De Kamer moet niet studeren, maar zijn verstand gebruiken

Columns

… acht, negen, tien. Nog maar een keer: een, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht, negen, tien. Je kunt je woede toch nauwelijks beheersen als je het artikel van Willem Mastenbroek over het parlementaire onderzoek naar het functioneren van uitvoeringsorganisaties leest!

Goh, wat zou er toch aan de hand zijn met de belastingdienst, het UWV, het CBR, de IND, het COA, DUO en ‘wat die afkortingen ook mogen zijn’ (aldus Kamerlid Seegers, mede-initiatiefnemer van het onderzoek)?

De wereld was woest en ledig voor de Kamer het licht aandeed. Onder het mompelen van molochs, goede bedoelingen (van de Kamer uiteraard) en de menselijke maat nam men het besluit om alles aan een breed en inzicht verschaffend onderzoek te onderwerpen.

De menselijke maat

De dames en heren Kamerleden gaan er even lekke...

Vincent Vrooland
Pro-lid
"Bemoei je niet met de organisatie of de besturing ervan." Dat lijkt me een terechte uitspraak. Wat Wiebes heeft gedaan t.a.v. het personeelsbestand van de belastingdienst is redelijk dodelijk geweest. De combinatie van "participatie" en bezuiniging richting gemeenten ook. De stapeling van verplichtingen in het onderwijs was ondoordacht. En de arbeidsdeling en kwaliteitsverplatting in de ziekenhuizen is een rem op elke vooruitgang. In alle gevallen heeft dat geleid tot verslechtering van de relatie overheid-burger. Maar eveneens ook tot een sterk verminderde motivatie van de betrokken ambtenaren en andere professionals. Ik ben er dan ook sterk voor dat secretarissen-generaal, gemeentesecretarissen enz enz minimaal aan het politiek bestuur jaarlijks rapporteren over de stand van de kwaliteit van de uitvoeringsorganisaties. Er is geen evenwicht meer in "politiek beleid" en behoorlijk uitvoeringsbestuur. En ergens moet dat op de agenda komen.
Willem Mastenbroek
Pro-lid
Een aanrader: gebruik vooral de link aan het begin van dit artikel naar het Onderzoeksvoorstel aan de tweede kamer en probeer het voorstel te lezen.

Wat is dit Onderzoeksvoorstel voor gruwelijk verhaal? Ongelooflijk! Een fantastisch voorbeeld van hoe je iets steeds ingewikkelder en onhanteerbaarder kan maken. Kafka zelf had niet een betere tekst kunnen vervaardigen. Perfect!

Een beter voorbeeld van de DOOMLOOP is niet te geven. Bureaucratie creëert bureaucratie! En HOE!

Kan het anders. Ja natuurlijk. Voorzie het rijtje 'onweerstaanbare tips' van Paul Verburgt van een uitnodigend voorwoord. Klaar is Kees! Een prima discussie stuk met als vragen: Wat gaan we concreet nu anders doen? Hoe een geslaagde uitvoering voortaan meer kans geven?


Ir. Jan G.M. van der Zanden
Lid sinds 2019
Aanvullingen op de Kamerlijst:
1. Wijzigen van parameters/percentages e.d. mag wel. Maar geen algoritme en regelwijzigingen c.q. max. 2 per jaar.
2. 20% overhead is wel weinig; i.h.a. scharen we IT ook onder niet directe uitvoeringskosten. En dan zijn de overhead kosten echt heel veel hoger, wellicht wel tot 50 a 60%.
3. Bij "definieer de output" hoort ook: erken dat strikt sturen op gedefinieerde output altijd leidt tot minder of meer output van een andere soort. Dus inventariseer dat heel goed, want misschien is dat wel ongewenste output. Zie bijv. de kinderopvang toeslag. De TK ging akkoord met een wet voor 100% invordering bij onvolledige aanvraag en/of fraude. Juist vanwege de fraudepreventie. Nu vindt men dat ineens niet meer OK.
4. Het idee van en achter de ABD is helemaal niet zo slecht. Alleen moet je wel je gezonde verstand blijven gebruiken en principes van de High Performance Organisatie doorvoeren. D.w.z. dat je disfunctionerende bestuurders ontslaat en niet opschuift. Dat betekent dat er systematische beoordelingen van de bestuurders nodig zijn. Zoals dat ook i.h.a. bij het bedrijfsleven werkt. En dat bestuurders pas weg mogen als ze de problemen waarmee er begonnen is (maak een mooie SWOT analyse bij entree) echt hebben opgelost.
5. Over "Geef ze meer ondersteuning van buiten…." heb ik mijn twijgfels. Is het probleem niet, net zoals bij gemeenteraden, dat het gemiddelde niveau van Kamerleden t.a.v. bedrijfseconomische onderwerpen gewoon belabberd is. En dat ze daar soms toch over moeten oordelen. Dan helpt professionele ondersteuning m.i. niet, omdat dat er toe leidt dat er een 4e macht ontstaat als ze die deskundigen gaan volgen. Dat kan niet de bedoeling zijn. Je zou van elke partij moeten eisen dat er minimaal één bedrijfseconomisch geschoold persoon zit die op 2e lijns management niveau in een bedrijf of organisatie heeft gewerkt. Hoewel ook dat geen garantie geeft als ik nog denk aan de uitspraak van Madeleine van Toorenburg n.a.v. het Fyra debacle. Verder doet ze het best goed, maar ook zij (en de rest) snappen gewoon niks van bedrijfsvoering.
6. Luister eens wat vaker naar de RvS en de uitvoeringsorganisaties als die iets zeggen over uitvoerbaarheid! Ze hebben daar heel vaak verstandige dingen over gezegd.

Het onderzoeksvoorstel is idd. echt ridicuul.

Wat is "menselijke maat"? Dat je wel duizenden euro's aan voorschotten betaalt aan relatief arme mensen, met de zekerheid dat een percentage van rond de 10% daarvan een (groot) deel moet terugbetalen? Maar het antwoord op deze vraag (OV1) komt niet voor in de deelvragen van het onderzoek. Alleen Handhaving en Toezicht komen aan de orde t.a.v. de regelgeving. Niet de regelgeving zelf. En daar zit nou net het probleem. In OV3 komt dat impliciet wel terug, maar de kern, de inhoud en complexiteit van regelgeving, mag kennelijk geen onderwerp van onderzoek worden.
Het lijkt allemaal heel erg op de Commissie Elias, die ook niet de vinger op werkelijke zere plek heeft gelegd…
En tenslotte: alle goede adviezen zijn al zo vaak naar de TK gegaan, maar men volgt ze helaas niet op. En zo zal het met dit onderzoek ook gaan, waaruit ongetwijfeld best nog een aantal nuttige aanbevelingen volgen. De TK weet het altijd beter en luistert niet naar en beschikt veel te weinig over het gezonde verstand. Er worden te veel politieke spelletjes gespeeld, waardoor bedrijfseconomische principes en strategisch management niet kunnen worden toegepast. Dat gaat namelijk uit van ratio aan de top (zie de vele leerboeken daar over).

En in de politiek zit geen ratio aan de top. Dat is zo en dat blijft zo.



.
Ir. Jan G.M. van der Zanden
Lid sinds 2019
Beste Paul,

"Dus waarom niet gewoon gedaan wat voor gewone mensen ook geldt: wie goed is, kan verder en wie niet voldoet, moet weg?" Tuurlijk, helemaal mee eens!

En over die quota: dat is zeker lastig. En ik constateer dat er dan geen echt goede oplossing is voor het gebrek aan ratio + bedrijfskundige kennis in de Tweede Kamer.

Plato had ruim 2000 jaar geleden in "De Staat" natuurlijk gelijk: een democratie is mooi, maar een meritocratie met "edele mensen", speciaal opgevoed, in het bestuur van het land is beter. Maar ik denk nu onhaalbaar.....
Paul Gaalman
Lid sinds 2020
Beste Paul,

Er wordt in ons mooie land eindeloos gepraat en geregeld en er zijn ook nog eens hele volksstammen die zich hier dag en nacht en met verve mee bezig houden. In onze schier eindeloze drang naar rechtvaardigheid (sic!) struikelen we over elkaar heen om met regels en regels op regels en regels alles voortdurend zo verder te detailleren dat er uiteindelijk niets meer te regelen valt zonder dat hele bouwwerken omvallen, ondersteunende IT kreunend vastloopt en mensen vermalen worden in het woud van bureaucratie dat zo ontstaat. Het is al jaren bekend dat onze officiële instanties de druk van steeds veranderende regels niet aankunnen terwijl er anderzijds gewoon doorgeregeld wordt alsof er niets aan de hand is. Gek hè dat sommige instanties 5 maanden doorlooptijd nodig hebben om nieuwe regels in te passen in bestaande systemen of dat de overheid zelf de grootste moeite heeft om te voldoen aan de AVG?

Ik huldig zelf al jaren de stelling “meer regels, meer vlegels”. De hoeveelheid en complexiteit van alle regels maakt namelijk dat burgers en instanties meer calculerend zijn dan ooit en dat terwijl de menselijke maat eigenlijk het antwoord moet zijn. Keep it simple, stay human! Zie daar in een paar woorden mijn pleidooi voor een samenleving waar inclusie en verdraagzaamheid de norm zijn en waar de moraal zegeviert over de kille bureaucratie. Kortom in plaats van een nog langere lijst van aanbevelingen zou ik zeggen: laten we er voor gaan om te zorgen dat de menselijke maat terugkomt in onze maatschappij en dat we kiezen voor mensen met een hart die de samenleving vooruit helpen met daden in plaats van regels.

Jouw kamerlijstje is een ware uitnodiging om te beginnen met denken in plaats van praten. Dolgedraaid als we zijn in onze eindeloze complexiteit staat daar tegenover het simpele van het eigen huishouden: je werkt voor je geld en (hopelijk) je plezier, je zorgt voor je dierbaren en als anderen wat voor je doen ben je dankbaar en betaal je de redelijke prijs die daar bij hoort. Een simpele vraag in ons parlement als “dat doe je thuis toch ook niet?” als antwoord op zaken die niet kloppen zou veel discussies aardig kunnen bekorten en het gekke is dat als je die vraag stelt bij het zoveelste issue men het eigenlijk best vaak eens is. Daar is geen studie of rapport voor nodig!

Moeten we over dit soort zaken eindeloos discussiëren en nieuwe regels en systemen maken voor medeburgers die er wat van proberen te maken?
Ik denk van niet!

Meer over Verwaarlozing en organisatierot