Channels

Afgelopen jaar kwamen bij VW meer dan 50 meldingen van klokkenluiders door middel van twee onafhankelijke ombudsmannen. Los daarvan werd dagelijks melding gemaakt van vermoedelijke fraude bij Volkswagen over wat nu bekend is geworden als “Dieselgate”.
Let wel, vóór het schandaal wereldkundig werd gemaakt. Hoe kan dat?

Is het cultuur of  macht?

Een aantal verklaringen, allereerst een VW specifieke: de cultuur bij VW was/is sterk hiërarchisch en het tweemanschap Piëch/Winterkorn duldde geen tegenspraak. Ferdinand Piëch is een kleinzoon van Ferdinand Porsche, de beroemde uitvinder van de VW Kever en de naamgever van het sportautomerk. Zoals Prudhomme van Reine opmerkt in zijn dissertatie is cultuur zelden het echte probleem. Strijd om de macht des te meer. Zonder geluk vaart niemand wel. Voor Ferdinand Piëch geldt eerder zonder strijd vaart niemand wel. “Als je in de weg gaat staan van Ferdinand Piëch, heb je meestal een groot probleem”, schrijft de NRC d.d. 14 april 2015, “dominant en bikkelhard dat is de topman van Volkswagen”.

Eerst maakt Piëch op jeugdige leeftijd fikse ruzie met zijn toenmalige baas bij familiebedrijf Porsche. Als hij zijn zin niet krijgt gaat hij werken bij Audi, waar hij een met Porsche concurrerend sportmodel ontwikkelt. Daarnaast weet hij het merk Audi met vaste hand naar een leidende positie in de topklasse te promoveren. Op basis van deze verdienste wordt hij op 1 januari 1993 topman van het gehele VW concern. Jarenlang was Piëch topman van het bedrijf, heeft het sterk uitgebouwd en ontwikkeld tot een technologisch toonaangevende firma. Na zijn aftreden werd hij benoemd tot voorzitter van de RvC en heeft in deze functie tot voor kort grote invloed gehad op het beleid van zijn opvolger Winterkorn. Toen men Piëch een keer in een interview voorhield dat hij slecht communiceerde was hij zich bewust van deze opinie over hem. “Ik kán wel communiceren, maar met sommige mensen wíl ik niet communiceren”.

Voor een meer algemene verklaring hoeven we niet ver van huis te gaan. Ook in Nederland worden klokkenluiders niet gewaardeerd, zie het verhaal van Ad Bos bij Koop Tjuchem en de verschillende mensen die bij Defensie de kat de bel aan bonden.

Van oudsher staat klikken bekend als disloyaal gedrag waarmee het bedrijf of de instelling in problemen kan komen. Vaak blijkt het tegendeel waar: juist door de onwelgevallige boodschap serieus te nemen kan onheil afgewend worden en kunnen verbeteringen worden doorgevoerd. Zie de actuele berichtgeving over Rochdale en Mea Vita.

VW heeft nu zeer recent indachtig deze stelregel een kroongetuigenregeling ingesteld. Medewerkers, die in het diesel schandaal betrokken zijn, worden opgeroepen te bekennen. Als ze bijdragen aan opheldering mogen ze hun baan behouden (Süddeutsche Zeitung d.d. 5 november 2015). Bovendien blijven ze verschoond van schadeclaims. Hiermee volgt VW het voorbeeld van Siemens, waar dit goed gewerkt heeft.

Van de kleinste details op de hoogte

Een volgende vraag: wist de VW top van het manipuleren van uitlaatgastests? De vraag stellen is hem beantwoorden. Zowel Piëch als Winterkorn zijn doorgewinterde techneuten, die bekend staan om hun bemoeienis op detailniveau. Dat het juridisch in dit stadium zeer onverstandig zou zijn om toe te geven dat de top er ook maar iets van wist is zeer duidelijk. Een klein gat in de verdedigingslinie van Volkswagen is dat de topman van VW in Amerika zich liet ontvallen dat hij zich dat niet kon voorstellen.

Youtube laat een fragment zien waar Winterkorn op een grote autotentoonstelling een collega, herr Bischoff, design directeur van VW, commandeert een rolmaat te geven waarmee hij iets kan controleren bij een concurrerend automodel.

Deze topman let op àlles en is van de kleinste details op de hoogte.

Treffende gelijkenis met Oberinspektor Derrick die zijn assistent opdraagt: “Harry hol den Wagen”. Daar gaat het hier slechts zijdelings om, het punt is dat deze topman op àlles let en van de kleinste details op de hoogte is.

Onfeilbaarheid behoeft geen noodscenario’s

Mr Pieter van Vollenhoven zei in dit verband bij Pauw op 5 november 2015: “…dat is nu het merkwaardige ik heb nog nooit een onafhankelijk onderzoek meegemaakt waar op de werkvloer niet alles wat fout was al lang bekend was. De meeste mensen durven dat niet te zeggen anders wordt je eruit gezet of je moet klokkenluider worden en daar liep het ook niet goed mee af…. daarom ben ik zeer voor klokkenluiders”.

Gezien de omvang van het bedrijf moeten duizenden VW medewerkers ervan geweten hebben en dus was het 100% zeker dat de feiten van hun “gesjoemel” vroeg of laat ontdekt zouden worden.
Waarom lagen er geen noodscenario’s hoe dan te reageren?

Voor het antwoord op deze vraag moeten we weer kijken naar het duo Piëch/Winterkorn.

Autoritaire leiders, die geen tegenspraak dulden laten een enorm gat vallen als ze aftreden. Hun beleid veroorzaakt een cultuur van vrees en huiver en lijkt daardoor “onfeilbaar”. Kan je je dan wel voorbereiden op iets dat hun onfeilbaarheid tegenspreekt?

Piëch en zijn opvolger Winterkorn hebben hun stempel van een hoge graad van perfectie en technologische vooruitgang op het bedrijf gedrukt. Dat is prachtig want ze stonden en staan model voor zeer geslaagde leiders van een wereldconcern. Het probleem ontstaat pas als een topman zo hoog stijgt in macht en aanzien dat niemand meer iets tegen hem kan en mag inbrengen.

Hoe gevaarlijk dat is komt ons sinds het boek “de Prooi” over de top van ABN AMRO maar al te bekend voor: de bank is hierdoor naar de afgrond gebracht.

Naar het zich laat aanzien is dat ook bij VW gebeurd en moet de nieuwe topman Müller het tij zien te keren. Hij heeft al ferme stappen gezet naar een minder centralistische structuur en een opener bedrijfscultuur. Hij wil nu volop gas geven om uit de misère van dieselgate te komen.

Noten
Prudhomme van Reine, P. (2005), Cultural Aspects of International Mergers, Acquisitions and Joint-Ventures, dissertatie VU Amsterdam.
Smit, J. (2008), De Prooi, Blinde trots breekt ABN Amro, Prometheus, Amsterdam
Süddeutsche Zeitung, Oktober en November 2015
Die Welt, Oktober en November 2015

Kennisbank onderwerpen:

Kennisbank onderwerpen:

 

Reageer

Na het plaatsen kunt u uw reactie nog 30 minuten aanpassen.

Reacties

Piech is inmiddels teruggetreden als president commissaris nadat hij vorig jaar Winterkorn had proberen te wippen. In Duitsland wordt vrij algemeen gezegd dat echte veranderingen niet mogelijk zijn als de grote aandeelhouders Porsche/ Piech niet van hun macht worden ontdaan. Deze geparenteerde families hebben inmiddels de voormalige CFO onder Winterkorn Hans Dieter Pötsch aangesteld als nieuwe president commissaris. Niet alleen hierarchie maar ook culturele inteelt is aan de orde

Beste Grimbert,
Je hebt gelijk, te meer omdat ook de deelstaat Nedersaksen als grootaandeelhouder en de zeer machtige ondernemingsraad mede aan de touwtjes trekken. Niet voor niets heeft de toenmalige Porsche topman Wendelin Wiedeking, die overigens november 2015 voor het gerecht staat wegens vermeende marktmanipulatie, geprobeerd dit bouwwerk omver te trekken. Ook “autopaus” prof. Ferdinand Dudenhöffer is er niet gerust op dat daadwerkelijke veranderingen zullen worden doorgevoerd.
Volgende vraag: waarom is juist VW er door de Amerikaanse instanties uitgepikt, terwijl uit onafhankelijk onderzoek blijkt dat veel meer fabrikanten zich niet houden aan de opgegeven emissiewaarden? De verdenking is dat hier concurrentie overwegingen een rol hebben gespeeld.

Mooie analyse. Goed dat de invloed van cultuur wordt beschouwd.
Ik ben (zelf o.a. werkzaam als materiaalkundige in product-ontwikkeling) erg benieuwd hoe de lijntjes (formeel, maar nog meer informeel) hebben gelopen en wie wanneer welke beslissingen heeft genomen om tot dit uiteindelijke ‘resultaat’ te komen.

Lisa,
Mooi artikel en in de oudere Porsches zit gelukkig geen software.
Je noemt ABNAmro.
Zou daar ook (nog steeds) sjoemelsoftware inzitten?
Ik neem aan dat ze dat dan wel vermelden in de prospectus :-).
Ik vraag mij wel af welk verband er bestaat tussen een open bedrijfscultuur en centralistische structuur.

Beste Niels en Bert,
Dank. Hoe de lijntjes precies hebben gelopen is voorlopig in nevelen gehuld. Maar dat er enorme druk van Winterkorn/Piëch op de bedrijfsbevolking is uitgegaan om per 2015 30% minder uitstoot te produceren is langzamerhand wel duidelijk. In dit verband noemde een commentator het spreekwoord ” je bijt niet in de hand die je voedt”. Ik denk vooral niet als die hand ook nog eens van een harde autoritaire soort is.
Wat betreft de open bedrijfscultuur: om die te bereiken moet je decentraliseren. De nieuwe topman Müller heeft dat goed begrepen want hij gaat de verschillende merken in het VW concern meer autonomie geven. Garantie geeft dat natuurlijk niet, want de cultuur is al decennia gesloten, verandering van de ene dag op de andere is uitgesloten.

Intussen wordt nu ook aan de stoelpoten van de nieuwe topman Mueller en aan de hele Raad van Commissarissen gezaagd. Steeds luider klinkt de roep in de Pers en bij beleggers om een externe….. voorzitter van de RvB te maken. Samen met het schandaal bij de voetbalbond (omkoping) is een zware barst gekomen in het Duitse imago van onkreukbaarheid. Behalve de familie Porsche Piech moet de Duitse deelstaat natuurlijk ook uit het bestuur. Die verknoping tussen politiek en bedrijfsleven is elders in Duitsland allang opgeheven

Dieselgate blijkt op een andere manier te zijn ontstaan dan gedacht. Niet een Amerikaans onderzoeksinstituut, maar Europese klokkenluiders hebben de bal aan het rollen gebracht. Bron:
http://www.autoweek.nl/nieuws/35063/klokkenluider-eu-heeft-vs-getipt-over-dieselgate

Ik citeer: ‘Diverse EU-medewerkers raakten echter zeer gefrustreerd over de passiviteit van hun werkgever na deze bevindingen. Toen duidelijk werd dat er vanuit Europa definitief geen actie tegen de fabrikanten werd ondernomen, speelden de EU-medewerkers de bevindingen door naar de Amerikaanse organisatie ICCT, de International Council on Clean Transportation.’

Volgens mij doet de EU nog steeds niet veel. Tja, de boel naar de toekomst schuiven. Eigenlijk schandalig dat we de VS nodig hebben om bedrog en manipulatie aan te pakken. Eerst de voetbal corruptie nu dus Volkswagen. Wat of wie volgt?

Europa staat in zijn hemd. Behalve de klokkenluiders dan!

Toon alle 7 reacties
x
x