'De toekomst van de veranderkunde', een evenement met maar liefst 500 deelnemers. Origineel georganiseerd door Shirine Moerkerken met assistentie van Anneke van Dijk van 'Verhaal met Impact'.

Opgezet met veel contact- en interactie momenten zoals de talrijke workshops. Arend Ardon, Jorrit van Dijk en ondergetekende waren de begeleiders van de workshop ‘Over de spanning tussen de veranderkundige en de systeemdynamiek’. De subtitel van onze workshop was ‘De veranderaar: Kleine speler in grote systemen’.  

Wat betekent de systeem dynamiek voor de veranderkunde?

Mijn indruk is dat veranderkundigen goed vertrouwd zijn met systeem verschijnselen. In de publicaties over veranderprocessen van consultants, trainers en coaches wordt vaak het belang van de context vermeld. Ongeschreven regels en interactie patronen kunnen een organisatie gevangen houden. We weten ook hoe we teams en organisaties los kunnen wrikken uit bestaande patronen. Zie  Beheersen interactie-patronen onze organisaties?

Maar dan: dat veranderkundigen zelf ook gevangen kunnen zitten in systeem-dynamiek en interactie patroon is andere koek. Het patroon dat zich opdringt is dat interventies niet leiden tot concrete verbetering van resultaten. Men blijkt niet gericht op het primaire proces naar klant of doelgroep.

Veranderkunde en resultaatverbetering

Managementmodellen, stappenplannen en programma's zetten weinig zoden aan de dijk. Het zijn vooral business modellen van de leveranciers. Ik vergelijk dit met een regendans 'Veel actie en gedoe maar geen regen'. Twee deelnemers mailden mij na afloop van de workshop met de vraag 'Hoe kan dit en waar is dit op gebaseerd?' Ik mailde hen een paar artikelen met de volgende boodschap:

• Al in 1992 constateerden Schaffer en Thomson dat tal van interventies en verander programma's wel veel  tijd en geld kosten maar ondertussen wacht de klant. Een merkbare verbetering van de prestaties is er niet. De activiteiten hebben hooguit de functie van een rituele regen-dans. Zie Successful Change Programs begin with results
 (HBR, 1992). 

• HRM met Opleiding & Training doen het niet veel beter. De koppeling met het bedrijfsresultaat is ver te zoeken. Zie 'The Great Training Robbery  en Draagt HRM met O&T bij aan prestatie-verbetering?  over het falen van Learning & Development. 

 De regendans als businessmodel

Veel verandermanagement is blind voor de systeemdynamiek in het eigen relatiepatroon. De consultant of trainer komt met een voorstel. De klant doet mee omdat er een oplossing of interessant product geboden wordt. De vragen die in de bovenstaande artikelen gesteld worden komen niet aan de orde. Voor commerciele partijen is het business. Prima werk. Niets aan de hand. Een ijzeren dynamiek. Systeemdwang in optima forma. De regendans als businessmodel.

Ontluisterend? Hoe kan dit? En speelt dit nog steeds? Zeker, een paar actuele voorbeelden: denk aan de DOOM-loop van steeds meer regelgeving of aan de kosten van ‘Nader onderzoek'. Bij de uitroep 'Nader onderzoek is gewenst' weet je het al dit wordt niets. En wat te denken van de tevredenheids-onderzoeken en al die cultuurprogramma’s en communicatie verbeteringstrajecten. Met, als de resultaten tegenvallen, het verweer van 'Het is zo complex'. 

Voor een opsomming van de lokmiddelen die weg leiden van het primaire proces , zie Performance management in 1 A4tje en Management modellen in 1 A4tje.

Al met al een belangrijk onderwerp voor de toekomst van de veranderkunde. 

Tijdens het event kwam een andere categorie van vraagstukken met 'De Noordzee casus' ook aan  de orde: een ingewikkelde internationale kwestie met veel partijen en botsende belangen. Vernuftig en uitdagend om ook zo'n vraagstuk in het programma op te nemen. Daarover een volgende column.

Willem Mastenbroek sr
Hoofdredactie ManagementSite