Een paradox die geen paradox is

De berichten lijken elkaar tegen te spreken. Reorganisaties volgen elkaar op. Functies verdwijnen “door AI”. Efficiencyslagen, herontwerp, stille krimp.

En bijna tegelijkertijd besluit de politiek het bonusplafond voor banken deels los te laten. Niet om topbankiers te verwennen, maar om schaars IT‑ en AI‑talent te kunnen blijven aantrekken.

Ontslag aan de ene kant. Gouden contracten aan de andere. Dat lijkt tegenstrijdig. Dat is het niet. Dit is één en hetzelfde verhaal, verteld vanuit twee kanten van dezelfde disruptie.

Ik noem het de AI‑barbell. De arbeidsmarkt krijgt gewicht aan beide uiteinden, terwijl het midden dunner wordt.

• Aan de ene kant: taakautomatisering, herontwerp, krimp.
• Aan de andere kant: een premiummarkt voor de kleine groep die AI kan bouwen, beveiligen, integreren en besturen.

Dát patroon staat centraal op Davos 2026. En: 

Geen tech-affiniteit? Dan houdt niet alleen de Zuidas de deur dicht, maar straks de hele arbeidsmarkt. Het FD schrijft deze week dat een diploma rechten of bedrijfskunde alleen niet langer volstaat om binnen te komen bij grote consultancy- en advocatenkantoren. AI-kennis, data-vaardigheid en ervaring met tools als Power BI zijn inmiddels hygiënefactoren geworden. Niet omdat iedereen programmeur moet zijn, maar omdat je anders simpelweg niet meer meedraait.

Deloitte verwoordt het opvallend eerlijk: “We zien dat klanten steeds vaker vragen om oplossingen waarvoor kennis van data, automatisering en/of AI nodig is. Dit zie je terug in onze vacatures en in de kennis die we zelf nodig hebben.”

Niet banen verdwijnen, maar taken verschuiven

De klassieke fout in het AI‑debat is dat we blijven praten over banen. Wetenschappelijk weten we al jaren dat technologie geen banen vervangt, maar taken.

Generatieve AI versnelt dit mechanisme radicaal. Niet alleen routinetaken verdwijnen, maar ook delen van kenniswerk: schrijven, analyseren, rapporteren, coderen, klantinteractie. Het gevolg is geen massale verdwijning van functies, maar een stille herverdeling van werk.

En precies daar ontstaat de paradox: organisaties kunnen tegelijk mensen kwijt raken én mensen tekortkomen.

Dit raakt niet alleen banken, maar elk kantoor

Op het World Economic Forum in Davos 2026 werd het expliciet benoemd: jobs en skills worden tegelijk getransformeerd door frontier technologies, geopolitieke onzekerheid en demografische druk.

Het WEF presenteert vier scenario’s richting 2030: van een ‘co‑pilot economy’ waarin AI mensen ondersteunt, tot een ‘age of displacement’ waarin adoptie sneller gaat dan omscholing en polarisatie toeneemt.

Wat in alle scenario’s terugkomt:
– grote verschuivingen in kernvaardigheden
– structurele skill gaps
– en toenemende beloningsdruk op AI‑gerelateerde rollen.

Dit is geen bankendiscussie. Dit raakt overheid, zorg, industrie, logistiek, consultancy en het MKB.

De AI‑barbell: snijden aan de onderkant, goud aan de top

Hier ontstaat het patroon dat we nu overal zien.

Aan de ene kant automatiseren organisaties taken die goedkoop, schaalbaar en repeteerbaar zijn. Dat vertaalt zich in reorganisaties, functiewijzigingen en stille krimp.

Aan de andere kant groeit de afhankelijkheid van een kleine groep kritieke rollen:

– data‑architectuur en AI‑engineering
– cybersecurity en privacy
– model‑risk en compliance
– product owners en procesontwerpers
– governance en adoptie‑specialisten

Voor deze groep stijgen salarissen, bonussen en voordelen. Niet uit luxe, maar uit noodzaak.

Davos laat het onomwonden zien: lonen in AI‑gerelateerde functies zijn de afgelopen jaren structureel sneller gestegen dan gemiddeld. Schaarste wordt structureel.

Zo ontstaat een arbeidsmarkt die tegelijk krimpt en explodeert. Dat is geen toeval. Dat is systeemlogica.

Je baan is niet meer het risico, je taakpakket wel

Voor professionals verschuift de onzekerheid fundamenteel.

De vraag is niet langer: “Is mijn functie veilig?”
De vraag is: Welke taken in mijn functie zijn vervangbaar, en welke maken mij complementair aan AI?

Twee mensen met dezelfde titel kunnen een totaal verschillend toekomstperspectief hebben.

Wie vooral coördineert, samenvat, controleert of informatie doorsluist, zit dichter bij de snijkant.
Wie oordeelt, integreert, ontwerpt, bewaakt en verandert, schuift richting de groeikant.

Het WEF benadrukt daarom steeds sterker het belang van ‘human‑centric skills’: creativiteit, adaptiviteit, contextbewustzijn, moreel oordeel. Niet als soft skills, maar als schaarse productiefactoren in een AI‑economie.

Toegang wordt het nieuwe kapitaal

De nieuwe scheidslijn loopt niet alleen langs opleiding of functie, maar langs toegang.

Toegang tot tooling.
Toegang tot leertijd.
Toegang tot AI‑rijke omgevingen.
Toegang tot organisaties die werk werkelijk herontwerpen.

Wie die toegang heeft, groeit mee. Wie die niet heeft, raakt structureel achter.

Davos waarschuwt expliciet voor dit risico: zonder actieve reskilling‑ecosystemen dreigt AI ongelijkheid te vergroten, niet te verkleinen.

Hier raakt technologie aan legitimiteit. Want hoe leg je uit dat mensen hun baan verliezen terwijl anderen gouden contracten krijgen?

De krapteparadox: ontslagen én tekorten tegelijk

Economisch ontstaat een vreemd beeld. Organisaties snijden in personeel. Maar klagen tegelijk over structurele tekorten. Dat is geen inconsistentie. Dat is een skill‑transitie.

Werk verdwijnt in oude taakpakketten en ontstaat in nieuwe taakpakketten. Maar mensen bewegen daar niet automatisch in mee.

Het WEF spreekt hier over een cruciale bottleneck: niet technologie, maar absorptievermogen van vaardigheden bepaalt of AI productiviteit oplevert of sociale frictie.

Wanneer ecosystemen uit elkaar beginnen te lopen

Voor grote banken en multinationals is deze strijd nog te voeren. Zij kunnen premium betalen, internationale talentpools benutten en interne academies bouwen.

Voor het MKB wordt het spannender.

Hier komt de koude rekensom binnen die eerder op ManagementPro werd beschreven in het artikel '€ 68 versus € 2,87’.

Het MKB krijgt tegelijk te maken met:
– stijgende kosten per medewerker
– druk om te automatiseren
– schaarste aan nieuw talent
– beperkte investeringsruimte

En dan geldt één harde realiteit:

Je geld geef je maar één keer uit.

Blijf je investeren in verdwijnende taakmodellen, of schuif je mee naar nieuwe rollen en processen?

Dit is geen HR‑vraagstuk meer. Dit is een strategisch allocatievraagstuk.

Drie agenda’s voor een fatsoenlijke AI‑transitie

Voor organisaties

• Herontwerp vóór ontslag.
• Maak interne mobiliteit standaard.
• Investeer niet alleen in tooling, maar in adoptie, governance en herontwerp van werk.
• Leg transparant uit waarom sommige rollen premium zijn, en bouw groeipaden voor de rest.

Voor overheid en sociale partners

• Maak leven‑lang‑leren praktisch toegankelijk.
• Ontwikkel transitiezekerheid in plaats van alleen vangnetten.
• Ondersteun MKB en regio’s met gedeelde leer‑ en AI‑voorzieningen.

Voor professionals

• Word AI‑fluent, maar blijf menselijk onderscheidend.
• Positioneer jezelf rond taken die AI nodig hebben, maar niet autonoom kan dragen.
• Maak je waarde zichtbaar.

Niet de ontslagen zijn de kanarie, maar de beloning

De echte waarschuwing zit niet in het aantal banen dat verdwijnt. Dat hoort bij elke technologische golf. De echte kanarie in de kolenmijn is iets anders. Het is het moment waarop beloning, zekerheid en kansen structureel uit elkaar beginnen te lopen.

Als we de AI‑barbell zijn gang laten gaan zonder herontwerp, opleidingsinfrastructuur en eerlijk verhaal, krijgen we groei met minder cohesie. Maar als we deze transitie bewust organiseren, kan AI juist een brede productiviteitsmotor worden.

De vraag voor 2026 is dus niet: snijden of investeren.
De vraag is: wie krijgt de kans om van de snijkant naar de groeikant te bewegen?

Willem E.A.J. Scheepers, AI Implementer

Wil je organisatie ook sparren over scenario's? Bezoek DAMIES voor mijn diensten. 

Mijn Yamala.ai Profile; daarin kun je met mijn AI-Twin praten.

De slides van deze entry vind je bij deze LinkedIn bijdrage.