In de discussie over zero-emissiezones, venstertijden en regelgeving wordt vaak vergeten wie het echte speelveld bepaalt: de ontvangende klant. Niet de overheid maar retailers, horeca, bouw, zorg en consumenten sturen op service, snelheid, betrouwbaarheid, kosten en duurzaamheid. Zij herschikken de keten. Stadslogistiek groeit de komende tien jaar van een markt van 10 tot 12 miljard euro naar 20 tot 25 miljard met meer toegevoegde waarde. Dat is geen nichemarkt, maar een volwaardig segment met een eigen dynamiek.

We zijn te gast in de stad

Steden spelen natuurlijk een rol bij de toekomst van stadslogistiek. In Amsterdam is de gemiddelde snelheid inmiddels gedaald naar minder dan 23 km/u. Oude binnensteden gaan op slot voor vieze en zware vrachtwagens. Stedelijke inrichting, afsluitingen, bouw, wegwerkzaamheden en autoluwe beleidsvisies maken logistiek complexer en duurder. Tegelijk willen steden wel beleverd worden. Zonder logistiek valt de binnenstad stil. De vraag is dus niet of maar hoe de stad beleverd wordt.

Veel stadslogistiek wordt nog steeds uitgevoerd met eigen vervoer of dedicated netwerken; dat is niet het model van de toekomst. Het piept en kraakt: chauffeurs zijn schaars, levertijden verschuiven, beladingsgraad is laag en kosten nemen toe. Daarmee ontstaat ruimte voor professionele transportbedrijven die de stad kennen, data gebruiken, capaciteit delen en hun hubs inzetten; de first-mile sluit naadloos op de last-mile. Dat is waar waarde ontstaat: first-mile, last-mile, bundeling, retourstromen, installatie, service, afval en circulariteit.

Klanten vragen om andere proposities

Klanten vragen om andere proposities. Retail wil bundeling, bouw wil ontzorging, horeca wil tijd-slot levering, zorg wil temperatuur-zekerheid en consumenten willen kiezen tussen thuis, pakketpunt en retour. Daarbovenop komt nieuwe vraag vanuit dark kitchens van de cateraars, servicelogistiek voor de monteur op de bakfiets, bouwlogistiek die snel bouwen mogelijk maakt en circulaire ketens van meubels, elektronica en bouwmaterialen. Dit zijn logistieke activiteiten met marge, maar niet te bedienen met de klassieke concepten.

Digitalisering en samenwerking zijn randvoorwaarden. Zonder data-deling, routing, integratie en track & trace is bundeling niet uitvoerbaar. Zonder samenwerking tussen vervoerders, hubs, vastgoed, energie-infrastructuur en klanten is schaal niet haalbaar.

De winnaars in stadslogistiek zijn straks niet de grootste vervoerders, maar de bedrijven die lokaal kunnen schakelen: modulair, digitaal, interoperabel en in staat om ketens te verbinden. De strategische vraag aan de bovenbazen in de transportsector is: blijf je optimaliseren binnen een krimpend model, of bouw je mee aan een blue-oceanmarkt die in waarde verdubbelt en in complexiteit verviervoudigt? De keuze dient zich nu aan. Ga dat gespek daarom vandaag nog aan met je collega's en klanten.

Walther Ploos van Amstel.