de essentie van het leven tracht te verwoorden, wat is nu echt belangrijk. Is dat dan ook het eind wat men voor ogen heeft met het SMART maken van jet werkdoelen?
Word je werk er makkelijker op als je alleen het eind doel voor ogen houdt? Hoeveel zekerheid heb je over dat einddoel waar je zo veel geld voor hebt betaald? Wat doet het met je als je einddoel tegenvalt?
Wat ik zie is dat SMART goed werkt als er met plezier aan gewerkt kan worden. De druk op SMART verhoogt dat plezier niet. Zou het geen uitdaging zijn om mensen in te laten zien dat SMART ook meer plezier in je werk kan opleveren?

Wim,
Hier kan ik nou wat mee. Txs. Hier gaat het om het sturen door inspiratie. Wat mij betreft is ook het andere – SMART, dwz heldere afspraken – belangrijk, maar dan voortaan wel volgtijdelijk en in de juiste balans.

Mijn ervaring is ook dat SMART-doelstellingen op zich niet altijd als motiverend worden ervaren. Maar meer als een planning, een routering. En ontbreekt er een goed gevoel bij dan kan het zelfs demotiverend zijn: “Het zoveelste opgelegde kunstje op papier, verzonnen om de bewegingen van de medewerker nog transparanter en beter afrekenbaar te maken”.
En toch heb ik er goede ervaringen mee, in combinatie met het schetsen van het eindplaatje (en vooral het gevoel daarbij). In de zin van: Laat mensen verlangen naar het varen op de eindeloze, blauwe zee. Om vervolgens het bouwen van de daarvoor benodigde boot te vatten in een SMART-doelstelling.

Wim,
De reactie van Yvonne sprak me aan: ‘Eerst inspireren en dan smart doen’. Vervolgens denk je: ‘In Smart zit toch ook ‘aansprekend’ (zwoele zomeravond-gevoel, krekels, uitzicht over de baai en lavendel)? Je hebt m.i. toch een belangrijk punt. De volgorde van Smart is misschien niet zo handig, of moet je toch eerst zo specifiek mogelijk proberen te zijn in wat je wil, en het daarna voor de anderen aansprekend maken? Dus SMART toepassen op meerdere niveaus en per niveau creatief met de volgorde spelen?

Beste Wim,

Wat je aangeeft klopt. Een minder bedreigende manier is de tijdslijn hanteren die veel in projectmanagement wordt toegepast:

Vroeger Nu Straks Later

Met andere woorden:

Waar kom ik vandaan, waar staan wij nu, wat moet ik straks geregeld hebben om later mogelijk te maken.

Door “terug te redeneren” wordt voor de deelnemers aan het proces een en ander als véél minder bedreigend ervaren.

Toon alle 7 reacties
x
x