Ruim 10 jaar geleden begon in de Verenigde Staten het Human Brain Project en nu wordt daar vrij algemeen gesproken over de komst van de neurosociety. Hoewel wij Nederlanders bekend staan als toegewijde trendvolgers van Amerika lijkt het erop alsof innovatief Nederland ditmaal de boot gemist heeft. Termen als neuromaatschappij, de chrono-architectuur van het brein, neuromarketing, neurotechnologie research, neurocompetitief voordeel, neuro-elektronica, neuro-ethiek, neurocognitief vermogen, en neuro-economie zijn nauwelijks doorgedrongen in ons taalgebruik, laat staan dat er enig besef is dat wij aan de vooravond staan van een nieuwe revolutie: de komst van het neurotijdperk. Het innovatieplatform van Balkenende, als we er al iets van horen, politici en zakenlieden hebben het over de kennismaatschappij. Hoewel niet ontkend kan worden dat kennis te maken heeft met ons brein is de neuro-economie al weer een brug verder. Convergerende technologieën, als gevolg van het samenkomen van nanotechnologie, biotechnologie en de cognitieve wetenschappen maken deze kwantumsprong mogelijk.

Konkreet kunnen twee varianten van de toekomstige neuromaatschappij – voor het gemak neem ik deze term maar even over – worden onderscheiden die berusten op een volkomen tegengesteld beeld van de toekomstige werkelijkheid.

De eerste – materialistische- variant vertaalt de verkregen inzichten in nieuwe farmaceutische producten zoals intelligentiepillen en andere instanthulpmiddelen. De heersende politieke en ondernemersklasse is een groot voorstander van deze benadering en heeft president George Walker Bush al voor hun karretje weten te spannen waardoor er een grootschalig onderzoek komt naar de geestelijke gezondheidszorg van de Amerikanen. Nu is bekend dat een half miljard mensen op de wereld last heeft van geestelijke gezondheidsproblemen en het is dan ook geen wonder dat de farmaceutische en medische industrie het water al uit de mond loopt bij het vooruitzicht nog meer mensen van zich afhankelijk te maken en nog meer controle over het menselijke denken te krijgen.

Lees ook:

Met kleurentests de samenwerking in teams verbeteren? Helaas...!

De tweede variant vertaalt de verkregen inzichten in bewuste leerprocessen en ik noem de daarbij gebruikte technologie dan ook bewustzijnstechnologie. Hierbij worden technologische hulpmiddelen gebruikt om de subtiele lichaamsignalen van een of meerdere personen te meten en vervolgens leert/leren deze mensen om met behulp van hun eigen denken en voelen de gemeten resultaten te beïnvloeden en te veranderen. De bio- en neurofeedbacktechnologie veroorzaakt een cascade van leerprocessen waarbij de betrokkenen nieuwe vaardigheden en nieuw gedrag leren en – het moet gezegd worden – niet langer van buitenaf zijn te controleren omdat ze leren volledig bewust controle over zichzelf te krijgen. Inderdaad datgene wat vroeger twintig jaar of langer duurde en wat slechts voor een enkele yogi of zenmeester was weggelegd komt nu beschikbaar voor iedereen en leidt tot hetzelfde resultaat in een tiende van de tijd . De bewustzijnstechnologie is inmiddels al zo goedkoop (enkele honderden euro’s) en eenvoudig dat deze voor iedereen toegankelijk is en ook al in de vorm van computerspelletjes en via internet beschikbaar begint te komen.

Buitengewoon interessant is dat een aantal vooraanstaande ontwikkelaars en producenten van de bewustzijnstechnologie uit Nederland komt: deze bedrijven zijn echter op dit moment bekender in het buitenland dan in Nederland.
Een van hen brengt binnenkort het eerste echte neurofeedbackspel ter wereld op de markt. Spelenderwijs een zenmeester worden dat is de toekomst, vooral ook omdat kinderen in een fractie van de tijd van volwassenen leren om de technologie maximaal te benutten. ”Outsmarting” de leraar en onderwijzer is voor bijna elk kind weggelegd en de crisis in het onderwijs, waar de leermethoden en leerstof al lang niet meer aansluiten bij de ervaring van grote aantallen jongeren, zal het proces alleen maar versnellen.

De gevolgen voor management, management-consultancy, training en opleiding zijn gigantisch. Hoewel zelforganisatie een veel gebruikte term in organisatieland is, tref je maar zelden echte zelforganisatie aan. Echte zelforganisatie kent slechts een regel: volg je hart en deze regel is per definitie in tegenspraak met hiërarchische controle. Ons eigen complexe brein blijkt evenwel te werken volgens het principe van zelforganisatie, door het zoeken naar nieuwe uitdagingen buiten de gebaande paden ontwikkelen zich nieuwe verbindingen en nieuwe combinaties tussen de neuronen in onze hersenen, met andere woorden de innovatieve mindset waar politiek en ondernemend Nederland zo’n behoefte aan zegt te hebben ligt juist om de hoek van hun gezichtsveld.

Ook de politieke crisis van Nederland komt in een geheel nieuw daglicht te staan in het licht van fractale leerprocessen door permanente feedback.
De feedback in politieke processen is namelijk nauwelijks aanwezig; om de vier jaar mogen we stemmen terwijl de verkiezingsprogramma’s door de snelheid van de maatschappelijke ontwikkelingen al verouderd zijn op het moment dat we stemmen, laat staan dat de kiezer zich nog herkent in het beleid dat vervolgens tot stand komt. Alleen een vorm van directe democratie zal de band tussen politici en burgers kunnen herstellen en daar is waarschijnlijk een hele nieuwe generatie politici voor nodig niet belast door platgewalste neuronale paden in hun breinen.’

Op basis van mijn persoonlijke ervaringen ga ik ga nog een stap verder: toekomstige groepen mensen zullen niet meer opereren als van elkaar afgescheiden individuen maar zullen samen denken en bij elkaar komen om iets gezamenlijk te exploreren. Wanneer de groep een bepaald niveau van coherentie heeft (een vorm van groepsresonantie) ontstaat er een hogere groepsorde en ontwikkelt zich een vorm van groepsintuitie, waardoor de groep in een minimum van tijd een stemvork wordt voor het binnenstromen van wijsheid.

Ik wens iedereen veel wijsheid toe in 2005.

(Jacques Groenen is mede-oprichter van Fun-da-Mental)

 

Reageer

Na het plaatsen kunt u uw reactie nog 30 minuten aanpassen.

Reacties

Op diverse terreinen bestaat, of beter gezegd bestond de door Groenen beschreven groepscoherentie in meer of mindere mate toch al? De beste (artistieke) prestaties zijn vaak groepsprestaties. Zo konden de Beatles alleen bereiken wat ze bereikten door samen te werken en een hechte groep te vormen. Toegegeven, vanuit artistiek oogpunt is het creatieve tijdperk van de jaren ’60 daarna niet meer benaderd laat staan overtroffen. We kunnen rustig stellen als Marco Borsato als beste artiest en Kopspijkers als beste TV programma van 2004 worden uitgeroepen, ook hier de crisis inmiddels toegeslagen heeft.

Algemeen klinkt nu de roep om leiderschap in ons landje, een roep die zo vrees ik, voorlopig niet beantwoord zal worden. In dat opzicht ben ik het met Groenen eens dat daar waarschijnlijk een nieuwe generatie politici in de politiek nodig zal maken en wellicht een nieuwe generatie managers die niet in de eerste plaats uit zijn op exhibitionistische zelfverrijking. (in materiele zin)
Wie voelt zich geroepen?

Een (1) zin van H. van de Cruijs bevat in mijn visie 5 begrippen die een loep verdienen; een aanreiking:

algemeen: wat is er overgebleven van dat wat de term ‘algemeen’ een inhoud geeft?
Ik stel deze vraag omdat er steeds meer technocraten op de stoel van politiek en samenwerkingsbewuste mensen zijn gaan zitten. Een voorbeeld zijn de boekhouders en andere ‘whizzkids’.

de roep: … is vooral een uiting van degene(n) die geen zicht hebben om de zin van het eigen handelen onder woorden te brengen in een perspectief van verleden, heden en toekomst in het nu.

leiderschap: een hierarchie veronderstelt leiderschap aan de top van de pyramide; een netwerk kent geen hierarchie. Er zijn wel machtige posities, maar die zijn voornamelijk een relikwie uit culturen die de hierarchie en de patriarche aanhingen.
Vandaag de dag wordt het leiderschap gekoppeld aan het begrip zelf. Wie is het ‘zelf’?

ons landje: nederland is van oudsher een handelsland. recent zijn wij ons gaan focussen op de functie van een transitoland. en daarna, wat kunnen wij daarna bieden als specifieke nederlandse inbreng op handelsgebied. Of hebben zij het inmiddels niet meer over ‘de handel’? Wordt het tijd om ons te her-groeperen?

vrees: is een angstbegrip dat veelal met het woordt god wordt gebezigd: godsvrezend.
de associatie met het politiek religieuze wakker worden met het trio janmaat/pim/ali en vooral ook de democratie als stelsel is hier nadrukkelijk aanwezig. Hoe hier verstandig mee om te gaan.

Tenslotte zou ik het begrip neuromaatschappij wel willen onderstrepen als een begrip dat latent aanwezig is in alle lagen van de bevolking … zodat het ook gedefinieerd, herkend en erkend kan worden. Vervolgens dienen ‘wij’ onszelf in de ogen te zien en te spreke met elkaar over hoe het gezamenlijk ‘ kan’ .

x
x