Minimal management en toch geen chaos

Boeken · Columns

Laten we deze column beginnen met een onprettige waarheid: de meeste regels zijn niet van de overheid, maar van eigen makelij. Van de bedrijfsleiding dus en van de namens haar optredende managers en stafmedewerkers. Een deel gaat over werkprocessen, maar het gros gaat over de medewerkers. Preciezer, over hoe zij zich dienen te gedragen.

Regelnevel
Nog een onprettige waarheid: wie wil weten welke regels er in zijn organisatie gelden, kan lang zoeken. Je komt het niet te weten. Niemand houdt ze bij en, als dat al zou zijn gebeurd, dan weet je weer niet welke uitzonderingen en specificaties er her en der door lokale managers zijn aangebracht. En dat zijn er veel, heel veel. Ondertussen bepaalt deze regelnevel wel het functioneren van de mensen en de sfeer in de organisatie.

Nou goed, nog één ...


Willem Mastenbroek
Lid sinds 2019
De balans sturing-zelforganisatie is een hot topic. Vooral de noodzaak van betere sturing trekt de aandacht. Hoe verschillend de benaderingen ook zijn in de basis zien we telkens een bepaald patrioon. In <a href="https://www.managementsite.nl/kennisbank/sturen-op-verantwoordelijkheid" target="_blank" rel="nofollow">Sturen op verantwoordelijkheid</a> wordt dat patroon beschreven.

De kunst is de top-down sturing anders in te richten. Heel compact beschrijf je enige belangrijke kenmerken. Je helpt meteen het misverstand van 'de verdwijnende sturing en manager' uit de wereld. De top-down sturing wordt weliswaar minder maar wel veel gerichter en op een beperkt aantal punten ook veel steviger.

Er blijven genoeg vragen over.
De moeilijkste vind ik: ‘Dit stelt eisen aan gedrag en houding van top tot basis. Hoe pakken de mensen die eisen op? Wat maakt dat je dit wel of niet kan en wil doen?’

Jouw vorige column over <a href="https://www.managementsite.nl/leiderschap-bestuur-minimal-management" target="_blank" rel="nofollow">de vijf noodzakelijk eigenschappen van de topman</a> verschaft een goede voorzet maar stelt mij nog niet gerust.
En dan hebben we ook nog de toezichthouders en commissarissen die de top benoemen. Als men al weet heeft van deze ontwikkeling ziet met het meer als een curiositeit. Serieus op zoek gaan naar mensen die dit in hun mars hebben is er volgens mij niet bij.

Iets voor een volgende column Paul, of alvast een reactie in deze ruimte?
Willem Mastenbroek
Lid sinds 2019
Beste Paul

Goede punten en aangevuld met de in jouw eerdere column over 'De vijf noodzakelijk eigenschappen van de topman (m/v)' verschaft het een basis voor verandering. Of het voldoende is om een omslag te bereiken bij benoemingen aan de top blijft voor mij de vraag. De omslag naar 'Nieuw Organiseren' vraagt meer dan goede argumenten en voorbeelden. Onverschilligheid voor deze ontwikkeling is volgens mij nog steeds het dominante patroon aan de top.

Toch gaat er wel wat gebeuren. De beslissende factor is volgens mij het succes van de organisaties die gebruik maken van de nieuwe principes. Concurrentiekracht is de dwingende factor bij uitstek. <em>Gaan mens en organisatie er daadwerkelijk op vooruit in vergelijking met andere organisaties!</em> Dat is de hamvraag! De tekenen dat het op deze manier werkt zijn er. Jij bent er zelf een <a href="https://www.managementsite.nl/sturen-verantwoordelijkheid" target="_blank" rel="nofollow">voorbeeld</a> van. En zo heeft het voorbeeld van <a href="https://www.managementsite.nl/buurtzorg-nederland-back-to-basics" target="_blank" rel="nofollow">Jos de Blok</a> veel zorgorganisaties onder druk gezet gezet.

En er zijn er veel meer. Bij ManagementSite komen er bijna elke week voorbeelden binnen die gebaseerd zijn op de principes van 'Sturen op Verantwoordelijkheid'. Ook andere media berichten er steeds vaker over. Denk aan de uitzendingen van Tegenlicht. Af en toe meen ik te constateren dat de tijd voor een doorbraak er rijp voor is. Zie: <a href="https://www.managementsite.nl/nieuw-organiseren-hype-doorbraak-evolutie" target="_blank" rel="nofollow">Nieuw organiseren: hype, doorbraak of evolutie</a>.

Voorbarig? De tijd zal het leren.

Hoe zie jij dit?
Willem Mastenbroek
Lid sinds 2019
Hoi Paul

Mijn visie op organisaties is sterk beinvloed door de historische ontwikkeling van managen en organiseren. De veranderende balans sturing- eigen verantwoordelijkheid zie ik als een evolutie die bepaalde organisatie-vormen een grotere slag- en concurrentiekracht verschaft. Concurrenten voelen zich vervolgens gedwongen deze ontwikkeling over te nemen. Vandaar dat ik concurrentiekracht als doorslaggevende factor zie bij de opkomst van nieuwe organisatievormen.

Of we nu kijken naar de legerhervormingen van Maurits en later Moltke of naar fabrikanten als Wedgwood en Regout, het scientific management van Taylor, de opkomst van coöperaties en franchise organisaties. Telkens onderscheiden de opkomende organisatie-vormen zich door hun vitaliteit en een andere balans sturing - zelforganisatie.

Het patroon van deze evolutie beschrijf ik in: https://www.managementsite.nl/discipline-verantwoordelijkheid-zelforganisatie-innovatief-organiseren Externe sturing door middel van dwang- en lokmiddelen wordt verinnerlijkt en wordt tot zelfdiscipline. In recentere fases verschuiven ook initiatiefkracht, verantwoordelijkheid voor resultaat, klant, onderlinge afstemming en samenwerking naar persoon en team.
Met enige goede wil is het door jou bepleitte vertrouwen in eigen verantwoordelijkheid en volwassen gedrag ook te zien als een milde vorm van sturing die dit patroon in de huidige fase van evolutie versterkt.

Soepel lopende processen zijn dit niet. Ongeloof, onverschilligheid maar ook tegenwerking en strijd, afgewisseld met romantische beelden van een betere wereld zonder tegenstellingen, horen erbij. Precies eigenlijk wat we nu ook zien.

Meer over Sturen op verantwoordelijkheid