Opleidingen
69.020
resultaten
Omgevingsrecht
Utrecht
do 5 nov. 2026
In 5 dagen een compleet overzicht van de Omgevingswet
Directe vertaling van theorie naar jouw werkpraktijk.
Focus op complexe thema's zoals mer, bodem en natuur.
Begeleiding door topdocenten uit de juridische praktijk.
Toegang tot de actuele kennisbank van PONT | Omgeving.
Inhoud
Inleiding
De Omgevingswet is volledig in werking getreden en heeft een grote impact op het beheer van de fysieke leefomgeving. Omdat 26 wetten zijn samengevoegd tot één stelsel, vraagt dit om een nieuwe manier van werken en adviseren.
Hierdoor is het essentieel dat je de systematiek van de vier AMvB’s en de zes kerninstrumenten tot in de puntjes beheerst. Daarnaast verschuift de focus naar een integrale benadering, waarbij participatie en vroegtijdige afstemming centraal staan.
Daarom hebben we deze leergang ontwikkeld, waarin we samen de diepte in gaan op procedureel en inhoudelijk vlak. We besteden aandacht aan de nieuwe regels voor bouwen en milieu en houden rekening met de overgangsregels uit de bruidsschat.
Uiteindelijk is het doel dat je met praktische handvatten en vertrouwen terugkeert naar je eigen organisatie.
Inhoud & resultaat
Tijdens deze leergang bouwen we stap voor stap je expertise op door theorie te koppelen aan actuele casuïstiek. We behandelen onder andere de buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) en de mer-beoordeling.
Vervolgens verdiepen we ons in de technische normen voor geluid, lucht en bodem. Daarbij maken we steeds de vertaalslag naar de praktische toepassing bij vergunningaanvragen. Ook besteden we uitgebreid aandacht aan de specifieke zorgplichten binnen de nieuwe wet.
Kortom, we bieden je een complete basis om omgevingsrechtelijke vraagstukken professioneel aan te pakken.
Na afloop kun je:
De systematiek van de Omgevingswet toepassen op complexe vergunningaanvragen.
Effectief adviseren over instrumenten zoals het omgevingsplan en de omgevingsvisie.
Milieunormen voor geluid, bodem en water correct interpreteren en toetsen.
Tijdens de cursus heb je toegang tot de kennisbank van PONT | Omgeving met relevante wetgeving, jurisprudentie en achtergrondinformatie. Je ontvangt hiervoor een aparte inlogcode.
Doelgroep
Deze leergang is bedoeld voor professionals bij overheden en omgevingsdiensten, zoals:
Beleidsmedewerkers VTH en Ruimtelijke Ordening
Juristen omgevingsrecht
Vergunningverleners en handhavers
Daarnaast is de opleiding relevant voor advocaten en juridisch adviseurs die werken met projectontwikkeling en procedures in de fysieke leefomgeving. Enige basiskennis van de wetgeving van vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet ondersteunt een beter begrip van de inhoud en kan bijdragen aan een hoger leerrendement.
Programma
Dag 1: Systeem, instrumenten en de Omgevingsvisie
Docent: Erika Samuels Brusse
De basis van het nieuwe stelsel
Overgang van het Wabo-regime naar de Omgevingswet.
Opbouw van de wet met de vier AMvB’s.
Navigeren door wetgeving via IPLO en DSO.
Kerninstrumenten en de Bruidsschat
Werking van de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan.
Inhoud en toepassing van de regels uit de Bruidsschat.
Inzet van specifieke zorgplichten in de praktijk.
Dag 2: Vergunningen, Participatie en mer
Docenten: Erika Samuels Brusse (ochtend) & Geertje Korf (middag)
De procedure van de omgevingsvergunning
Behandeling van de BOPA en de reguliere procedure.
Wettelijke eisen en motivering van participatie.
Aanvraagvereisten en rol van het bevoegd gezag.
Milieueffectrapportage (mer)
Systematiek van de mer-plicht en de mer-beoordeling.
Inhoudelijke eisen aan een MER en kwaliteitsborging.
Analyse van jurisprudentie bij windparken en woningbouw.
Dag 3: Geluid, Trillingen en Afval
Docenten: Chris Weevers (ochtend) & Mark van Leeuwen (middag)
Geluid in het Omgevingsplan
Instructieregels voor geluid in het Bkl.
Toepassing van standaard- en grenswaarden.
Beoordeling van cumulatie en trillingshinder.
Afvalstoffenrecht onder de Omgevingswet
Definitie van afvalstoffen, bijproducten en ‘einde-afval’.
Vergunningplichten voor afvalgerelateerde activiteiten.
Toepassing van het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP3).
Dag 4: Gezondheid, Industrie en Bodem
Docenten: Berend Hoekstra (ochtend) & Katrien Winterink (middag)
Luchtkwaliteit en Gezondheid
Beoordeling van emissies van stof en NOx.
Toetsing aan omgevingswaarden.
Regels voor milieubelastende activiteiten in het Bal.
Het vernieuwde Bodemrecht
Zorgplicht en herstel van verontreiniging.
Omgang met historische verontreinigingen en toevalsvondsten.
Impact van PFAS en actuele jurisprudentie.
Dag 5: Waterbeheer en Natuurbescherming
Docenten: Peter de Putter (ochtend) & Eelco de Jong (middag)
Water in de Omgevingswet
Regulering van lozingsactiviteiten.
Werken nabij waterstaatswerken en keringen.
Weging van het waterbelang in plannen.
Gebieds- en soortenbescherming
Systematiek van Natura 2000 en de voortoets.
Passende beoordeling en stikstofproblematiek.
Ontheffingen voor flora- en fauna-activiteiten.
Materiaal
Digitale hand-outs en eventueel aanvullend digitaal materiaal
Boek Werken met de Omgevingswet
de gehele digitale kennisbank Omgevingsweb Pro tot een maand na de cursus
Hiermee krijgt u toegang tot het dossier met alle relevante achtergrondinformatie rondom uw cursus. Zo kunt u voor, tijdens en na de cursus continu leren over dit onderwerp.
Verder krijgt u met Omgevingsweb Pro gratis toegang tot tientallen dossiers, 40 digitale boeken van Berghauser Pont Publishing, waaronder commentaar en naslag, en het gehele jurisprudentie archief.
€2.995
Klassikaal
29 dagen
Energie en ruimte: knelpunten en oplossingen
Utrecht
ma 9 nov. 2026
Energie in het ruimtelijk planproces
De ruimtelijke effecten van duurzame energie
Geïntegreerde visie op energie en ruimte
Mix van theorie en praktijk
Inhoud
Inleiding
Het Rijk zet in op een transitie naar een duurzame, hernieuwbare energievoorziening. Landelijk zijn er doelstellingen vastgesteld. Zo moet in 2050 de energievoorziening nagenoeg CO2-neutraal zijn. Niet alleen voor de opwek van duurzame energie, maar ook voor het transporteren van energie en opslag is nu en in de toekomst ruimte nodig. Wat hebben we nodig om onze energievoorziening te verduurzamen en hoe passen we dat ruimtelijk in met oog voor leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit?
Wat betekent de woningbouwopgave en de warmtetransitie voor het energiesysteem? Welke oplossingsrichtingen zijn er en hoe passen we die met ruimtelijke kwaliteit in?
Daarbij komen verschillende vragen naar boven:
Welke aanpassingen in de energie-infrastructuur vraagt de energietransitie?
Wat is de omvang en het ruimtebeslag van deze aanpassingen?
Welke andere ruimtevragende opgaven spelen er in Nederland?
Hoe voorkomen we dat verduurzaming van het energiesysteem ten koste van leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit gaat?
Welke andere ruimtelijke functies trekken schakelpunten in de energie-infrastructuur straks aan?
Komt de woningbouwopgave stil te liggen door netcongestie?
Hoe ziet een energiepositieve wijk eruit?
Welke mogelijkheden zijn er om ruimtelijke kwaliteit te behouden?
Zijn er no-regret maatregelen voor verduurzaming van de gebouwde omgeving?
Bottomline: de energietransitie is vooral een ruimtelijke opgave.
Hoe trekken we hier als ontwerpers, stedenbouwkundigen, planologen, beleidsmedewerkers ruimtelijke ordening en beleidsmakers duurzaamheid samen in op?
Problematiek energie en ruimte
Is het energiesysteem leidend of lijdend bij de verdere ontwikkeling van Nederland?
Als onderdeel van de infrastructuurlaag zou het energiesysteem voorwaardelijk moeten zijn voor de functies die we in gebieden ontwikkelen. In die zin is het energiesysteem leidend, ook als we het gaan verduurzamen. De verduurzaming van de energievoorziening kost veel ruimte. Wat betekent dat voor de geplande woningbouwopgave en de verduurzaming van bedrijventerreinen? Kunnen gebieden die nu vooral ruimtelijk gepland zijn straks wel een aansluiting krijgen of moeten we in andere gebieden gaan ontwikkelen waar nog wel capaciteit is? In dit geval zorgt het energiesysteem voor lijden.
Nu al is het lastig om geschikte locaties te vinden voor nieuwe hoogspanningsstations in de stad en het buitengebied of MSR-huisjes in de wijk en lijdt de verbouwing van het energiesysteem onder lange vergunningstrajecten en ingewikkelde participatieprocessen. Kunnen we door vroegtijdig een energiesysteem te ontwerpen in samenhang met andere ruimtelijke opgaven de ruimtelijke kwaliteit van onze leefomgeving verbeteren zodat we van een lijdend energiesysteem naar een leidende energiestructuur gaan? Hoe kunnen we de energie-opgaven met ruimtelijk kwaliteit oplossen? Hoe passen we energie-infrastructuren ruimtelijk in in de stad of in het landschap?
Inhoud en resultaat
Met deze cursus bieden wij inzicht en inspiratie hoe ontwerpers, beleidsmakers en planologen samen met duurzaamheidsspecialisten tot een integrale aanpak van gebiedsontwikkelingen, met focus op het energiesysteem, kunnen komen. We doen dat met een mix van theorie en toepassing via verschillende praktijkcases, waardoor de kennis beter neerdaalt.
Aan het einde van de cursus heb je een goed beeld van de basisbegrippen van energietransitie en ruimtelijke kwaliteit. Je hebt inzicht in de ruimtevraag van de verduurzaming van het energiesysteem in de gebouwde omgeving. Tevens krijg inspiratie hoe je energie-infrastructuren het beste ruimtelijk kunt inpassen en op welke manier de omgeving daarbij betrokken kan worden.
Doelgroep
Deze cursus is met name bestemd voor stedenbouwkundigen, landschapsontwerpers, planologen, beleidsmedewerkers ruimtelijke ordening en beleidsmedewerkers duurzaamheid van gemeenten. Daarnaast kan de cursus nuttig zijn voor medewerkers duurzame gebiedsontwikkeling en beheerders van de openbare ruimte (beheer-strategie), omgevingsmanagers, senior vergunningverleners en netontwikkelaars van netwerkbedrijven.
Programma
Dag 1:
Inleiding: voor welke opgave staan we?
Klimaatdoelen
Doorvertaling naar energietransitie
Regionale Energie Strategie
Transitievisie warmte
Woningbouwopgave
Klimaatadaptatie
Leefbaarheid
Basisbegrippen energietransitie en ruimtelijke kwaliteit
Wettelijk kader energietransitie
Nationaal Plan Energiesysteem, Regionale Energie Strategie, Programma Energie
Hoofdstructuur
Nota Ruimte, Mooi Nederland
Elementen van een energiesysteem
Overzicht duurzame energiebronnen: zon, wind, duurzame gassen, duurzame warmtebronnen
Opslag
Netcongestie
Praktijkcasus verstedelijking
Verstedelijkingsopgave en warmtetransitie in de Metropool Regio Amsterdam
Rol van de schaalniveaus wijk, stad en regio in het integrale energiesysteem
Inzichten en dilemma’s bij het ontwerpen van en energie-rekenen aan deze opgave
Praktijkcasus Balanswijk
Leidende- en ontwerpprincipes Balanswijk
Ontwerpen van een balanswijk zonder aansluiting op het energienet
Dag 2:
Voorbeelden van andere gebieden
Uitbreidingslocatie met een beperkte aansluiting op het net
Verduurzaming van een bedrijventerrein
Warmtenet in Zutphen
Gezamenlijk taal ontwikkelen mbt ruimtelijk ontwerp en energie
Ruimtelijke inpassing en participatie van energie-infrastructuur
Relatie energie-infrastructuur en ruimtelijke kwaliteit
Verbinding van energietransitie met andere transitievraagstukken
Kort instrumenten Omgevingswet: visie, plan, programma
Ruimtelijke inpassing van onder-, regel- en schakelstations en MSR-huisjes
Functiecombinaties
Participatie bij energieprojecten: specifieke aspecten
Casus Friesland
Vragen en casussen van deelnemers
Ingebrachte casussen
Geparkeerde vragen
Actuele problemen van cursisten gezamenlijk bespreken
Materiaal
Digitale hand-outs en eventueel aanvullend digitaal materiaal
Toegang tot de gehele digitale kennisbank Klimaatweb Pro tot een maand na de cursus
Hiermee krijg je toegang tot het dossier met alle relevante achtergrondinformatie rondom jouw cursus. Zo kun je voor, tijdens en na de cursus continu leren over dit onderwerp.
Verder krijg je met Klimaatweb Pro gratis toegang tot dossiers, digitale boeken van Berghauser Pont Publishing, waaronder commentaar en naslag, en het gehele jurisprudentie archief.
€1.295
Klassikaal
9 dagen
Basiscursus Natuurregelgeving Omgevingswet en ecologie
Zwolle
do 10 sep. 2026
en 1 andere data
Direct toepasbaar: Vertaal de Omgevingswet naar ecologisch onderzoek.
Volledig actueel: Inclusief Natuurherstelverordening (NHV).
Praktijkgericht: Werken met actuele cases.
Topdocenten: Luuk Boerema en Beno Koolstra.
Voor wie: Juristen, ecologen, beleidsmedewerkers, adviseurs en projectleiders.
Inhoud
Inleiding
De integratie van natuurwetgeving in de Omgevingswet vraagt om een nieuwe manier van werken. Hoewel de inhoudelijke bescherming van natuur stevig is verankerd in Europees recht, is de manier waarop informatie wordt ontsloten en procedures worden doorlopen ingrijpend veranderd.
Voor professionals is het daarom essentieel om te begrijpen hoe instrumenten zoals de specifieke zorgplicht en programma’s, waaronder beheerplannen, binnen het huidige stelsel functioneren. Wanneer ecologische stappen in de planvorming niet tijdig worden gezet, kunnen projecten vertraging oplopen door stikstofregels of de aanwezigheid van beschermde soorten.
In deze cursus maken we de vertaalslag van het juridische kader naar de praktijk van ecologisch veldonderzoek en vergunningverlening. Zo krijg je concrete handvatten om natuurwaarden structureel en proactief te integreren in jouw ruimtelijke plannen.
Inhoud en resultaat
In deze praktijkgerichte cursus bieden we je een compleet inzicht in zowel het juridische bouwwerk van de Omgevingswet als de ecologische uitvoering. We starten met het fundament van de regelgeving en zoomen daarna in op de methodieken van zorgvuldig onderzoek. De cursus behandelt onder andere:
De systematiek van Natura 2000 en het Natuurnetwerk Nederland (NNN).
Soortenbescherming en de werking van verbodsbepalingen en gedragscodes.
De impact van de nieuwe Natuurherstelverordening op nationaal beleid.
Procedures rondom de omgevingsvergunning voor natuuractiviteiten.
Ecologische methodieken zoals de voortoets en de passende beoordeling.
Na afloop kun je:
Zelfstandig beoordelen welke natuurregels van toepassing zijn op een specifiek project.
De kwaliteit en validiteit van ecologische onderzoeksrapportages kritisch toetsen.
Effectief adviseren over de haalbaarheid van plannen en de inzet van mitigatie en compensatie.
Doelgroep
Deze cursus is primair bedoeld voor professionals die bij plannen en projecten te maken krijgen met natuuraspecten:
Beleidsmedewerkers en adviseurs bij gemeenten, provincies en het Rijk
Juristen ruimtelijke ordening, milieu en infrastructuur
Projectleiders in de fysieke leefomgeving
Ecologisch adviseurs en medewerkers van adviesbureaus
Projectontwikkelaars en medewerkers van natuurorganisaties
Je kan zowel starter in natuurwetgeving zijn, maar ook al langer te maken hebben met de natuurwetgeving.
Programma
Dag 1: Regelgeving natuur - Luuk Boerema
Europese basis: De Vogel- en Habitatrichtlijn en de nieuwe Natuurherstelverordening (NHV).
Instrumenten van de Omgevingswet: Systeemwijzigingen en de rol van instructieregels en programma’s.
Gebiedsbescherming: Natura 2000-aanwijzingen, instandhoudingsdoelen en de juridische status van het NNN.
Soortenbescherming: Verbodsbepalingen, toestemmingverlening en actuele jurisprudentie (o.a. de wolf).
De Omgevingsvergunning: Procedures, indieningsvereisten, advies- en instemmingsrecht en handhaving.
Dag 2: Ecologie van het natuurbeschermingsrecht - Beno Koolstra
Ecologisch onderzoek: De onderzoeksplicht, de houdbaarheid van gegevens en eisen aan deskundigheid.
Gebiedsinventarisatie: Methodiek van de voortoets versus passende beoordeling, externe werking en cumulatie.
Soorteninventarisatie: Aanpak van de quickscan en soortgericht onderzoek per soortgroep.
Effectbepaling & Maatregelen: Het beoordelen van significantie en de praktische inzet van mitigatie en compensatie.
Workshop: Groepsgewijze uitwerking van een integrale casus waarin juridische en ecologische aspecten samenkomen.
Cursisten gaan groepsgewijs aan de hand van een concrete casus stapsgewijs de consequenties van soorten- en gebiedsbescherming voor de bestuurspraktijk uitwerken. Welk onderzoek is nodig? Welke overheden en derden zijn betrokken? Aan welke materiële normen moet in welke volgorde worden getoetst?
Materiaal
Digitale hand-outs en eventueel aanvullend digitaal materiaal
Toegang tot de gehele digitale kennisbank van PONT | Omgeving tot een maand na de cursus
Hiermee krijg je toegang tot het dossier met alle relevante achtergrondinformatie rondom de cursus. Zo kun je voor, tijdens en na de cursus continu leren over dit onderwerp.
Verder krijg je met PONT | Omgeving gratis toegang tot tientallen dossiers, 40 digitale boeken van Berghauser Pont Publishing, waaronder commentaar en naslag, en het gehele jurisprudentie archief.
€1.395
Klassikaal
14 dagen
Basiscursus Milieurecht Omgevingswet
Utrecht
di 29 sep. 2026
In 4 dagen een compleet overzicht van de belangrijkste milieuthema's onder de Omgevingswet.
Grondig inzicht in de verschuiving van de 'inrichting' naar de 'milieubelastende activiteit' (MBA).
Directe koppeling met de praktijk door bespreking van casuïstiek en actuele jurisprudentie.
Voor juristen, beleidsmedewerkers en vergunningverleners die werkzaam zijn bij overheden, omgevingsdiensten, adviesbureaus en bedrijfsleven
Inhoud
Inleiding
Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het juridische landschap voor milieu ingrijpend veranderd. Hoewel de wet tot doel heeft het stelsel eenvoudiger te maken door 26 wetten samen te voegen, brengt deze stelselwijziging in de praktijk grote uitdagingen met zich mee. Daarom is het essentieel dat jij de nieuwe systematiek niet alleen kent, maar dat deze echt 'in je vezels' gaat zitten. In deze cursus nemen we je mee langs de fundamenten van de nieuwe wetgeving, waarbij we stilstaan bij de balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. Immers, de overgang van het begrip 'inrichting' naar de 'milieubelastende activiteit' vraagt om een compleet andere juridische benadering in jouw dagelijkse werk. Kortom, wij bieden je een stevig fundament zodat jij met vertrouwen kunt navigeren door het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en het omgevingsplan.
Inhoud en resultaat
Tijdens deze vierdaagse cursus leggen we een breed en verdiepend inzicht in de instrumenten van de Omgevingswet. We gaan niet alleen in op de theorie, maar bekijken ook de directe consequenties voor thema's zoals bodem, geluid en externe veiligheid. Daarnaast werken we met een uitgebreid intakeformulier, zodat we jouw specifieke praktijkvragen en dilemma's actief in het programma kunnen verwerken.
Om een logisch overzicht te behouden, hebben we de dagen als volgt ingedeeld:
Dag 1: Systeem en begrippen. We verkennen de kern van milieu in de Omgevingswet en de werking van het Bal, omgevingsvergunning milieu en het omgevingsplan.
Dag 2: Effecten, geluid en bodem. Je leert alles over milieueffectrapportage (mer), de nieuwe geluidsnormen en het preventieve bodembeleid.
Dag 3: Veiligheid en emissies. We duiken in externe veiligheid, de aangescherpte regels voor luchtkwaliteit en het complexe afvalstoffenrecht.
Dag 4: Water, natuur en stikstof. Tot slot verbinden we de thema’s water en natuur en stikstof.
Leerdoel.
Na afloop van deze cursus ken je de systematiek van het milieurecht volledig scherp hebt. Je kunt instrumenten zoals maatwerkvoorschriften en de specifieke zorgplicht zelfstandig en vlotter toepassen in je werk. Daarnaast kun je zelfstandig bepalen welk bevoegd gezag verantwoordelijk is, hoe je een BAL-MBA afleidt en op welke wijze je milieunormen in een omgevingsplan achterhaalt. Verder ben je in staat om integraal te adviseren over complexe vergunningaanvragen, waarbij je rekening houdt met zowel Europese richtlijnen als lokale beleidsvrijheid.
Tijdens het volgen van de cursus heb je ook toegang tot de kennisbank van PONT | Omgeving, waarin je relevante wetgeving, jurisprudentie en achtergrondinformatie kunt vinden. Deze kennisbank kun je raadplegen tijdens je werk of ter verdere verdieping in specifieke onderwerpen. Je ontvangt hiervoor een aparte inlogcode.
Doelgroep
Deze opleiding is primair bedoeld voor beleidsmedewerkers VTH, juristen en vergunningverleners bij gemeenten, provincies en omgevingsdiensten. Daarnaast is de cursus relevant voor adviseurs die overheden ondersteunen bij de uitvoering van milieubeleid en het bedrijfsleven. Hoewel we de basis behandelen, is enige voorkennis van het milieurecht van vóór 2024 een vereiste om de verdieping goed te kunnen volgen.
Programma
Dag 1: Systematiek Omgevingswet en het Bal
Docent: Michel van Tunen
Begrip 'milieurecht'
Vergelijking van de systematiek vóór en na 1 januari 2024
Bepalen van het bevoegd gezag via het Omgevingsbesluit
Afleiden en toepassen van milieubelastende activiteiten (MBA’s) uit hoofdstuk 3 van het Bal
Onderscheiden van kernactiviteiten en functioneel ondersteunende activiteiten (foa’s)
Toepassen van de specifieke zorgplicht, maatwerkvoorschriften en de regeling voor ongewone voorvallen
Navigeren door het toepassingsbereik van de Bruidsschat en het tijdelijk omgevingsplan
Dag 2: Milieueffectrapportage, geluid en bodem
Milieueffectrapportage - Geertje Korf
Milieueffectrapportage onder de Omgevingswet
Onderscheiden van de procedure (mer) en het rapport (MER)
Beoordelen van de plan-mer-plicht en project-mer-plicht voor activiteiten
Vergelijken van alternatieven en de referentiesituatie in het onderzoek
Toetsen van de kwaliteit van milieueffectrapporten aan de wettelijke eisen
Casus
Geluid - Fabian Wieland
Inleiding Geluidshinderrecht bij de Omgevingswet
Achterhalen van emissie- en immissienormen in het Bal en Bkl
Toepassen van standaardwaarden en flexibiliteitsregels in het omgevingsplan
Navigeren door de overgangsregels en geluidwaarden in de bruidsschat
Praktijkvoorbeelden
Bodem - Katrien Winterink
Uitvoeren van het preventieve bodembeleid volgens de rijksregels uit het Bal
Hanteren van de specifieke zorgplicht om bodemverontreiniging te voorkomen
Beheren van historische verontreinigingen en onvoorziene toevalsvondsten
Praktijkcasus
Dag 3: Externe veiligheid, lucht en afvalstoffen
Externe veiligheid - Mark van Leeuwen
Externe veiligheid in de Omgevingswet
Toepassen van de systematiek van aandachtsgebieden en plaatsgebonden risico
Hanteren van verplichte veiligheidsafstanden tot transportroutes en buisleidingen
Regisseren van risicovolle activiteiten binnen het omgevingsplan
Luchtemissie en -kwaliteit - Berend Hoekstra
Inleiding en kader luchtkwaliteit
Toetsen van activiteiten aan de omgevingswaarden voor NO2 en PM10
Beoordelen van emissiebeperkende maatregelen via de BBT-systematiek
Toepassen van specifieke modules voor Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS)
Praktijkvoorbeelden
Afvalstoffenrecht - Peter-Arjen Boers en Tjeerd van der Meulen
Hoofdstuk Afvalstoffen in de Wet milieubeheer
Afbakenen van de begrippen afvalstof, bijproduct en grondstof in de praktijk
Implementeren van het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP3) en de overgang naar het CMP
Doorlopen van procedures voor grensoverschrijdend afvaltransport (EVOA)
Jurisprudentie
Praktijkcasus
Dag 4: Water, natuur en stikstof
Waterwet- en regelgeving - Peter de Putter
Belangrijkste veranderingen t.o.v. oude stelsel Waterwet
Kerninstrumenten en de typische waterinstrumenten
Reguleren van lozingsactiviteiten op het riool, de bodem en oppervlaktewater
Wegen van waterbelangen in plannen via de vernieuwde watertoets
Toepassen van instructieregels en omgevingswaarden voor de waterkwaliteit
Voorbeelden relatie milieubelastende activiteiten en lozingsactiviteiten
Wet- en regelgeving over natuur - Eelco de Jong
Achtergrond van regelgeving over natuur
Implementatie Vogel- en Habitatrichtlijn
Implementeren van gebieds- en soortenbescherming binnen het nieuwe stelsel
Beoordelen van de stikstofproblematiek bij plannen en projecten
Verlenen van natuurvergunningen in samenhang met het milieuspoor
Procedurele complicaties
Materiaal
Digitale hand-outs en eventueel aanvullend digitaal materiaal
Toegang tot de gehele digitale kennisbank Omgevingsweb Pro tot een maand na de cursus
Hiermee krijg je toegang tot het dossier met alle relevante achtergrondinformatie rondom de cursus. Zo kun je voor, tijdens en na de cursus continu leren over dit onderwerp.
Verder krijg je met Omgevingsweb Pro gratis toegang tot tientallen dossiers, 40 digitale boeken van Berghauser Pont Publishing, waaronder commentaar en naslag, en het gehele jurisprudentie archief.
€2.595
Klassikaal
43 dagen
Participatie en Omgevingswet
Utrecht
do 1 okt. 2026
Rollen initiatiefnemer, omgeving en overheid
Betere plannen en meer draagvlak
Kwaliteitsborging van interactie
Praktijkcasus
Inhoud
Inleiding
In de Omgevingswet speelt participatie een essentiële rol. De wet biedt ruimte voor initiatiefnemers, maar legt ook plichten bij hen neer. Participatie, het betrekken van de omgeving bij planontwikkeling, is er daar één van.
Inhoud
Het tijdig betrekken van belanghebbenden door initiatiefnemers en gemeenten levert betere plannen en meer draagvlak op. Participatie is volgens de Omgevingswet maatwerk. Hoe organiseer je dan betekenisvolle participatie? Hoe ga je om met verschillen in kennisniveau? Hoe breng je tegenstrijdige belangen in balans? Hoe zorg je voor eenduidige uitkomsten als meer mensen meepraten? En wat is daarbij de rol van de initiatiefnemer, de omgeving en de overheid?
De cursus geeft praktische handvatten voor participatie als maatwerk. We gaan in op de vrijheid die de Omgevingswet biedt, de valkuilen die met die vrijheid meekomen en de ‘knoppen’ waarmee je dit goed kunt inregelen. We benaderen participatie vanuit de verschillende rollen die betrokken partijen onder de nieuwe wet hebben. En we bieden de gelegenheid de inzichten toe te passen op een eigen casus. Daarmee kun je participatie nu al succesvol inzetten in jouw projecten.
Doelgroep
De cursus is bestemd voor zowel bedrijven, maatschappelijke organisaties als overheden. Het integrale karakter van de Omgevingswet maakt de cursus interessant voor iedereen die met de Omgevingswet te maken krijgt: initiatiefnemers en belangenvertegenwoordigers, beleidsontwikkelaars en -medewerkers, omgevingsmanagers en communicatieprofessionals, zakelijke adviseurs en bestuursassistenten als ook bestuurders en politici.
Programma
Participatie als maatschappelijke trend
Frustratie top-7
Van top-down naar bottom-up en coproductie
Ontwikkeling van participatie
Behoeften van de samenleving
Participatie in de Omgevingswet
Juridische verankering
Verschillen en overeenkomsten met de oude wetgeving
Eerste ervaringen onder de nieuwe Omgevingswet
Ruimte voor maatwerk
Participatie als gezamenlijke opgave
Rollen en taakverdeling
Posities en belangen van betrokken partijen
Eisen aan het participatieproces
Participatie als ontwikkeltool
Instrumentarium Omgevingswet
Instrumenten voor participatie: van social media tot pop-up event
Workshop: participatie in de praktijk
Materiaal
Digitale hand-outs en eventueel aanvullend digitaal materiaal
Toegang tot de gehele digitale kennisbank Omgevingsweb Pro tot een maand na de cursus
Hiermee krijgt u toegang tot het dossier met alle relevante achtergrondinformatie rondom uw cursus. Zo kunt u voor, tijdens en na de cursus continu leren over dit onderwerp.
Verder krijgt u met Omgevingsweb Pro gratis toegang tot tientallen dossiers, 40 digitale boeken van Berghauser Pont Publishing, waaronder commentaar en naslag, en het gehele jurisprudentie archief.
€845
Klassikaal
1 dag
Brandveiligheid in Bbl in de praktijk
Utrecht
ma 23 nov. 2026
Theoretische uitleg met praktijkvoorbeelden en casussen
Uitvoering in de praktijk: bouwen, installatie, organisatie
Inclusief de achtergrond van de regels, waardoor je zelfstandig brandveiligheidscontroles kan uitvoeren, risico’s herkent en maatregelen kan voorstellen
Voor overheden, bedrijven en instellingen
Verdieping in de thema’s van brandveiligheid door ervaren docenten die dagelijks brandveiligheid toepassen bij de brandweerorganisatie of voor gebouwontwerpen bij ingenieurs-/adviesbureaus
Inhoud
Inleiding
De gevolgen van brand worden beperkt door in de ontwerp-, bouw- en gebruiksfase van een bouwwerk een goede kennis van bouwkundige, installatietechnische en organisatorische brandveiligheid toe te passen. In de Omgevingswet zijn deze regels vanaf 2024 vastgelegd in het Bbl, Besluit bouwwerken leefomgeving.
Hoe werkt dat nu anders dan onder het Bouwbesluit en wat is er nog meer veranderd onder de Omgevingswet?
Inhouden resultaat
De verantwoordelijkheid voor brandveiligheid ligt bij de gebruiker- en eigenaar van een bouwwerk. De eigenaar is verantwoordelijk voor de brandveiligheid van het gebouw, maar de gebruiker is verantwoordelijk voor het brandveilige gebruik ervan.
De brandveiligheid van een gebouw wordt bepaald in de ontwerpfase door de ontwerpende partijen (eigenaar/gebruiker/architect/adviseurs). In de gebruiksfase dient men bewust te zijn van de aanwezige brandveiligheidsvoorzieningen om risico’s te kunnen bepalen. In deze cursus krijg je inzicht in het brandveilig ontwerpen, bouwen en gebruiken onder de nieuwe regels van het Bbl door:
verdieping in de thema’s van brandveiligheid door de uitvoering in de praktijk: bouwen, installatie, organisatie en
door gebruik van veel praktijkcases (ook eigen) en veel oefenen voor het bepalen en beoordelen van bouwkundige detaillering van brand- en rookscheidingen.
De Omgevingswet gaat over beschermen en benutten van onze leefomgeving. Het BBL vervangt het Bouwbesluit en regelingen met betrekking tot bouwwerken. Je bekijkt deze aspecten door de bril van zowel gebouwbeheerders, adviseurs, vergunningverleners, toezichthouders als handhavers. Steekwoorden zijn:
BIO: Bouwen, Installatie, Organisatie
Brandveilig gebruik
Certificering
Deze onderwerpen worden besproken door vakspecialisten met vele jaren ervaring, werkzaam bij onder andere de brandweer en gerenommeerde adviesbureaus.
De opzet is bij de drie cursusdagen als volgt:
In de ochtend met name theorie, afwisselend met praktijkvoorbeelden
In de middag (na de gastdocent) deels zelf aan de slag met praktijkcases om de stof daadwerkelijk te begrijpen
Doelgroep
Deze cursus is bedoeld voor vergunningverleners, toezichthouders, VTH-juristen, gebouw- en vastgoedbeheerders, adviseurs en gebruikers. Zij werken bij overheden, kwaliteitsborgers, omgevingsdiensten, (zorg)instellingen, kantoren, bedrijven en adviesbureaus.
De deelnemers moeten al een zekere brandveiligheidskennis hebben, maar ze willen nu weten hoe dit past in het idioom en regels van de Omgevingswet en het Bbl.
Programma
Dag 1: Omgevingswet, risicogerichte brandveiligheid en brandveilig gebruik
Kader brandveiligheidsregelgeving
o Verantwoordelijkheden eigenaar/gebruiker
o Rol bevoegd gezag, rol veiligheidsregio's, brandweer
o Wet kwaliteitsborging
Korte uitleg systeem Omgevingswet: in welk deel komt brandveiligheid aan de orde?
Uitleg hoofdstuk 6 van het Bbl ‘Gebruik van bouwwerken’
Brandonderzoek: regelgeving vs praktijk
Oefenen met praktijkcases:
De deelnemers gaan samen met de docent de praktijk in. Er worden een aantal praktijkcases doorgelopen met de groep. Daarbij kunnen deelnemers ook eigen praktijkcases aandragen. Verder laat een gastdocent een aantal praktijkcases zien waarin specifieke problemen/thema’s spelen en waar hij samen met de deelnemers tot oplossingen probeert te komen, om zodoende meer begrip te krijgen van de nieuwe regelgeving in het Bbl.
Dag 2: Inleiding bouwkundige brandveiligheid in Bbl
Kader
Begrippen/begrijpen Bbl
Minimum brandveiligheidsniveau (hoofdstukken bestaande- en nieuwbouw)
Gewenste brandveiligheidsniveau (verzekeraar/eigenaar/gebruiker)
Aanvullend brandveiligheidsniveau door activiteit (Bal/Arbo)
Bouwkundige brandveiligheid
Beperken van uitbreiding van brand
Veilig vluchten: vluchten uit compartiment en vervolg naar uitgang gebouw
Sterkte bij brand
Beperking van ontwikkeling van brand: kennis en brandrisico van materialen.
Waarborgen van de brandveiligheid na de vergunning.
Gelijkwaardigheid
Waarom en hoe gelijkwaardigheid aantonen
Geaccepteerde gelijkwaardigheden
Rechtens verkregen niveau
Detaillering van brand- en rookscheiding en draagconstructie
Voldoet een samenbouw/materiaal/aankleding van het gebouw aan de eisen?
Testrapporten (kwaliteitsverklaringen) van bouwmaterialen
Brandwerend bekleden/coaten draagconstructie
Rook- en brandwerende doorvoeringen
Oefenen met praktijkcases:
De deelnemers gaan samen met de docent de praktijk in, zoals:
• Invulling/gelijkwaardigheid grote brandcompartimenten
• Is de scheiding brandwerend? En hoe zit het met Ra en R200
• Veilig vluchten met (gecorrigeerde) loopafstand, (extra)beschermde vluchtroute
Dag 3: Installaties en organisatiein Bbl
Brandbeveiligingsinstallaties deel uit Bbl, zoals:
Noodverlichting
Vluchtrouteaanduiding
Brandmelding
Ontruimingsalarm
Deurvastzetinstallaties
Bluswatervoorzieningen en bereikbaarheid
Overige installaties op basis van gelijkwaardigheid en of bedrijfscontinuïteit:
o Brandblusinstallaties
o Brandbeheersingsinstallaties
Certificering brandveiligheidsinstallaties in Bbl (gastdocent):
Uitleg huidige certificeringsregelingen versus toekomstige regelingen
Certificatieschema's versus inspectieschema's
Verankering in wet en regelgeving
Installatie-, onderhoud- en inspectie-certificaten
Werkwijze geaccrediteerde inspectie-instellingen
Organisatorische maatregelen m.b.t. brandveilig gebruik van een bouwwerk:
Regelgeving implementeren in (BHV) organisatie gebouw
Gebruikers en personeel motiveren
Soorten noodplannen
o Bedrijfsnoodplan, BHV-plan, ontruimingsplan
o Aanvalsplan/bereikbaarheidskaart
o Logboeken
o Papier levend maken: ontruimingsoefeningen en evaluatie
Oefenen met praktijkcases:
De deelnemers gaan samen met de docent opnieuw de praktijk zoals:
• Rondgang op de cursuslocatie met een specifieke opdracht, gericht op het zoeken naar praktijkvoorbeelden
• Behandelen ingezonden cases
Materiaal
Digitale hand-outs en eventueel aanvullend digitaal materiaal
Toegang tot de gehele digitale kennisbank van PONT | Omgeving tot een maand na de cursus
Hiermee krijgt u toegang tot het dossier met alle relevante achtergrondinformatie rondom uw cursus. Zo kunt u voor, tijdens en na de cursus continu leren over dit onderwerp.
Verder krijgt u met PONT | Omgeving gratis toegang tot tientallen dossiers, 40 digitale boeken van Berghauser Pont Publishing, waaronder commentaar en naslag, en het gehele jurisprudentie archief.
€1.795
Klassikaal
18 dagen
Basiscursus Ruimtelijk Ordeningsrecht
Utrecht
do 29 okt. 2026
Meester het nieuwe instrumentarium van de Omgevingswet in slechts drie intensieve dagen.
Focus op ETFAL, de cruciale vervanger van ‘goede ruimtelijke ordening’.
Praktijkgerichte aanpak met actuele jurisprudentie en interactieve casussen.
Begeleiding door vier topexperts uit de advocatuur en de overheid.
Inclusief toegang tot de uitgebreide digitale kennisbank van PONT | Omgeving.
Inhoud
Inleiding
De ruimte in Nederland is schaars en belangen tussen wonen, natuur en economie botsen regelmatig. Daarom is een grondige kennis van het nieuwe ordeningsrecht en de Omgevingswet onmisbaar. Deze cursus is ontwikkeld om je stap voor stap wegwijs te maken in de belangrijkste veranderingen binnen het nieuwe stelsel.
Ten eerste verkennen we het nieuwe planningsstelsel en de rollen van Rijk, provincie en gemeente. Vervolgens ontdek je hoe de geest van de wet vraagt om integrale oplossingen en meer bestuurlijke afwegingsruimte. Daarnaast besteden we uitgebreid aandacht aan de technische kant van bouwen en de cruciale ‘knip’ in vergunningverlening. Ook leer je hoe je omgaat met bijzondere regelingen zoals kostenverhaal en nadeelcompensatie. Kortom: je legt een stevig fundament om met vertrouwen te werken aan ruimtelijke vraagstukken binnen de fysieke leefomgeving.
Inhoud en resultaat
Tijdens deze interactieve cursusdagen doorloop je de volledige cyclus van ruimtelijke besluitvorming. Theorie en praktijk worden continu afgewisseld, zodat je direct inzicht krijgt in de toepasbaarheid van het instrumentarium. Omdat verschillende experts doceren, krijg je zowel de strategische beleidskant als de juridische consequenties van instrumenten zoals het omgevingsplan en de Bopa helder in beeld.
Je leert niet alleen hoe je een plan opstelt, maar ook hoe je de uitvoerbaarheid borgt binnen het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Daarnaast verdiepen we ons in de overstap naar uitnodigingsplanologie, waarbij participatie een centrale rol speelt.
Na afloop kun je:
Het volledige RO-instrumentarium strategisch inzetten voor gebiedsontwikkeling.
Complexe procedures rondom het omgevingsplan en de BOPA succesvol doorlopen.
Rechtmatige besluiten nemen over kostenverhaal, voorkeursrecht en nadeelcompensatie.
Tijdens de cursus heb je toegang tot de kennisbank van PONT | Omgeving. Hier vind je relevante wetgeving, jurisprudentie, boeken en aanvullende achtergrondinformatie. Je ontvangt hiervoor een aparte inlogcode, zodat je de kennisbank kunt gebruiken voor verdieping en praktijkvragen.
Doelgroep
Deze cursus is primair bedoeld voor:
Beleidsmedewerkers Ruimtelijke Ordening (RO) en VTH.
Juristen en projectleiders werkzaam bij gemeenten, provincies, waterschappen en omgevingsdiensten.
Medewerkers werkzaam binnen grondbeleid, milieu, bouwen en wonen, economie of verkeer & vervoer.
Daarnaast is deze cursus relevant voor advocaten, adviseurs, projectontwikkelaars en medewerkers van woningcorporaties die professioneel te maken hebben met ruimtelijke procedures onder de Omgevingswet.
Programma
Dag 1: Inleiding en het instrumentarium van Rijk, provincie en gemeente
Ochtend – Docent: Robert Wannink
Overzicht ruimtelijk planningsstelsel en de relatie met de Awb.
Kernbegrippen van de Omgevingswet en de structuur van het bestuursrecht.
Rijksbeleid: de betekenis van de NOVI en rijksnota’s voor de praktijk.
Juridische rijksinstrumenten: het projectbesluit en de coördinatieregeling.
Middag – Docenten: Rens van den Berg & Robert Wannink
De provincie als middenbestuur: sturingsmogelijkheden en het Huis van Thorbecke.
Provinciale instrumenten: omgevingsverordening en instructiebesluiten.
Introductie van het gemeentelijk instrumentarium: het omgevingsplan.
De geest van de wet: van sectorale naar integrale afwegingen.
Dag 2: Omgevingsplan, procedures en bijzondere regelingen
Ochtend – Docent: Robert Wannink
Procedures en flexibiliteit: van inspraakmogelijkheden tot vaststelling.
Thema’s in het omgevingsplan: onderzoekslast, bouw- en gebruiksvoorschriften.
Milieu, natuur en water: integratie van thema’s in het plan.
Werken met open normen en de betekenis van de ‘bruidsschat’.
Middag – Docent: Jurgen Vermeulen
Kostenverhaal en financiële bijdragen: publiekrechtelijke en contractuele kaders.
Het gemeentelijk voorkeursrecht en de nieuwe regels voor onteigening.
Nadeelcompensatie: overgangsrecht, maatschappelijk risico en voorzienbaarheid.
Bespreking van actuele jurisprudentie en praktijkvoorbeelden uit de gebiedsontwikkeling.
Dag 3: Bouwen onder de Omgevingswet
Ochtend – Docent: Janike Haakmeester
Inleiding bouwen: de technische bouwactiviteit versus de omgevingsplanactiviteit.
De ‘knip’: weigeringsgronden en de verschillende voorbereidingsprocedures.
Kwalificatie van bouwwerken en regels voor vergunningvrij bouwen.
Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb): wat verandert er voor de gemeente?
Middag – Docent: Janike Haakmeester
Buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa): reikwijdte en toepassing.
Inhoudelijke toetsing: werken met het ETFAL-kader en instructieregels.
Participatie in de praktijk: wanneer verplicht en hoe organiseer je dit?
Integrale praktijkcasus: van aanvraag tot rechtsbescherming en handhaving.
Materiaal
Digitale hand-outs en eventueel aanvullend digitaal materiaal
Toegang tot de gehele digitale kennisbank van PONT | Omgeving tot een maand na de cursus
Hiermee krijgt u toegang tot het dossier met alle relevante achtergrondinformatie rondom uw cursus. Zo kunt u voor, tijdens en na de cursus continu leren over dit onderwerp.
Verder krijgt u met PONT | Omgeving gratis toegang tot tientallen dossiers, 40 digitale boeken van Berghauser Pont Publishing, waaronder commentaar en naslag, en het gehele jurisprudentie archief.
€1.895
Klassikaal
13 dagen
Klimaatbestendige ruimtelijke inrichting
Utrecht
wo 18 nov. 2026
Integreer klimaatadaptatie in ruimtelijke ontwikkeling
Regelgeving en beleidsinstrumenten voor een toekomstbestendige leefomgeving
Klimaatlabels, strategieeën en ontwerpprincipes
Van theorie naar praktijk
Inhoud
Inleiding
Extreem weer zoals hittegolven, wateroverlast en droogte wordt steeds vaker voelbaar in onze steden en landschappen. De druk op de leefomgeving neemt toe door klimaatverandering én verstedelijking, waardoor verdichting en verharding de gevolgen van weersextremen versterken. Hoe kun je ruimtelijke plannen zo inrichten dat ze niet alleen voldoen aan de huidige eisen, maar ook flexibel en weerbaar zijn tegen toekomstige klimaatuitdagingen?
Alle betrokken deskundigen beseffen dat een goede afstemming tussen enerzijds water, droogte en hitte en anderzijds ruimte essentieel is voor de leefbaarheid en vitaliteit van gebieden nu en in de toekomst. Het effect van voortgaande verstedelijking, met als gevolg verdichting en verharding, op de leefbaarheid en vitaliteit van steden en dorpen is minstens zo sterk als de invloed van veranderingen in het klimaat. Denk daarbij aan piekbuien, maar ook langere perioden van droogte en andere veranderingen. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden, is een integrale en toekomstgerichte aanpak nodig die ruimtelijke ordening en klimaatadaptatie combineert.
Inhoud en resultaat
In deze tweedaagse cursus Klimaatbestendige ruimtelijke inrichting leer je hoe je de bestaande stad en gebiedsontwikkelingen klimaatadaptief kan inrichten. Je verdiept je in vragen zoals: hoe klimaatbestendig moet een ontwikkeling worden, hoe kan je dat bereiken en hoeveel gaat dat kosten? Welke klimaatonderzoeken kan je zelf uitvoeren, hoe ken je een klimaatlabel toe aan een omgeving en hoe kom je tot de juiste klimaatbouwstenen voor de openbare ruimte? Je past de geleerde theorie telkens toe op casuslocaties, zodat je er ook zelf praktisch mee aan de slag kunt gaan.
In deze cursus leer je hoe je vanaf het prille begin tot aan de realisatie van een ruimtelijk plan kunt zorgen dat op een kansgerichte wijze met klimaataspecten wordt omgegaan. Ook kijken we naar de toepassing van het klimaatkookboek, waarin stap voor stap wordt uiteengezet hoe je van analyse tot de juiste klimaatingrepen komt.
De volgende vragen komen verder aan bod: Bij wat voor een inrichtings- en ontwikkelingsvraagstukken komen welke klimaatthema’s aan de orde? Hoe breng je vakkennis in of hoe ga je om met specialistische kennis in een complex en dynamisch proces dat ruimtelijke ontwikkeling heet?
Doelgroep
De cursus is bedoeld voor (beleids)medewerkers ruimte, water, groen en gezondheid van gemeenten, waterschappen en provincies. Daarnaast is de cursus geschikt voor ontwerpers die klimaatadaptatie goed in hun ontwerpen willen verwerken. Verder voor medewerkers van adviesbureaus en andere organisaties belast met ruimtelijk ontwerp, inrichting en klimaat.
Programma
Dag 1: Klimaatadaptatie in de stad
Cees-Anton van del Dool, Nelen & Schuurmans
Inleiding, kennismaking en invetarisatie vragen en verwachtingen
Specifieke vragen bij de deelnemers?
Ruimtelijke ontwikkeling en klimaatadaptatie
Wat is de invloed van wateroverlast, hitte, droogte en overstromingen op de stad?
Hoe klimaatbestendig wil je het hebben? Ambities en eisen
Wie gaat wat doen? Rollen van verantwoordelijkheden
Workshop 1: Opstellen klimaatlabels Steenbergen
Op basis van een concrete gebiedsopgave in een buurt in bestaand bebouwd gebied voeren deelnemers een gebiedsverkenning en actoranalyse uit. De analyseresultaten worden vertaald naar sterkten en zwakten van het gebied. Kansen en bedreigingen voor het gebied worden in beeld gebracht. Wateropgaven en stadshitte in relatie tot leefbaarheid staan centraal in de analyses. (Ruimtelijke analyse, interpreteren achtergrondinfo, Opstellen klimaatlabels, bepalen ambitie)
Aan de slag in de praktijk
Hoe zorgen we ervoor dat klimaatadaptatie meegenomen wordt? Beleidsinstrumenten en juridische verankering
Wat kan je in de praktijk doen? Praktijkvoorbeelden en werking van veelgekozen maatregelen
Wat kosten klimaatadaptieve maatregelen?
Wat ga je eerst doen? Prioritering
Workshop 2: Uitwerking klimaatstrategie Steenbergen
Op basis van de klimaatlabels stellen we een strategie op. Welke instrumenten zetten we in, wat voor maatregelen kiezen we en hoe worden deze gefinancierd?
Dag 2: Klimaatbestendig ontwerpen
Dirk Verhagen, Urban Synergy
Inleiding, kennismaking en invetarisatie vragen en verwachtingen
Terugkoppeling van dag 1
Praktijkvoorbeelden
Waar loop je als ontwerper tegenaan als het gaat om een klimaatbestendige inrichting?
Wat betekent dit voor de samenwerking tussen klimaatdeskundigen en ruimtelijke ontwerpers?
Presentatie van praktijkvoorbeelden
Hoe richt je je participatietraject in, inclusief lokale stakeholders op laagdrempelige manier inspireren voor klimaatbestendig inrichten van eigen leefomgeving?
Ontwerpen aan de hand van het klimaatkookboek
Hoe kan je aan de hand van het klimaatkookboek een quickscan uitvoeren naar hitte, droogte, wateroverlast en ecologie? Hoe interpreteer je deze informatie en hoe stel je een klimaatlabel en ambitie voor een deelgebied op?
Hoe kom je uit bij de juiste klimaatlabels
Workshop 3: vervolg workshop 1 Dirk en Cees-Anton
Hoe kom je van een quickscan voor een gebied, opstellen van een klimaatlabel tot de juiste klimaatbouwstenen? Welke meekoppelkansen zijn er? Aan de slag met casuslocatie.
Presentatie uitwerking casus Dirk en Cees-Anton
Presentatie en feedback op analyses en ontwerpvoorstellen
Evaluatie en afsluiting van de dagen
Materiaal
Digitale hand-outs en eventueel aanvullend digitaal materiaal
Toegang tot de gehele digitale kennisbank PONT | Klimaat tot een maand na de cursus
Hiermee krijg je toegang tot het dossier met alle relevante achtergrondinformatie rondom de cursus. Zo kun je voor, tijdens en na de cursus continu leren over dit onderwerp.
Verder krijg je met PONT | Klimaat gratis toegang tot dossiers, digitale boeken van Berghauser Pont Publishing, waaronder commentaar en naslag, en het gehele jurisprudentie archief.
€1.395
Klassikaal
8 dagen
Basiscursus Luchtkwaliteit
Utrecht
ma 9 nov. 2026
Fijnstof en NOx centraal
Omgevingswet en Schone Lucht Akkoord
Inzicht in aanpak gemeentelijk luchtkwaliteitsbeleid
Gezondheidseffecten, modelering, regelgeving en maatregelen
Inhoud
Inleiding
Luchtkwaliteit staat volop in de belangstelling. Ondanks dat de luchtkwaliteit verbetert, laten wetenschappelijke inzichten zien dat luchtverontreiniging tot de top drie van ziekteveroorzakers in Nederland behoort. In 2030 worden nieuwe strengere luchtkwaliteitseisen vanuit de EU van kracht. Niet vreemd dus dat steeds meer steden milieuzones instellen, gemeenten werken aan vermindering van houtstook en omgevingsdiensten strengere emissie-eisen stellen aan de industrie.
Inhoud en resultaat
De meeste steden voldoen inmiddels aan de huidige Europese normen voor luchtkwaliteit. Maar verkenningen laten zien dat het allerminst vanzelfsprekend is om ook aan de strengere EU-luchtkwaliteitseisen voor 2030 te voldoen. Onze gezondheid is gebaat bij een verdere verbetering van de luchtkwaliteit. Maar de problematiek rond luchtverontreiniging behelst meer dan alleen verkeer in stedelijke gebieden. Luchtverontreiniging kan veel verschillende bronnen hebben en houdt zich niet aan landsgrenzen. De effecten zijn merkbaar op gezondheid, milieu en natuur.
In deze basiscursus schakelen we van ‘normdenken’ over naar ‘kwaliteitsdenken’ over luchtkwaliteit. Je krijgt inzicht in de gezondheidseffecten van luchtvervuiling, vooral door fijnstof en stikstofoxiden. We verdiepen ons in de wet- en regelgeving van luchtkwaliteit: hoe moet je daar als gemeente of provincie mee omgaan? Je krijgt antwoord op vragen als: Waarom is fijnstof zo’n probleem? Wat zijn de belangrijkste bronnen van luchtverontreiniging en wat is daar aan te doen? Hoe werkt de Omgevingswet voor luchtkwaliteit? Hoe zitten luchtkwaliteitsnormen in elkaar? En wat is de invloed van internationale regelgeving?
De cursus biedt een basiskennis luchtkwaliteit, en is ook heel geschikt voor degene die de basiskennis wil opfrissen en weer op de hoogte wil zijn van de laatste ontwikkelingen.
Doelgroep
De Basiscursus Luchtkwaliteit is bestemd voor medewerkers milieu en ruimtelijke ordening van overheden en omgevingsdiensten. Daarnaast is de cursus relevant voor medewerkers verkeer, gezondheidsdeskundigen en adviseurs.
Programma
Dag 1: Cursusleiding ir. B.W. (Berend) Hoekstra (TAUW)
Kader luchtkwaliteit - Berend Hoekstra
Positie luchtkwaliteit
Wat bepaalt de luchtkwaliteit (bronnen, stoffen)
Relatie met andere milieuthema’s en integrale thema’s
Betrokken partijen en hun positie
Wettelijk kader
EU regelgeving en beleid (Richtlijnen luchtkwaliteit, RIE, zero pollution policy)
NL regelgeving (Omgevingswet, Bal, Bkl)
Relatie andere wet- en regelgevingen beleid (o.a. Schone Lucht Akkoord, SLA)
Verplichtingen en bevoegdheden
Monitoren en rapporteren luchtkwaliteit
Planvorming
Bevoegdheden
Knelpunten in de praktijk
Jurisprudentie
Aanpak luchtkwaliteit- Berend Hoekstra
Strategie (proactief, ontwerpend, reactief)
Luchtkwaliteitsplan(Inhoud,type maatregelen, proces)
Omgevingsplan
Onderzoek luchtkwaliteit - Luc Verhees
De problematiek
Meten of rekenen
Concentratie- en depositiemetingen
Theorie luchtkwalteitsmodellering (NNM: Nieuw Nationaal Model)
Effecten op gezondheid en kwantificering van gezondheidseffecten
Rekenmodellen in Nederland (SRM1, SRM2, SRM3)
Geurberekeningen (percentielberekeningen)
Trends in emissies en concentratieniveaus
Achtergrondconcentraties (GCN)
Gebruik rekensoftware Geomilieu en kritische parameters
Uitvoer van rekenmodellen en beoordeling resultaten
Inzoomen op modellering industrie, gebouwinvloed en wegverkeer
Dag 2: Cursusleiding: ir. W.J. (Wim) van Doorn (TAUW)
Gemeentelijke luchtkwaliteitsplannen - Wim van Doorn
Achtergrond van luchtkwaliteitsplannen
Schone Lucht Akkord (SLA)
Maatregelen per doelgroep (verkeer, industrie, houtstook, etc.)
Monitoring
Communicatie
Organisatie
De bovenstaande theorie wordt afgewisseld met oefeningen a.d.h.v. praktijkvoorbeelden
Praktijkworkshop
Aan de hand van cases gaan de deelnemers zelf aan de slag met maatregelen luchtkwaliteit.
Lucht en gezondheid- Dr. ir. J.J. (Jeroen) de Hartog (GGD Utrecht)
Stoffen, effecten en gezondheid
Relatie met onderzoeken
Communicatie naar de burger
- Krachtenveld
- Communicatie over gezondheid
- Communicatie over luchtkwaliteit
- Formuleren boodschap
Normstelling relativeren?
Ontwikkelingen
Vragenronde en evaluatie
Materiaal
Digitale hand-outs en eventueel aanvullend digitaal materiaal
Toegang tot de gehele digitale kennisbank Omgevingsweb Pro tot een maand na de cursus
Hiermee krijgt u toegang tot het dossier met alle relevante achtergrondinformatie rondom uw cursus. Zo kunt u voor, tijdens en na de cursus continu leren over dit onderwerp.
Verder krijgt u met Omgevingsweb Pro gratis toegang tot tientallen dossiers, 40 digitale boeken van Berghauser Pont Publishing, waaronder commentaar en naslag, en het gehele jurisprudentie archief.
€1.395
Klassikaal
15 dagen
AWS Certified Cloud Practitioner Fundamentals | CLF-C02 (via e-learning)
The AWS Certified Cloud Practitioner (CLF-C02) examination is intended for individuals who have the knowledge and skills necessary to effectively demonstrate an overall understanding of the AWS Cloud,
The updated training AWS Certified Cloud Practitioner Fundamentals | CLF-C02 (via e-learning) is for individuals who want to develop a fundamental understanding of the AWS Cloud, independent of any specific technical role. You will learn about AWS Cloud concepts, core AWS services, security, architecture, pricing, and support to build your AWS Cloud knowledge. This course will also help you prepare for the AWS Certified Cloud Practitioner exam.
Course Outcome:
summarize the working definition of AWS;
differentiate between on-premises, hybrid-cloud, and all-in cloud models;
describe the basic global infrastructure of the AWS Cloud;
explain the six main benefits of the AWS Cloud;
describe and provide an example of the core AWS services, including compute, network, database, and storage services;
identify an appropriate solution using AWS Cloud services for various use cases;
describe the AWS Well-Architected Framework;
explain the AWS Shared Responsibility Model;
describe the core security services within the AWS Cloud;
describe the basics of AWS Cloud migration;
articulate the financial benefits of the AWS Cloud for your organization’s cost management;
define the core billing, acco
€395
E-Learning
max 8
1 jaar