Het was afgelopen week (week van 1 september 2026) veel in het nieuws. Een onderzoeksrapport meldde dat veel opiniestukken in gerenommeerde Nederlandse kranten worden gemaakt met (hulp van) AI. “AI-tekst bevat stilistische en semantische patronen die detectiesoftware kan herkennen.” [i] Pangram is zo’n detectietool en wordt hoog gewaardeerd. Pangram is zelf ook een AI-tool dat specifiek is getraind op het herkennen van door chatbots zoals Claude, ChatGPT en Gemini geproduceerde content.

Aanleiding

Sinds 2 augustus 2026 is een EU-wet (Artikel 50 van de Europese AI-verordening) van kracht (zie ook[ii]). Transparantieregels dwingen af dat gebruikers weten wanneer zij interactie hebben met een AI-systeem en wanneer er inhoud door is gegenereerd of gewijzigd. Belangrijk om te weten is dat technologiebedrijven zelf ook al langer bezig zijn met het kenmerken van AI-inhoud middels een watermerk. Voor beeldmateriaal is dat vooralsnog veel gemakkelijker dan voor teksten.[iii]

Schrijven en analyseren

Een artikel schrijven begint vaak bij mij met het nadenken over een interessant en actueel onderwerp. Dat kost denktijd. Vervolgens verzamel ik zinnen, trefwoorden en referentieartikelen die nuttig kunnen zijn voor het artikel. Daarna begin ik met het verder uitschrijven van tekstfragmenten tot paragrafen. Hierbij ontstaan nieuwe inzichten en worden nieuwe fragmenten toegevoegd en minder of niet relevante zinnen en fragmenten verwijderd. Een chatbot wordt gebruikt voor (delen van) tekstproductie en redactie. Verder worden veel artikelen aangevuld met ervaringen uit de praktijk. Hierbij gebruik ik chatbots vaak als zoekinstrument om ander onderzoek over een onderwerp op te sporen. Soms laat ik chatbot ook een statistische analyse maken.

Dat verzamelen, uitzoeken, analyseren en schrijven deed ik vroeger allemaal zelf (soms werd een collega of expert geraadpleegd) terwijl daar nu dus geregeld een chatbot bij wordt gebruikt. Stijl en vorm worden dan mede door AI bepaald. De inhoud van het artikel controleer ik altijd door bijvoorbeeld onbekende referenties te lezen. Het bevordert mijn leerproces en geeft nieuwe inzichten.  

Heksenjacht

Met wetgeving zoals transparantieverplichting is zelf niets mis. Echter: Het gebruik van terminologie zoals ‘stiekem AI-gebruik’ en ‘AI-slop’ [i] veronderstelt dat tekstproducties die met behulp van AI-zijn geproduceerd een vorm van bedriegen is en dat deze artikelen niet deugen. Andere formuleringen zoals “inmiddels is de grote schoonmaak — noem het een detox — begonnen” [i] veronderstellen dat er een soort heksenjacht is ontketend tegen auteurs die AI gebruiken bij het samenstellen van artikelen. Alsof alle artikelen die alleen door de mens zelf zijn geproduceerd perfect zijn.

Detectie

Een recent artikel van 2026 van mijzelf, AI is not perfect, and neither are humans, toont een resultaat volgens Pangramdetectie dat 28% van het artikel gemaakt is door AI, 13% is door AI ondersteund en 59% van de tekst is volledig zelf geschreven. Een artikel van april 2019, Dilemma’s bij het bepalen van IT-waarde, is volgens Pangram voor 100% geschreven door een mens. Maar de uitkomst van het detectietool zegt volgens mij helemaal niets over de kwaliteit van de inhoud van een artikel.

Kwaliteit

Met een chatbot samenwerken gaat gemakkelijker en heeft een veel groter bereik dan wanneer ik dit zoals vroeger allemaal zonder chatbot moest doen. Kortom: ik denk dat veel van mijn recentere artikelen, waarbij AI (als ondersteuning) wordt gebruikt meer diepgang hebben, een scherpere analyse opleveren en daardoor ook doordachter geproduceerd zijn dan in het tijdperk voor de introductie van ChatGPT in november 2022. Een AI-detectie tool zoals Pangram zegt helemaal niets over de bestede zoektijd, tijd besteed aan analyses en het denkwerk dat achter een met hulp van AI gemaakt artikel schuilgaat. Een ander voordeel van het gebruik van AI bij tekst- en beeldproducties is dat mensen die minder goed zijn in schrijven ook hun mening middels een artikel kunnen verkondigen.

Tot slot

Transparantie is dus prima en moet. En voor een met hulp van AI geproduceerd artikel is de schrijver zelf verantwoordelijk voor de inhoud. Maar een heksenjacht op artikelen waar AI aan heeft bijgedragen schiet zijn doel voorbij. Voor wat betreft weerstand tegen nieuwe technologie: De Franse schrijverselite vond de introductie van de schrijfmachine aan het einde van de 19e eeuw ook niets. Schrijven deed je immers met de hand.[iv] Wanneer AI verstandig wordt gebruikt leidt dit vaak tot betere artikelen dan volledig door de mens zelf geschreven. Dat willen we toch niet om zeep helpen?

[i] Jarenlang kon AI-troep welig tieren, maar nu is er eindelijk een goed uitgeruste vijand - NRC

[ii] Vanaf 2 augustus wordt duidelijker of het AI is of echt | Autoriteit Persoonsgegevens

[iii] AI-watermerken: Werking, AI Act en regels in Nederland

[iv] De wereld van gisteren - Wikipedia