Hoe vaak zeg jij als manager "laat mij het maar even doen"? Of vraag je "heb je hier wel aan gedacht?" - ook als het antwoord steeds ja is. Of wil je een planning tot in het kleinste detail, voordat iemand mag beginnen.

Eén keer is geen probleem. Maar als je het telkens doet, bij elke deadline, bij elke beslissing die net iets te belangrijk voelt om uit handen te geven, dan ben je niet alleen aan het overnemen. Je bent aan het trainen.

Jouw invloed op het brein van een ander

Als je veel controleert leer je je mensen dat zelf beslissingen maken niet loont. Je traint om af te wachten. Met als gevolg: medewerkers tonen steeds minder initiatief. En je gaat nog meer controleren. 

Hoe komt dit? Dit heeft onder meer te maken met de neuroplasticiteit van onze hersenen. Hoogleraar klinische neuropsychologie Margriet Sitskoorn onderzoekt dit al jaren. Alles wat je denkt, voelt en doet, verandert de structuur van je hersenen. Letterlijk. Terwijl je dit leest, maak je nieuwe synaptische verbindingen aan. Hoe vaker zo'n verbinding gebruikt wordt, hoe sterker en sneller hij wordt.

Stel je voor dat je de hele dag debatteert. Dan ontwikkel je de perfecte debateer-netwerken in je hersenen, en het debatteren gaat je steeds beter af. Hetzelfde geldt voor voetballen, viool spelen, feedback geven en ja: ook zeuren.

Het verhaal van Rüdiger Gamm 
Rüdiger was als tiener slecht in wiskunde en dreigde te blijven zitten. Dat prikte. Hij begon te oefenen, kwadraten, wortels, complexe sommen. Hij werd er zo goed in dat hij uitgenodigd werd voor Wetten dass..?

Dat motiveerde hem zo dat hij sindsdien gemiddeld tien uur per dag wiskundige regels en trucs oefent. Vandaag geldt hij als een rekengenie. 

Oefening baart kunst, maar oefening vormt ook letterlijk je hersenen. En dit mechanisme geldt niet alleen voor jezelf. Ook waar jij anderen aan blootstelt, dat is wat zich ontwikkelt.

 

De omgeving die jij creëert, is de training

Als manager bepaal jij deels waar je mensen dagelijks mee in aanraking komen. Welke gesprekken voer jij? Wat beloon je, bewust of onbewust? De hersenen zijn plastisch. Ze vormen zich naar wat ze herhaaldelijk doen.

Geef je wekelijks scherpe, opbouwende feedback? Dan oefen je in je team het vermogen om te ontvangen, te verwerken en te groeien. Maar neem je beslissingen over, los je problemen op vóór iemand de kans heeft gehad er zelf mee aan de slag te gaan? Dan oefen je afhankelijkheid. En ook dat wordt een netwerk.

Gedrag zit niet vast in karakter. Het zit in herhaling, in omgeving, in wat er dagelijks geoefend wordt.

Denkvraag: Welk gedrag wordt er in jouw team dagelijks geoefend, bewust of onbewust? En is dat het gedrag dat je wil zien groeien?

Gebruik het - of verlies het

Neuroplasticiteit heeft ook een keerzijde: pruning. Wat je niet gebruikt, wordt gesnoeid. Net zoals je een rozenstruik knipt om de bloei te bevorderen, of tomatenplanten dieft voor grotere tomaten, zo werkt het ook in de hersenen.

Niet lachen, niet dansen, niet zingen? Dan zal je het lachen, dansen en zingen letterlijk vergaan. Wat je oefent, versterkt. Wat je laat liggen, verdwijnt.

Aan al die nieuwe verbindingen, heb je dus vooral iets als je ze ook blijft gebruiken. Maar een groot deel van je dag draai je op de automatische piloot, die het liefst de kortste, meest geoefende route neemt. Hoe doorbreek je dat?

Van automatisch naar executief

Vergroot je executieve respons. Oftewel: reageer bewust en niet op de automatische piloot. Want Sitskoorn maakt onderscheid tussen twee manieren van reageren. De automatische respons: snel, onbewust, energiebesparend. En de executieve respons: bewust, afgewogen, gericht op de beste keuze voor dat moment.

Die executieve respons wordt gestuurd vanuit de prefrontale hersenschors, het deel van het brein dat aandacht, impulscontrole, mentale flexibiliteit, werkgeheugen en zelfreflectie regelt. En die vaardigheden zijn, via neuroplasticiteit, trainbaar.

"Er komt een prikkel je hersenen binnen. Je kiest: geef je de stereotypische respons, of de wijze?"

Oefening is geen talent, maar herhaling

Dit is geen kwestie van talent. Het is een kwestie van herhaling. Elke keer dat je bewust kiest voor de overdachte reactie in plaats van de automatische, versterk je het pad dat naar die executieve respons leidt.

Hoe vaker je die spier gebruikt, hoe toegankelijker hij wordt - net als Rüdiger zijn rekenpaden trainde. En net als jij - als manager - elke dag je eigen gedrag (en dat van je mensen) traint.

Neuroplasticiteit laat zien: wat je herhaalt, versterkt. En wat je bewust onderbreekt, verandert. 

Betere keuzes maken als manager? Begin bij het brein.

In de collegereeks Psychologie voor Managers ontdek je samen met prof. dr. Margriet Sitskoorn, prof. dr. Theo Compernolle en andere toonaangevende experts hoe het brein leert, verandert en reageert – en wat dat betekent voor je leiderschap.

10 colleges | 1 per maand | Inclusief diner en boekenpakket | Meld je nu aan 

Bron: Dit artikel is gebaseerd op het gedachtegoed van prof. dr. Margriet Sitskoorn, hoogleraar Klinische Neuropsychologie aan Tilburg University en auteur van onder andere Het Maakbare Brein.