Channels

Wanneer treden leiders op tegen ethische misstappen in hun bedrijf en wanneer zien ze dit soort gedrag door de vingers? Uit onderzoek van Niek Hoogervorst van Rotterdam School of Management, Erasmus University (RSM) en Pieter Desmet van zusterfaculteit Erasmus of School of Law blijkt dat managers die denken dat hun bedrijven in sterk concurrerende markten actief zijn, eerder geneigd zijn onethische beslissingen die het bedrijf winst opleveren af te doen als ‘acceptabele bedrijfspraktijken’.

De onderzoekers hebben een experiment opgezet waarbij ze deelnemers vroegen naar hun mening over het doelbewust oververzekeren van cliënten, duidelijk onethisch gedrag. De helft van de deelnemers werd verteld dat hun denkbeeldige verzekeringsmaatschappij in een stabiele markt actief was. De andere helft kreeg te horen dat hun bedrijf in een sterk concurrerende markt actief was. Uit de resultaten blijkt dat die laatste groep eerder geneigd was onethisch gedrag goed te keuren als dit winst oplevert voor het bedrijf.

Moordende concurrentie

Volgens de onderzoekers toont het onderzoek aan dat in een sterk concurrerende marktomgeving eerder een ‘beslissingskader’ wordt geactiveerd dat gericht is op praktische zakelijke beslissingen, dan een beslissingskader waarin mensen beslissingen nemen op basis van morele waarden. Mensen kunnen altijd beide beslissingskaders gebruiken, zegt Niek Hoogervorst, maar de marktomgeving van het bedrijf bepaalt welk kader wordt geactiveerd.

Lees ook:

RSM Discovery Debat over Ethisch Leiderschap.

Taal is mogelijk belangrijk hierbij, zeggen de onderzoekers. Het gebruik van uitdrukkingen als ‘targets’, ‘moordende concurrentie’ en ‘bezuinigingen’ geven managers aanwijzingen over de zakelijke omgeving van hun bedrijf. En zo kunnen instrumentele overwegingen belangrijker worden bij het nemen van beslissingen dan morele overwegingen.

Disciplinaire maatregelen

Uit het onderzoek blijkt verder dat de invloed van de marktomgeving op ethisch gedrag verder gaat dan enkel iets aanmerken als onethisch. In sterk concurrerende markten worden werknemers ook minder snel disciplinair aangepakt als hun ethische misstap winst voor het bedrijf oplevert.

Blinde vlek

Volgens de onderzoekers wijzen hun bevindingen erop dat managers in sectoren waar traditioneel veel concurrentie is, zoals de financiële sector, de media of de auto-industrie, waarschijnlijk het meest geneigd zijn onbewust een blinde vlek te ontwikkelen en onethisch gedrag goed te keuren als dat winst voor het bedrijf oplevert. Deze situatie kan worden aangepakt door strengere regels en hogere boetes op te leggen. Dit leidt echter tot grote uitdagingen en hoge kosten voor de handhavingsinstanties. Bovendien leidt deze  aanpak volgens hen waarschijnlijk ook niet tot een sterker bewustzijn over ethiek.

Om dit bewustzijn te creëren moet moraliteit onderdeel gaan uitmaken van het vocabulaire van organisaties, bijvoorbeeld door leiders te leren dat moraliteit een belangrijk onderdeel van zakendoen is, zo betogen de onderzoekers. Business schools zouden hun studenten ook moeten leren dat het belangrijk is niet alleen naar de resultaten onder de streep te kijken, maar ook naar de manier waarop deze resultaten worden behaald, besluiten ze.

Noot: Het artikel: Desmet, P.T.M., Hoogervorst, N. & Dijke, M.H. van (2015). ‘Prophets vs. profits: How market competition influences leaders’ disciplining behavior of ethical transgressions’ is gepubliceerd in The Leadership Quarterly, 26, 1034-1050.

Bron RSM/Discovery

Leiderschap en maatschappelijk verantwoord ondernemen zijn belangrijke onderdelen  van de Parttime Master Bedrijfskunde, Rotterdam School of Management, Erasmus University. Meer informatie over deze deeltijd opleiding treft u hier of bezoek een voorlichtingsavond.

 

Reageer

Na het plaatsen kunt u uw reactie nog 30 minuten aanpassen.

Reacties

Welke manager zou beweren dat zijn/haar business niet highly competitive is? Concurrentie is overal en een te makkelijk alibi voor water bij de wijn.
Onethische gedragingen komen meestal voort uit persoonlijke afhankelijkheid van resultaten / uitkomsten.

Ethisch gedrag wordt bevorderd door onafhankelijkheid. Door een onderscheidende propositie van de organisatie en door consessieloos waardengedreven management.

Exceptional Marketing plus Excellent Morality.

Wim Aalbers, ik kan me volkomen vinden in uw reactie. Zelf ben ik werkzaam geweest in de verzekeringsbranche en heb met eigen ogen gezien dat er onethisch handelen plaatsvindt doordat wij te maken hadden met persoonlijke targets. De manager boven ons idem dito en zal dit dus sneller door de vingers zien.

Ik denk niet dat medewerkers dit doen vanuit bedrijfsbelang, maar meer vanuit individueel belang. Angst voor een slechte beoordeling met wellicht zelfs ontslag tot gevolg. Het gaat meer om het disciplinair aanpakken vanuit de top. Een cultuur creëeren waarbinnen onethisch handelen niet acceptabel is. Dit is zeker belangrijk in de verzekeringsbranche , die al niet zo’n goede naam heeft..

Het kan zo zijn dat door verkeerde gestelde targets en bonussen collegas tegen elkaar worden opgezet. In sommige bedrijfstakken geldt dat als gezonde competitie, maar het kan ook te ver gaan. Daar hebben we bij de financiële crisis genoeg voorbeelden van gezien. Ik heb eens een medewerker gesproken van een bank in Londen die zei overdag nooit naar het toilet te gaan,omdat hij dan bang was dat een collega zijn telefoon zou aannemen en zijn bonus zou opstrijken (het was niet toegestaan de vaste lijn door te schakelen naar de mobiel). De onderlinge competitie was daar moordend en daar hebben diverse stakeholders de nadelen van.

Wat rond targets zorgelijker is lijkt op wat we bij Volkswagen hebben gezien en dat in de literatuur “agency problem” wordt genoemd, Grote aantallen medewerkers van VW en toeleverende bedrijven waren betrokken bij de ontwikkeling en toepassing van wat nu “sjoemel-software” wordt genoemd. Die professionals werden zo sterk aangestuurd op hun individuele taak en targets dat maar weinigen van hen het grote plaatje zagen, dat uiteindelijk neer kwam op fraude.

Wat het bovenstaande onderzoek vooral laat zien is dat bij grote concurrente de druk te groot is om te zien wat er mis gaat. Ik kan mij voorstellen dat als men met allerlei flitsende campagnes allerlei nieuwe klanten binnenhaalt,men minder oplet of aan de andere kant van de zaken bepaalde klanten worden gefrustreerd.

http://www.corporate-responsibility-future.eu

x
x