In 2030 leven we per persoon ongeveer 4 maanden langer door schone lucht. Het RIVM meldt dat de luchtkwaliteit in Nederland sneller verbetert dan verwacht. Als gemeenten, provincies en bedrijven op koers blijven, haalt het Schone Lucht Akkoord (SLA) in 2030 een gezondheidswinst van 55 procent ten opzichte van 2016. Dat is ruim boven de minimumambitie van 50 procent.

In het SLA zijn emissiedoelen opgenomen voor de sectoren verkeer, mobiele werktuigen, landbouw, scheepvaart, industrie, huishoudens en houtstook.

Vier maanden langer leven

Vier maanden langer leven. Dat klinkt abstract, maar het is concreet: minder kinderen met astma, minder hartpatiënten op de spoedeisende hulp, minder sluipende schade aan de longen die mensen jarenlang met zich meedragen zonder het te weten. In 2016 kostte slechte lucht Nederlanders gemiddeld nog 9,5 maanden aan levensverwachting. Een beweging in de goede richting.

Wat maakt dit verschil? Deels door de snellere adoptie van elektrische personenauto's. De laadpaal wint terrein; de uitlaat verdwijnt. Voor de luchtkwaliteit in steden (waar het verkeer de dominante bron van fijnstof en stikstofdioxide was) is dat direct voelbaar. Nul-emissie-zones dragen ook langzaam bij. Strengere voertuignormen werken. Ook de herberekening met een verfijnde rekenmethode draagt bij aan een positievere beeldvorming. De onderliggende trend is positief.

Nog niet klaar

Toch is dit geen moment voor zelfgenoegzaamheid. Het RIVM waarschuwt uitdrukkelijk: stikstofdioxide is schadelijker dan eerder werd aangenomen. En niet alle regio's in Nederland halen de strengere Europese normen. Rijnmond en de omgeving van Schiphol blijven probleemgebieden waar extra maatregelen nodig zijn. Het zijn geen kleine uitzonderingen op een verder perfect plaatje. Het zijn de plekken waar mensen wonen, werken en ongezond oud worden.

Stedelijke mobiliteit en logistiek

Juist hier raakt luchtkwaliteitsbeleid aan stedelijke mobiliteit en logistiek. Want de vrachtwagen die 's nachts levert, de dieselbus die door de wijk rijdt, de bestelauto die tienmaal per dag een blok rondrijdt voor pakketbezorging, zij dragen substantieel bij aan de luchtvervuiling op straatniveau. Elektrificatie van het goederenvervoer gaat langzamer dan die van personenauto's. De infrastructuur schiet tekort, de laadcapaciteit op depots is een knelpunt, en kleine vervoerders hebben niet de middelen voor de transitie.

En dan is er houtstook. Particuliere houtstook is inmiddels een grote bron van fijn stof (PM2.5). In bijvoorbeeld Amsterdam is houtstook verantwoordelijk voor ongeveer 21% van de roetconcentratie; een aandeel dat al jaren stabiel is. Stabiel betekent hier: geen vooruitgang.

Het Schone Lucht Akkoord is een succes dat op beleidscontinuïteit voor het verkeer berust. Elke verslapping in de inzet op verduurzaming van het wegtransport, elke vertraging in de laadinfrastructuur en elke aarzeling bij scherpere EU-normen voor de uitstoot van voertuigen stoppen die verbetering. De gezondheidswinst is namelijk niet vanzelfsprekend; die is het resultaat van keuzes die in elke bestuursperiode opnieuw gemaakt moeten worden.

Walther Ploos van Amstel.

Lees ook: Luchtkwaliteit en verkeer: een blik op 2025 en verder

Lees ook: Kluchtkwaliteit: laat je niet gek maken