De laatste jaren verschuift de aandacht die de afgelopen decennia is ontstaan voor Corporate Social Responsibility (CSR) naar Corporate Shared Values (CSV). De eeuwige queeste naar nieuwe business-modellen vormt het verdienmodel van menig organisatie- of communicatie adviseur. CSR bleek uiteindelijk meer een PR-instrument te zijn; ‘be good and tell it’. Unilever is een fraai voorbeeld van CSR window dressing. Maar dat geldt m.m. ook voor de meeste andere bedrijven en overheden in Nederland. Een vleugje duurzaamheid hier, wat MVO daar en verder zoveel mogelijk ‘business as usual’.

Maar de tijden veranderen en steeds sneller ook. Vroeger waren issue management en reputatiemanagement genoeg om organisaties bij negatieve gebeurtenissen nog het aura van ‘onschuldig’, ‘speelbal van de economie’ of ‘polder slachtoffer’ te geven, waarmee de schade beperkt bleef. Tegenwoordig focussen vooral bedrijven zich op het aanhaken bij, of claimen van positieve ontwikkelingen en gebeurtenissen. Zaken waarbij de zon ook op hen schijnt.

In limbo

Veel organisaties verkeren in limbo. Daarmee bedoel ik dat het oude nog niet geheel  is afgestoten en het nieuwe nog niet volledig is ingevoerd. En dat is per definitie lastig. Moeten zij opnieuw een wiel gaan uitvinden? Moeten zij zich nieuwe waarden eigen maken? Zullen zij in de toekomst voortbestaan of is aan hun product of dienst geen behoefte meer? Moeten zij innoveren of kunnen zij ook met bestaand materiaal waarde toevoegen? En waar voegen zij waarde toe? Belangrijke vragen waar toch een simpel antwoord op is. Namelijk voeg waarde toe bij alle stakeholders! Niet slechts bij één of twee.

Een pregnant voorbeeld van twee in limbo verkerende organisatie zijn Amazon en Walmart. Beide Amerikaanse grootmachten zijn in een moddergevecht beland nadat CEO Jeff Bezos, vanuit CSR-overwegingen, andere bedrijven had opgeroepen werknemers meer loon te betalen. Amazon betaalt zijn werknemers ruim $15 per uur terwijl Walmart net boven de $10 per uur betaalt. Waarop Walmart CFO Dan Bartlett, Bezos van repliek diende door te tweeten dat hij eens belasting moest betalen. En inderdaad betaalt Amazon geen dollar belasting; het krijgt geld toe. Dan is het ook gemakkelijk om de werknemers wat meer te betalen. Los daarvan zijn beide bedrijven nog erg ver verwijderd van wat we CSV noemen; de focus ligt onverminderd op shareholder value. Maar er begint iets te dagen, namelijk dat om goede zaken te doen er ook goede personeelsleden moet zijn, die hun huizen kunnen betalen. Die kunnen wonen en werken in een schoon en veilig milieu. Waar niemand zich buitengesloten voelt. En dat is meer dan de focus richten op het tevreden stellen van de aandeelhouder.

In Europa hebben we wat meer ervaring met ‘stakeholder-denken’. We begrijpen dat een organisatie meervoudige toegevoegde waarde moet bieden om te floreren. Maar hier is nog maar net het idee van CSR het ‘boardroom-denken’ gaan bepalen. En nu staat de opvolger al klaar: CSV. Maar waar hebben we die waarden eerder gezien? Waar hebben organisaties en bedrijven hun raison d’être vastgelegd over welke tak van sport men beoefent om wat te verdienen en waar dat gebeurt en voor wie? Juist, in het ‘mission statement’.

Goud in handen

Eind jaren ‘80 deed ik als eerste in Nederland onderzoek naar het gebruik van mission statements. Daaruit bleek dat slechts een beperkt aantal, voornamelijk internationaal georiënteerde bedrijven, een dergelijk statement had. Vanwege PR-redenen duurde het echter niet lang voordat elk zichzelf respecterend bedrijf een mission statement had. Een goede ontwikkeling, ware het niet dat er verder niet veel mee gebeurde. Later speelde het mission statement nog een beperkte rol bij HRM en bij het bouwen aan het imago. Mission statements gaan geruime tijd mee, maar niets is voor altijd. Daarom ‘update’ men het mission statement geregeld, afhankelijk van de externe omstandigheden. En waar men niet praktiseert wat men propageert, bedenkt men een rad, dat voor de ogen van de goedgelovigen draait. Denk maar aan de ‘bankierseed’. Heeft u ooit wel eens iemand voor ‘meineed’ ontslagen zien worden? En zeg niet dat er geen witwaspraktijken of andere frauduleuze handelingen zijn verricht sinds de invoering ervan.

Nu zijn we echter beland in een tijd waarin CSR niet alleen maar ‘lip service’ kan zijn. Van organisaties wordt verwacht dat zij daadwerkelijk de door hen gepropageerde waarden nastreven, zich eraan houden en zich er zelfs door laten leiden. Dat is voor velen lastig, terwijl toch elke organisatie goud in handen heeft: Het eigen mission statement.

Who you gonna call?

Wie zich consultancykosten en dure opleidingen wil besparen die operationaliseert zijn eigen mission statement. Alle goede bedoelingen vertaald in simpele hapklare brokken. Die brokken zijn voor iedereen te begrijpen. Echt effectief is het, als iedereen er ook op wordt afgerekend. Dat kan middels intrinsieke voldoening, via een nudge of een grotere (geldelijke) beloning. Doordat die brokken relatief simpel zijn, valt er heel goed een bedrag aan te hangen. En je krijgt mensen echt in beweging door ze te belonen. Op deze manier en met het uitgespaarde consultancy- en opleidingsbudget, trek je het waardensysteem dat je wilt delen door de organisatie heen. Aan het eind van het jaar krijgt iedereen, die zich heeft ingezet de gedeelde waarden te realiseren een bonus. Zo ontstaat CSV, waar de organisatie en al haar stakeholders en niet alleen de aandeelhouders wat aan hebben. De impact bij andere stakeholders zoals maatschappij, milieu, werknemers of anderszins, is te meten via een maatschappelijke-kosten-baten-analyse.

Kennisbank onderwerpen:

Kennisbank onderwerpen:

 

Reageer

Na het plaatsen kunt u uw reactie nog 30 minuten aanpassen.

Reacties

Een weinig overtuigend verhaal. Wie of wat garandeert dat CSV ook niet gewoon een PR-instrument wordt, net als CSR?
Ik geloof dan helemaal niet dat we in een tijd beland zijn waarin CSR afgedwongen wordt. Waar zou dat uit moeten blijken? Voelen bedrijven zich nu echt genoodzaakt om belasting te betalen in het land waar ze actief zijn? De olieproductie terug te draaien? Economische ongelijkheid tegen te gaan? Gebruik van pesticiden te verminderen? Fijnstof van auto’s te voorkomen? Gezond en duurzaam voedsel te produceren? Dierenwelzijn serieus te nemen? Nuttige medicijnen te ontwikkelen? Biodiversiteit te beschermen? Eerlijke prijzen te betalen in derde wereldlanden? Ik merk er weinig van.

Moet het een missie zijn of een motto?
Vaak zie ik vooral dure woorden, daar heb je gelijk in.
En nogal eens laten ze meer weg dan je lief is.
Als motto kom ik niet verder dan: onze waardevolle bijdrage.
Die kan per groep en per mens verschillen maar je kunt er wel op bevraagd worden.
Waarom een waardevolle bijdrage extra beloond moet worden zie ik niet helemaal.
Het model van Hackman en Oldham geeft denk ik voldoende beloningsperspectief.

@ Vincent Vrooland
Het gaat om de missie, die is veel uitgebreider dan een motto. Daardoor is de missie ook beter te operationaliseren. Zo kan iedereen ermee aan de slag. Hackman en Oldham gaan uit van de ‘intrinsiek motiverende job’. Die zijn er maar weinig. En dat is een onvoldoende beloningsperspectief. Waarom zouden managers en CEO’s zoveel verdienen denkt u? Als de arbeidssatisfactie zo hoog zou zijn zouden ze het voor veel minder doen.

@ Otto
Nou nou in welke wereld leeft u? Alle sombere vragen die u stelt zijn onderwerp van aanpak binnen CSV. Bovendien zijn het ook politieke onderwerpen. Die zullen als bedrijven niet willen via wetgeving worden afgedwongen. Kijk nu eens naar Amsterdam dat per 2030 verbrandingsmotoren wil weren. U zegt er weinig van te merken. Ik zeg dat er middels CSV hard aan wordt gewerkt. Niet door alle bedrijven , maar wel door vele. U zult er zeker wat van gaan merken. Dus kop op Otto!

x
x