🏅 Jutta Leerdam wint Olympisch goud op de 1.000 meter.
🏛️ Elanor Boekholt-O’Sullivan wordt minister van Wonen in het kabinet Jetten.

De één rijdt rondjes in een ijshal, de ander schuift aan in het hart van de Nederlandse besluitvorming. Maar wie even uitzoomt, ziet iets opmerkelijks: deze twee gebeurtenissen vormen samen een spiegel van het leiderschap dat we nodig gaan hebben in de komende AI-transitie.

En dat leiderschap lijkt minder op het stereotype “harder, sneller, dominanter” dan we jarenlang gewend waren. Het lijkt verdacht veel op iets wat we vaak gemakshalve “feminien leiderschap” noemen. Niet als tegenhanger van mannelijk leiderschap, maar als aanvulling. Niet als soft, maar als toekomstbestendig.

Want AI gaat niet alleen werk automatiseren. AI gaat vooral onze verhoudingen automatiseren: wie bepaalt, wie controleert, wie vertrouwt, wie wordt buitengesloten, wie krijgt kansen, wie verliest betekenis.

En dat is precies waar feminien leiderschap een onverwachte strategische hefboom kan blijken.

De AI-transitie is geen technologisch project, maar een sociaal contract

In veel organisaties wordt AI nog steeds behandeld alsof het een IT-traject is: tool kiezen, implementeren, training organiseren, klaar. Maar de echte uitdaging zit niet in de software. Die zit in het menselijk systeem.

AI verandert functies, status, routines en zekerheid. AI verandert de manier waarop mensen worden beoordeeld, aangenomen, aangestuurd en zelfs ontslagen. AI schuift ongemerkt de macht richting data, dashboards en modellen. En daarmee verandert AI iets fundamentelers dan werk: het verandert vertrouwen.

Wie in 2026 AI wil implementeren, implementeert dus niet alleen technologie. Die implementeert een nieuw sociaal contract tussen mens en organisatie. Daarmee wordt leiderschap ineens de bottleneck. Niet de technologie. En precies hier komt feminien leiderschap in beeld.

Wat bedoelen we met feminien leiderschap?

Feminien leiderschap is geen “vrouwelijk leiderschap” in biologische zin, en zeker geen “zachte stijl”. Het is een set eigenschappen die in veel klassieke organisaties ondergewaardeerd zijn, maar in tijden van disruptie essentieel worden:

• empathie en mensgerichtheid

• coachend en faciliterend leidinggeven

• relationele intelligentie en verbindend vermogen

• moreel kompas en ethische scherpte

• psychologische veiligheid creëren

• kwetsbaarheid durven tonen zonder gezag te verliezen

Masculiene leiderschapskenmerken (doelgerichtheid, daadkracht, competitie, hiërarchie, controle) blijven belangrijk. Maar het probleem is: bij AI neigen organisaties juist naar méér controle en méér versnelling.

En dat is precies het recept voor weerstand, angst, uitstroom en cynisme:

AI vraagt niet om leiders die harder sturen.
AI vraagt om leiders die beter begrijpen wat er onder de motorkap van mensen gebeurt.

Elanor Boekholt-O’Sullivan: gezag zonder pantser

Elanor Boekholt-O’Sullivan is een interessant voorbeeld, omdat zij haar leiderschap ontwikkelde in misschien wel de meest masculiene context denkbaar: Defensie.

In een omgeving waar discipline, hiërarchie en operationele kracht de norm zijn, koos zij juist voor een andere route. Ze staat bekend om een leiderschapsstijl waarin menselijkheid niet wordt gezien als een zwakte, maar als een strategische kracht.

Boekholt durft open te zijn over onzekerheid, over introversie, over het niet altijd “passen” in het klassieke profiel. Niet om sympathie te winnen, maar om ruimte te maken voor iets dat in veel organisaties schaars is: eerlijkheid. En eerlijkheid is in het AI-tijdperk goud waard.

Want AI creëert een omgeving waarin medewerkers zich afvragen: ben ik nog relevant? Kan ik dit wel? Word ik straks beoordeeld door een model? Word ik vervangen?

In zulke tijden werkt een leider die alleen maar “hardheid” uitstraalt als een katalysator voor angst. Terwijl een leider die open durft te spreken over onzekerheid en verandering, juist psychologische veiligheid kan creëren. En zonder psychologische veiligheid is AI geen versneller, maar een splijtzwam.

Als Boekholt minister wordt van Wonen, dan is dat niet alleen een politieke benoeming. Het is ook een signaal: we kunnen in Nederland leiders krijgen die begrijpen dat systeemverandering niet werkt zonder cultuurverandering.

En wonen is bij uitstek een domein waar AI straks impact heeft: van ruimtelijke planning tot woningtoewijzing, van fraudeopsporing tot energietransities, van bouwlogistiek tot datagedreven beleidskeuzes.

De vraag is dan niet alleen: kunnen we het slimmer maken?
De vraag is: kunnen we het rechtvaardig houden?

En dat vraagt leiderschap dat verder kijkt dan efficiëntie.

Jutta Leerdam: prestatieleiderschap met emotionele discipline

Jutta Leerdam is een totaal ander type voorbeeld, maar minstens zo relevant.

Zij opereert in een wereld waarin performance alles is. Milliseconden. Medailles. Publieke druk. Sponsoren. Media. Social media. Een sportomgeving waarin falen publiek bezit wordt. En toch toont zij iets dat verrassend veel lijkt op modern leiderschap.

Leerdam is extreem doelgericht. Ze bewaakt haar focus, creëert haar eigen bubbel en schermt zich af van ruis. Dat is klassiek “masculien” in de zin van discipline en resultaatgerichtheid.

Maar waar zij afwijkt van het stereotype topsporter-profiel is in haar vermogen om kwetsbaarheid niet te verbergen, maar strategisch in te zetten. Ze spreekt open over druk, gezondheid, fysieke grenzen en persoonlijke thema’s. Niet om drama te maken, maar om het echte verhaal zichtbaar te houden: topsport is geen robotprogramma. En dat maakt haar een krachtig symbool voor de AI-transitie.

Want organisaties bewegen richting een wereld waarin medewerkers zich steeds meer “meetbaar” voelen. KPI’s. Output. Dashboards. AI-gestuurde beoordelingen. Productiviteit per uur. Skill-matching. CV-screening.

De menselijke reflex is dan: harder rennen, meer presteren, minder falen, minder toegeven. Maar precies daar gaat het mis. AI versterkt namelijk niet alleen efficiëntie, maar ook perfectionisme. Het zet mensen in de schaduw van systemen die altijd sneller lijken, altijd slimmer lijken, nooit moe lijken.

Leerdam laat het tegenovergestelde zien: winnen vraagt niet om ontmenselijking, maar om zelfkennis, grenzen en mentale hygiëne.

En dat is precies de vaardigheid die medewerkers nodig gaan hebben in de komende jaren: emotionele discipline, niet alleen operationele discipline.

KADER: Succes Jutta Leerdam (uit mijn LinkedIn analyse)

Wat maakt Jutta Leerdam zo succesvol en wat kunnen LinkedIn-professionals hiervan leren?

Jutta Leerdam is niet alleen een topsporter, maar ook een strategisch merk en een voorbeeld van modern persoonlijk leiderschap. Haar succes komt voort uit een combinatie van mentale discipline, commerciële intelligentie en het vermogen om focus te houden onder extreme druk.

De belangrijkste succesfactoren:

• Radicale focus: Leerdam kiest bewust voor een “bubbel”, waarin ze ruis minimaliseert en haar energie beschermt.

• Professionele zelfsturing: Ze neemt zelf de regie over haar voorbereiding, communicatie en positionering.

• Consistentie en herhaling: Topsport draait niet om één perfecte race, maar om jarenlang dezelfde discipline volhouden.

• Mentale weerbaarheid: Ze kan omgaan met publieke druk, kritiek en verwachtingen zonder haar koers te verliezen.

• Slimme personal branding: Ze combineert sportieve prestaties met een sterke online aanwezigheid en sponsoraanpak.

• Kwetsbaarheid als kracht: Ze durft open te spreken over fysieke en mentale uitdagingen, waardoor ze authentiek blijft en vertrouwen opbouwt.

• Rolmodel-effect: Ze inspireert jonge vrouwen door te laten zien dat ambitie en vrouwelijkheid elkaar niet uitsluiten.

De les voor professionals:
In een tijd waarin AI steeds meer werk automatiseert, wordt persoonlijk leiderschap belangrijker dan ooit. Wie kan focussen, zichzelf kan positioneren, grenzen kan bewaken en tegelijk authentiek blijft, bouwt een duurzaam concurrentievoordeel.

De echte AI-vraag: hoe houd je mensen aan boord?

AI verandert de werkvloer sneller dan beleidsnota’s kunnen bijhouden. Het tempo ligt hoog, de verwachtingen zijn diffuus en de onzekerheid groeit.

In die context wordt leiderschap de centrale factor. Niet omdat leiders alles moeten weten over AI, maar omdat leiders moeten voorkomen dat organisaties veranderen in een systeem dat alleen nog maar stuurt op controle.

En dat is precies wat AI onbedoeld kan versterken: de neiging om alles te meten, te optimaliseren en te reduceren tot output. Maar de toekomst van organisaties draait niet alleen om output. Het draait om legitimiteit, vertrouwen en aanpassingsvermogen.

Wie AI invoert zonder empathie, creëert angst.
Wie AI invoert zonder transparantie, creëert wantrouwen.
Wie AI invoert zonder inclusiviteit, creëert ongelijkheid.
Wie AI invoert zonder psychologische veiligheid, creëert stil verzet.

En dat stil verzet is het gevaarlijkste: medewerkers zeggen “ja”, maar doen “nee”. Ze gebruiken AI oppervlakkig. Ze melden fouten niet. Ze durven de output niet te betwijfelen. Ze laten kansen liggen. AI faalt dan niet technisch, maar sociaal.

Feminien leiderschap als strategische hefboom

De toegevoegde waarde van feminien leiderschap in de AI-transitie zit precies hier: het herstelt het menselijke fundament waarop technologische versnelling moet landen.

Feminien leiderschap maakt AI implementeerbaar doordat het:

• ruimte maakt voor twijfel en leerprocessen

• medewerkers betrekt in plaats van overvalt

• ethiek en rechtvaardigheid expliciet maakt

• fouten ziet als feedback in plaats van falen

• vertrouwen bouwt voordat er wordt geautomatiseerd

• een cultuur creëert waarin mensen durven zeggen: “ik begrijp dit nog niet”

Het ironische is: feminien leiderschap wordt vaak gezien als minder efficiënt. Maar in een AI-transitie is het juist efficiënter, omdat het weerstand voorkomt en adoptie versnelt. Je kunt AI inrollen met macht.
Maar je kunt AI alleen laten landen met vertrouwen.

Slot: waarom dit deze week samenkomt

Deze week wint een vrouw goud door radicale focus.
Deze week wordt een vrouw minister door radicale menselijkheid.

Dat is geen toeval. Dat is een signaal.

We zitten in een tijdperk waarin systemen slimmer worden, maar mensen zich dommer voelen. Waar automatisering groeit, maar betekenis krimpt. Waar organisaties sneller worden, maar medewerkers kwetsbaarder. In zo’n wereld is leiderschap niet meer: wie het hardst stuurt.

Leiderschap wordt: wie het meeste vertrouwen kan dragen. En misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van deze week:

AI verandert de economie.
Maar feminien leiderschap bepaalt of we daarin mens blijven.

Wil je reageren of doorpraten? Deel jouw voorbeeld van leiderschap dat AI wél of juist níet goed laat landen in de praktijk.

Willem E.A.J. Scheepers, AI Implementer

Wil je organisatie ook sparren over Leiderschap & AI? Bezoek DAMIES Future Intelligence. Of mail: willem@willemscheepers.eu  

Mijn Yamala.ai Profile; daarin kun je met mijn AI-Twin praten.