Je kunt als manager goede kwartaalcijfers halen terwijl je bedrijf steeds kwetsbaarder wordt. Je koopt goedkoper in, werkt met minder leveranciers en groeit. Maar wat gebeurt er als je leverancier door droogte minder kan leveren? Als medewerkers in de hitte moeten werken? Of als er op je nieuwe locatie onvoldoende water of stroom beschikbaar is? Welke kosten heb je bespaard, en welke heb je doorgeschoven?

Bedrijven letten op omzet, kosten en groei. Maar hun succes hangt ook af van water, energie, grondstoffen en gezonde medewerkers. Vaak krijgen die pas aandacht wanneer er iets misgaat. Dan blijkt hoeveel vanzelfsprekend leek. Ook 'digitaal' heeft water en stroom nodig. En dat geldt dus ook voor AI. 

Een digitale dienst lijkt bijna gewichtloos. Toch draait die op computers, datacenters en netwerken. Daarvoor zijn stroom, apparatuur en koeling nodig. Sommige koelsystemen gebruiken ook water. Voor techbedrijven hoort daarom bij ieder groeiplan de vraag: wat hebben we hiervoor nodig, en is dat beschikbaar?

Die vraag geldt ook voor ziekenhuizen, fabrieken en vervoerders. Werk uitbesteden maakt je afhankelijkheid van water, energie en mensen niet kleiner. Een deel ervan komt bij een leverancier te liggen. Wacht je tot de kraan bijna dichtgaat?

Kaapstad bereidde zich in 2018 voor op Day Zero: de dag waarop de gewone watervoorziening grotendeels zou worden afgesloten. Veel bewoners zouden water moeten ophalen bij uitgiftepunten. Dat werd voorkomen. Bewoners en bedrijven bespaarden water, de overheid nam maatregelen en later hielp de regen. De dreiging liet zien dat er meer kon veranderen dan veel mensen vooraf dachten.

Wat betekent dat voor jouw organisatie? Hoeveel water en energie noemen jullie noodzakelijk omdat niemand het gebruik ter discussie stelt? En hoeveel blijkt bespaard te kunnen worden wanneer het echt moet? Tijdens een crisis veranderen is meestal moeilijker en duurder. Iedereen zoekt dan tegelijk naar oplossingen.

Hitte raakt ook je medewerkers

Hitte maakt werk zwaarder. Denk aan een magazijn, een warme werkplaats of werkzaamheden buiten. Ook een slechte nachtrust door een hete slaapkamer kan de volgende dag doorwerken. Niet iedereen kan zich even goed beschermen. De ene medewerker woont koel en kan zijn werktijden aanpassen. De ander slaapt onder een heet dak en moet op vaste tijden buiten werken.

Alleen adviseren om voldoende te drinken is dan te weinig. Kijk waar hitte problemen geeft en wat je kunt aanpassen aan gebouwen, werktijden en werkzaamheden. Vraag medewerkers wat zij ervaren voordat klachten tot uitval leiden.

Een brand ver weg kan jouw bedrijf raken

Tijdens de Australische branden van 2019–2020 verbrandde naar schatting negentien miljoen hectare. Drieëndertig mensen kwamen rechtstreeks om het leven. Bijna drie miljard gewervelde dieren werden getroffen. Een deel stierf, andere dieren verloren hun leefgebied. Het precieze aantal gedode dieren is onbekend. Ook Siberië kende in 2020 uitzonderlijke hitte en grote branden. In verschillende bosgebieden zorgen hitte en droogte voor steeds gevaarlijkere brandomstandigheden.

Voor bedrijven kunnen zulke rampen betekenen dat locaties sluiten, wegen onbruikbaar worden of leveranciers uitvallen. Drie leveranciers geven daarbij weinig zekerheid als ze allemaal afhankelijk zijn van dezelfde weg, stroomvoorziening of waterbron. Een lage inkoopprijs vertelt dus onvoldoende. Je moet ook weten hoe kwetsbaar de levering is.

Van mislukte oogst naar hogere kosten

Een vroeg voorjaar kan fruitbomen eerder laten bloeien. Komt daarna vorst, dan kunnen bloesems beschadigd raken. Droogte en extreme hitte kunnen de oogst verder aantasten. Een sapproducent krijgt daardoor mogelijk minder fruit of moet duurder inkopen. Dat werkt door naar afnemers en consumenten. Zo komt een verandering in het weer uiteindelijk op de begroting terecht.

Wie ziet die samenhang binnen jouw organisatie? Inkoop kent de leveranciers. Productie kent het verbruik. Financiën ziet de kosten. Als niemand die kennis samenbrengt, blijft ieder naar een stukje van het probleem kijken.

Wie betaalt voor onze lage prijs?

Bedrijven ondervinden gevolgen en dragen er soms zelf aan bij. In het Amazonegebied wordt bos gekapt en vuur gebruikt om grond vrij te maken voor landbouw en veeteelt. In augustus 2019 registreerde het Braziliaanse onderzoeksinstituut INPE daar ongeveer 30.900 brandhaarden. Bosverlies tast de opslag van koolstof, de regenval en het leefgebied van dieren en mensen aan. Een dreigend zuurstoftekort voor de mens volgt daar niet uit. De gevolgen die er wel zijn, zijn ernstig genoeg.

Wie producten uit zulke gebieden koopt, moet daarom verder kijken dan de prijs. Hoe zijn ze gemaakt? Welke schade ontstaat daarbij? En wie betaalt daarvoor? Die vragen gelden ook dichtbij huis. Winst kan bij een bedrijf terechtkomen terwijl vervuiling, watertekorten of gezondheidsproblemen bij anderen belanden. Dan is een product op de factuur goedkoper dan het in werkelijkheid kost.

Wat beloon je als manager?

Veel managers begrijpen dit. Toch krijgt de volgende omzetdoelstelling vaak voorrang. Dat is logisch als mensen vooral worden beloond voor groei en kostenbesparing. Wil je dat medewerkers verder vooruitkijken, dan moet je daar ruimte voor geven. Mag een inkoper een duurdere, minder kwetsbare leverancier kiezen? Krijgt een manager geld om water te besparen? Wordt er geluisterd naar medewerkers die waarschuwen?

Je kunt moeilijk verantwoordelijkheid vragen en mensen vervolgens afrekenen zodra die verantwoordelijkheid tijd of geld kost. Kaapstad laat zien dat verandering mogelijk is. Het herstel van de ozonlaag laat zien dat gezamenlijke afspraken kunnen werken. Ook een organisatie kan keuzes maken voordat de nood hoog is.

Daarvoor zijn drie vragen nodig: waarvan zijn we afhankelijk, welke schade veroorzaken we en welke besluiten stellen we steeds uit? En bij ieder groeiplan hoort nog één vraag: als dit lukt, blijft de omgeving waarvan ons bedrijf afhankelijk is dan ook gezond?