Het nodige pakketleed in Het Parool deze week. Journalist Remco de Ridder moest een DHL-pakketje ophalen bij een pakketkluis in een parkeergarage waar je als voetganger eigenlijk niet mag komen. Frustratie en nieuwsgierigheid vochten om voorrang, dus ging hij op expeditie. Het werd een ontluisterend verhaal over hoe pakketkluizen in Amsterdam soms terechtkomen op plekken die voor bewoners nauwelijks toegankelijk zijn, laat staan logisch of veilig. Een wrang voorbeeld van hoe een ogenschijnlijk slimme oplossing voor de laatste meters van de logistieke keten gemakkelijk kan ontsporen

Steeds meer consumenten

Steeds meer consumenten laten hun bestelling bezorgen in een pakketautomaat. PostNL speelt hierop in en investeert dit jaar 10 miljoen euro extra in de uitbreiding van het netwerk. Er komen ruim 500 pakketautomaten bij, bijna de helft van het huidige aantal. Waar moet die straks komen? In de toch alle volle openbare ruimte?

De pakketlogistiek brengt uitdagingen met zich mee voor gemeenten die streven naar een leefbare, duurzame en veilige stedelijke omgeving; er zijn 'teveel' busjes op straat. Pakketkluizen kunnen mogelijk bijdragen aan meer duurzaamheid. Gemeenten hebben behoefte aan een concreet handelingsperspectief; wat kunnen pakketkluizen betekenen?

Een onderzoeksproject van de Topsector Logistiek biedt een neutraal kader dat zowel strategische als praktische ondersteuning biedt bij duurzame stadslogistiek en het inrichten van openbare ruimtes. Is het een verkeerde oplossing voor een niet bestaand probleem?

De meningen over pakketkluizen lopen uiteen

Sommige consumenten geven de voorkeur aan afhalen, terwijl de meerderheid vooral gemak en flexibiliteit zoekt. Pakketbezorgers investeren in duurzame alternatieven, zoals vrachtfietsen en efficiëntere bezorgroutes, maar exploiteren zelf zelden pakketpunten. Hun voorkeur gaat uit naar bemande servicepunten bij bestaande lokale handelaren of naar pakketkluizen in de openbare ruimte. Gemeenten staan voor de uitdaging om ruimtegebrek, mobiliteitseffecten en bezwaren van omwonenden bij de plaatsing van pakketkluizen en afhaalpunten in evenwicht te brengen.

Deze complexe situatie roept de vraag op welke rol gemeenten kunnen en willen vervullen. De handreiking helpt gemeenten inzicht te krijgen in de kansen, uitdagingen en handelingsopties bij pakketkluizen en -punten. Er is vandaag geen gezamenlijke visie tussen gemeenten en logistieke dienstverleners over de rol en locatie van pakketkluizen, vooral in de publieke ruimte.

Aanpak van het onderzoek

Het onderzoek werd uitgevoerd door een consortium bestaande uit Rebel, PosadMaxwan en Fishermen. Zij voerden gesprekken met gemeenten (Amsterdam, Utrecht, Den Haag, Zwolle, Rotterdam, ’s-Hertogenbosch en Delft), aanbieders van pakketkluizen (De Buren, MyPup, CiPiO), pakketbezorgers (DHL, PostNL), brancheorganisaties (Thuiswinkel.org) en kennisinstellingen (Rijksuniversiteit Groningen, Hogeschool van Amsterdam).

Op basis van deze gesprekken, literatuuronderzoek, internationale voorbeelden en ontwerpend onderzoek is een handreiking opgesteld. Hierin komen de volgende elementen aan bod:

• Een marktoverzicht van pakketkluizen
• Categorisering van verschillende typen pakketpunten en -kluizen
• Beleidskader en strategische ruimtelijke planning
• Een stappenplan voor plaatsing en beheer van pakketkluizen
• Een overzicht van alternatieve bezorgmethoden.

Handreiking voor gemeenten

Het eindproduct van dit project biedt gemeenten de nodige informatie en tools om weloverwogen en strategische beslissingen te nemen over een gezonde, veilige en duurzame stedelijke omgeving die inspeelt op de groeiende pakketmarkt en de bijbehorende logistieke uitdagingen.

De handreiking biedt ondersteuning op zowel macroniveau (strategische beleidskeuzes) als microniveau (praktische uitvoering), waarbij de belangen van inwoners, ondernemers en logistieke partijen worden meegenomen.

Reacties van gemeenten

Enkele gemeenten reageerden op de handreiking met suggesties. De pakketbezorging is niet zo maakbaar; zeker in de bestaande binnensteden en wijken is het vrijwel onmogelijk om een structureel echt dekkend pakketpuntensysteem op te zetten. Simpelweg omdat de volumes veel te groot zijn.  

Consumenten zijn van ‘oudsher’ gewend is thuisbezorgd te krijgen. Er zijn mogelijk kansen bij nieuwe, vaak autoluwe, gebieds(her)ontwikkeling. Neem daar pakketbezorging (en retour- en recyclestromen) en de bezorging van boodschappen- en maaltijdboxen in mee. Voor bedrijven bieden de afhaalpunten weinig soelaas. Maatschappelijke baten (zoals verkeersveiligheid, beter doorstroming) kunnen overigens ook worden gehaald door andere maatregelen zoals venstertijden en het faciliteren van de inzet van LEVV’s. Pakketleveringen zijn een klein deel van de totale stadslogistiek.

En de meest belangrijke vraag: waarom zou je eigenlijk e-commerce (de groei komt uit vooral China) willen stimuleren? Dat is niet goed voor de lokale winkeliers...

Lees de handreiking hier.

Walther Ploos van Amstel.

Lees ook: Servicebalie van de toekomst in de winkel: er is steeds minder ruimte voor een pakketpunt 

Lees ook: Afhaalpunten en pakketkluizen voor pakjes? Is dat wel een oplossing die werkt?