Channels

De gezondheidszorg is al decennia een zorgenkindje. Vooral door de kostenstijging die de overheid al decennia probeert te beteugelen. De inzet vanuit Den Haag is een stelselwijziging geweest met als kern de introductie van marktwerking. Dit middel is echter volgens velen erger dan de kwaal omdat de uitgangspunten van zorg ondergeschikt zijn geworden aan institutionele belangen. Bieden de maatregelen uit de brief ‘Ruimte en rekenschap voor zorg en ondersteuning’ van Klink en Bussemaker soelaas?

Verzekeraars en zorgaanbieders beantwoordden de stelselwijziging massaal met het vormen van institutionele oligopolies. Op zoek naar betere samenhang in zorgketens, marktmacht en schaalvoordelen. Niet ondernemerschap en vernieuwing, maar beheersing en protocollering werd het overwegende beeld. Er ontstonden grote zorgorganisaties met meer managementlagen en stafdiensten, die de beroepseer van professionals verder uitholden.
De marktwerking leidde ook tot morele excessen. Moderne bestuurders bouwden megalomane zorgconcerns, toucheerden bijbehorende salarissen en rekenden platina handdrukken af als hun plannen uit de hand liepen.

Terecht stellen de minister en de staatssecretaris dan ook vast garanties nodig zijn dat de geboden ruimte dienstbaar is aan de publieke belangen. De oplossingen die zij bieden zijn echter te eenzijdig gericht op het versterken van toezicht en raken onvoldoende de ware obstakels in het veld en binnen de zorginstellingen zelf.

Lees ook:

Cooperatie ideale vorm voor bestuur zorg

Zorgorganisaties zijn uit balans geraakt. Om dat te herstellen is iets anders nodig dan meer toezicht en controle. Er is een omslag in denken nodig waar het gaat om de inrichting van de zorgorganisaties zelf. Besturen moeten niet opnieuw beleid implementeren, maar zich juist weer richten op hun bijdrage aan de oplossing van de problemen in de zorgverlening. Er is inderdaad een andere verhouding tussen zorgverleners en management nodig. Maar bestuurders verantwoordelijkheden geven die ze niet kunnen waarmaken is het paard achter de wagen spannen. Professionals dienen juist meer verantwoordelijkheid te krijgen en moeten daar ook voor worden toegerust en op worden aangesproken. Management moet niet vooral beheersen en controleren, maar bijdragen aan betere zorg. Toezichthouders moeten met kennis van zaken waken over de maatschappelijke toegevoegde waarde en over de morele uitgangspunten van de bestuurders. Alleen zo kunnen institutionele belangen weer ondergeschikt gemaakt worden aan oplossingen die wat betekenen voor de zorg en de patiënten.

Het beleid bereikt steeds niet de zorg zelf, maar de instituties die door de marktwerking tot versterking van de eigen positie worden aangemoedigd. Deze tekortkoming van het beleid is ook precies de reden waarom het voor de overheid zo moeilijk blijkt te zijn om de gezondheidszorg te beheersen en te sturen. Dit geldt helaas ook weer voor de huidige aanpassingen van Klink en Bussemaker naar aanleiding van de terecht geconstateerde uitwassen van het nieuwe stelsel.

De overheid zal zich beter moeten bezinnen op de effectiviteit van haar beleidsinstrumentarium. Ook in de zorg wordt geoogst wat men zaait. Met de bedoeling van marktwerking is een spel om de middelen teweeg gebracht, waarvan moeilijk beweerd kan worden dat die de zorg ten goede komt. Klink en Bussemaker willen terecht een betere verantwoordelijkheidsverdeling, maar hun maatregelen verhogen vooral de regeldruk. Met toegenomen toezicht en controle wordt het evenwicht binnen zorgorganisaties niet hersteld, maar juist verstoord.

Ad Standaart, Jan Bultsma, Hein Griffioen
De schrijvers zijn adviseurs in de gezondheidszorg bij Bureau Obelon Rotterdam

Kennisbank onderwerpen:

Kennisbank onderwerpen:

 

Reageer

Na het plaatsen kunt u uw reactie nog 30 minuten aanpassen.

Reacties

[…] Maatregelen Klink en Bussemaker: Meer van hetzelfde voor de … Tags: actueel, ambtenarenrecht, human-resources, innovatie, kennismanagement, management, marketing, meer, onderhandelen, perfect-match, performance-management, presenteren, sales, verandermanagement […]

[…] heren Ad Standaart, Jan Bultsma en Hein Griffioen
verwoorden het op managementsite (http://www.managementsite.nl/4205/overheidsmanagement/maatregelen-klink-bussemaker-meer-hetzelfde.ht…) als volgt: verzekeraars en zorgaanbieders beantwoordden de stelselwijziging massaal met het vormen […]

Volledig waar wat u schrijft. Ik vrees dat u met concrete adviezen de overheid moet helpen de effectiviteit van haar beleidsinstrumentarium te verbeteren.

Toezicht en regeldruk is veel van hetzelfde en verpest de beoogde doelen van marktwerking; het staat immers haaks op een werkende markt. Laat ik duidelijk zijn: marktwerking in de zorg bestaat niet! Niet zolang de overheid belachelijke indicatiebarrières opwerpt. Lees bijvoorbeeld het beschamende relaas van Abrona:

http://www.zorgbetermaken.nl/bureaucratie-regelzucht/marktwerking-bestaat-niet?

De gezondheidszorg is al decennia een zorgenkindje: heel herkenbaar en duidelijk uiteengezet in uw artikel. Herkenbaar vanuit persoonlijke ervaringen met de zorgverlening in het verleden en mijn huidige ervaringen als ondernemer bij het opzetten van voorlichtings- en behandelprogramma’s voor slachtoffers en hun omgeving van misbruik (emotioneel, seksueel, huiselijk geweld).

Van aanklacht naar dialoog om weer in balans te komen…
Eerlijk geschreven moet mij toch van mijn hart, dat mij opvalt dat het over het algemeen bij het aanklagen van de politiek blijft en een gebruikelijk advies dat een omslag in denken nodig is waar het gaat om de inrichting van organisaties. Dit doen we al decennia en het blijkt niet te werken. Komend uit het bedrijfsleven ervaar ik dat de zorg in wezen precies dezelfde weg volgt met alle gevolgen van dien; denk eens aan de service- en klantgerichtheid van veel commerciële bedrijven op dit moment.
Herstructureringen, fusies, reorganisaties, overnames, (de-)centralisatie hebben allemaal gezorgd voor meer focus op de interne kant (navelstaren) van het verhaal en heeft ons af doen drijven van waar het om gaat: juiste zorgverlening aan mensen.

De aanklacht gaat vaak over (organisatie-) inrichtingsvraagstukken, waar ik zou willen pleiten voor een verschuiving naar een constructief dialoog over goede voorlichtings- en behandelprogramma’s.

De vakman/-vrouw weer in ere herstellen
Een dialoog over inhoud (echte zorg afgestemd op hulpvragen) tussen de betrokken stakeholders (vraag het eens aan de cliënten), zodat de professionals, vakmensen, opnieuw hun stem weer kunnen laten horen. Tot op heden blijven deze verstopt achter de illusie dat de huidige problematiek met meer beheersing en sturing op te lossen is, inclusief het Pavlov antwoord, als het niet lukt: herstureren!

Hand in eigen boezem
De overheid krijgt vaak de schuld dat het zorgenkindje blijft bestaan. Daarom de vraag aan de schrijvers: hoe hebben de adviezen (belangen) van uw organisatie de afgelopen 30 jaar gewerkt en bijgedragen aan de ontwikkeling van goede zorg?

Beste Mark,
dank je wel voor je reactie.
Als ik in je vraag lees dat je adviseurs aanbeveelt de hand in eigen boezem te steken, dan ben ik dat zeker met je eens. Het adviesvak lijkt vaak verworden tot een management-faciliteit dat meestal instrumenteel blijft binnen bestaande verhoudingen. Meer van hetzelfde, dus. Omdat wij al meer dan 30 jaar betrokken zijn bij de ontwikkeling van de eerstelijn, de huisartsenzorg in het bijzonder, zijn managers niet vanzelfsprekend onze opdrachtgever, maar vaak ook (verenigingen van) professionals, gemeenten en verzekeraars. Dit creëert een andere positie en maakt ook een onafhankelijker beschouwing mogelijk, bijvoorbeeld waar het gaat om de positie van het management zelf. Het is daardoor vanzelfsprekend om de zorgverlening zelf centraal te stellen en de organisatie daaraan ondergeschikt te houden. Dat dit de toegang tot veel opdrachten bemoeilijkt nemen wij om reden van onze professionaliteit voor lief. Dus zonder flauw te doen en te zeggen dat wij het allemaal zo goed doen, wil ik zeker overeind houden hier recht van spreken te hebben. Als je geïnteresseerd bent kun je eens grasduinen in de artikelen op onze website (www.obelon.nl).

Toon alle 5 reacties
x
x