De elektrificatie van het wegtransport is geen verre toekomst meer, maar een strategische opgave voor vandaag. Dat is de kernboodschap van het rapport Accelerating Road Transport Electrification, een gezamenlijke roadmap van Scania, Smart Freight Centre, AllChiefs en HYVE. Het rapport laat zien dat de technologie voor elektrische vrachtwagens volwassen wordt, maar dat opschaling stokt door structurele barrières in het logistieke ecosysteem.

Zware wegtransportemissies moeten volgens Europese regelgeving richting 2030 (en later) fors omlaag. Fabrikanten investeren in elektrische trucks en de prestaties verbeteren snel: actieradius, laadtijden en betrouwbaarheid zijn voor veel toepassingen al voldoende. Toch blijft de adoptie achter bij de klimaatdoelen. De uitdaging zit niet langer in de techniek, maar in het systeem eromheen.

Nederland als proeftuin

Het rapport positioneert Nederland als een ‘lighthouse region’ voor elektrische vrachtwagens. Dankzij een dicht logistiek netwerk, ambitieuze klimaatdoelen, zero-emissiezones en grote logistieke knooppunten zoals de Haven van Rotterdam en Schiphol is Nederland bij uitstek geschikt om van pilots naar schaal te gaan. In 2025 was 7 procent van de nieuw verkochte vrachtwagens zero-emissie. Tegelijk laat het rapport zien dat in Nederland dezelfde structurele knelpunten spelen als elders in Europa.

Vier samenhangende barrières

Op basis van gesprekken met meer dan honderd experts en een co-creatieworkshop in Rotterdam zijn meer dan vijftig knelpunten geïdentificeerd, teruggebracht tot vier dominante barrières.

Ten eerste de economie. Bedrijven kijken niet alleen naar de aanschafprijs, maar naar de totale kosten over de levensduur. Hoge investeringen, onzekere restwaarden, wisselende stroomprijzen en beperkte subsidies maken het lastig om dieselpariteit te bereiken. Zonder voorspelbare businesscase blijven vervoerders terughoudend.

De tweede barrière is laadinfrastructuur en netcapaciteit. Publieke en semipublieke laadinfrastructuur is versnipperd, aansluitingen laten lang op zich wachten en tarieven zijn niet transparant. Voor vervoerders betekent dit operationele onzekerheid: kunnen ze laden waar en wanneer dat nodig is?

De derde barrière zit aan de vraagkant. Transportinkopers spreken ambities uit, maar vertalen die zelden naar concrete, langjarige contracten. Veel aanbestedingen zijn nog gebaseerd op korte looptijden en laagste prijs, waardoor investeringen in elektrische trucks moeilijk zijn terug te verdienen.

Tot slot is er een gebrek aan voorspelbaarheid en kennis. Onzeker beleid, uiteenlopende lokale regels en beperkte praktijkervaring zorgen voor aarzelend gedrag in de hele keten, van verladers tot vervoerders en financiers.

Van TCO naar samenwerking

Een belangrijk inzicht uit het rapport is dat traditionele TCO-berekeningen onvoldoende zijn. Elektrificatie vraagt om ‘total economy thinking’: een bredere benadering waarin ook energie-inkoop, infrastructuurdeling, contractduur en risicoverdeling worden meegenomen. Opschaling ontstaat pas als meerdere partijen tegelijk bewegen.

Daarom formuleren de onderzoekers vier oplossingsrichtingen. Allereerst transitiemodellen die bedrijven helpen hun dieseloperatie te vergelijken met realistische elektrificatiescenario’s. Ten tweede het ontwikkelen van gedeelde laadnetwerken tegen de juiste (kost)prijs, bijvoorbeeld via semipublieke depotladers langs corridors. Ten derde een sourcing- en partnership-aanpak waarin verladers, vervoerders, OEM’s en energiepartijen samenwerken in plaats van traditioneel inkopen. En tot slot datacoördinatie: het bundelen van informatie over ritten, laadvraag en netcapaciteit om investeringen beter af te stemmen.

Nieuwe spelregels

Elektrische vrachtwagens zijn geen niche meer, maar een strategische keuze voor de toekomst van logistiek. De winnaars zijn niet per se de partijen met de beste truck, maar degenen die het beste samenwerken. Wie vandaag investeert in transparantie, gedeelde infrastructuur en langjarige relaties, bepaalt morgen de spelregels van de logistieke markt. Elektrificatie draait daarmee niet alleen om kosten, maar vooral om richting.

Accelerating Road Transport Electrification is een inspirerend strategisch document dat het gesprek over elektrische vrachtwagens volwassen maakt. Het verschuift de focus terecht van voertuig naar ecosysteem en van pilots naar schaal. Tegelijkertijd blijft het rapport hangen op het niveau van consensus en ambitie. Voor wie al jaren in de praktijk werkt aan elektrificatie, biedt het vooral herkenning, weinig scherpe keuzes en beperkte handelingsperspectieven; zeker niet voor onderscheiden marktsegmenten als bouw, food en chemie.

De echte meerwaarde ligt niet in nieuwe inzichten, maar in het expliciet benoemen dat samenwerking, contractvernieuwing en gedeelde infrastructuur randvoorwaardelijk zijn. De volgende stap vraagt echter meer durf: prioriteren, uitsluiten en expliciet maken wie welke risico’s draagt. Zonder die scherpte dreigt het rapport vooral een goede diagnose te blijven van een probleem dat inmiddels al breed bekend is.

Walther Ploos van Amstel.