Elektrische voertuigen vereisen laadstations voor het opladen van batterijen, die zich op locaties bevinden en over capaciteiten beschikken die aansluiten bij de dagelijkse praktijk van stadslogistiek. Vrachtvervoer, waarbij voorspelbaarheid van levering en lage kosten prioriteit hebben, stelt andere eisen aan de laadinfrastructuur dan personenmobiliteit.

Laden: hoe regel je dat? 

De inzet van BEV- en PHEV-voertuigen roept verschillende vragen op, zoals: Is er voldoende capaciteit in het elektriciteitsnet? Hoe en waar zullen bedrijven hun voertuigen in de toekomst opladen? Zijn er voldoende laadpunten op de juiste locaties? Welke investeringen zijn hiermee gemoeid? Zijn er aanpassingen aan het elektriciteitsnet nodig tot 2025 en daarna ook? Moet de focus liggen op publieke laadinfrastructuur, of zullen bedrijven privé-laadstations aanleggen?

Voor transporteurs en eigen vervoerders die overwegen te investeren in elektrische bestelauto’s en vrachtwagens, speelt de uiteindelijke Total Cost of Ownership (TCO) een cruciale rol. Het uitvoeren van een TCO-berekening voor elektrische voertuigen is complexer dan voor dieselvoertuigen.

De NAL-handreiking 'depotladen' voor vrachtwagens helpt in het beantwoorden van de vragen bij dit onderwerp, biedt nieuwe inzichten en geeft concrete tips. De focus ligt daarbij op het opladen op een depot. Onderzoek heeft uitgewezen dat 80% van het laden van elektrische vrachtwagens op een depot zal plaatsvinden.

Groeiende ruimteclaim van laadinfrastructuur en laden

De elektrificatie van vrachtwagens vraagt om een doordachte inrichting van een logistiek depot. Uit recente uitwisseling tussen experts blijkt dat de ruimtelijke, technische en operationele impact van laadinfrastructuur vaak wordt onderschat. Kies het laadconcept zorgvuldig: het ruimtebeslag verschilt sterk tussen bijvoorbeeld nacht- en snelladen, en wordt verder bepaald door transformatoren, aanrijdbeveiliging en batterijopslag. Houd daarbij rekening met de richtlijnen van verzekeraars; brandveiligheidsadviezen kunnen extra afstand tot gebouwen en aanvullende beschermingsmaatregelen vereisen.

Maak daarnaast een bewuste economische afweging. Laden op eigen terrein biedt regie en lagere energiekosten, maar vraagt forse investeringen en een hoge benuttingsgraad. Voor bedrijven zonder eigen terrein kan een (semi-)publiek of collectief laadplein uitkomst bieden, al beperken huurovereenkomsten soms de mogelijkheden voor eigen installaties. Technologische ontwikkelingen gaan snel. Werk met flexibele ontwerpen en richtlijnen, en neem de ruimte voor klimaatadaptatie vroegtijdig mee juist omdat de ruimte op depots schaars is.

Strategische, tactische en operationele vragen bij de laadinfrastructuur

Bedrijven gaan de komende jaren hun vloot elektrificeren. Hoe bereid je je als ondernemer daarop voor? Hoe zorg je ervoor dat de transitie naar elektrisch rijden betaalbaar en betrouwbaar is? Wat zijn de strategische, tactische en operationele vragen over de laadinfrastructuur?

Strategische vragen bij de laadinfrastructuur zijn:

De laadlocaties en stations:

• Welke locatie is het meest geschikt voor het laden? Bij de verlader, op eigen depot of onderweg?
• Welke soort en welke capaciteit van laadstations zijn nodig?
• Wat is de invloed van laadsnelheid op het operationele gebruik en de kosten van energie, personeel en materieel (wachttijd tijdens het laden)?
• Wat is de beschikbaarheid van de laadpalen (wachtrij of voorspelbare toegang)?
• Wordt er ook geladen bij publieke laadpalen of private laadpalen (thuis of bij klanten)?
• Wie besluit tot investering in de laadpalen en wie financiert?
• Hoe makkelijk kunnen de infrastructuur en de netaansluiting worden aangepast? Hoe kunnen we zelf energie opwekken?
• Welke ruimte is fysiek nodig voor de te laden voertuigen?
• Wat is de logische route op het laadplein? En welke systemen ondersteunen de efficiënte planning op het laadplein?
• Hoe regel je een (brand)veilige laadinfrastructuur?

De ontwikkeling in de ritprofielen en het distributienetwerk:

• Wat zijn per ritsegment de operationele eisen in capaciteit van het voertuig, lengte van de rit en aantal stops?
• Wat zijn de herkomst en bestemming per segment? Waar komen de voertuigen vandaan en waar gaan ze naartoe?
• Hoeveel kWh hebben elektrische voertuigen (in de toekomst) nodig, en op welk moment van de week en dag?
• Geven de ritten aanleiding tot een hybride model: snelladen naast langzaam laden?

Laadstrategie versus batterij:

• Wat is de beste laadstrategie per segment en per voertuig om operationeel te kunnen werken en in de praktijk voorspelbaar te kunnen leveren? Hier is sprake van samenhang met de energieopslag- en batterijkeuze bij de voertuigkeuze.
• Welk laadvermogen moeten de laadpalen hebben?

Vermogensvraag per locatie:

• Gegeven de laadstrategie van ondernemers: waar en wanneer wordt dan elektrisch vermogen gevraagd om te kunnen laden?
• Tot welke totale energievraag leidt dit?
• Leidt een piek in de vermogensvraag, samen met ander elektriciteitsgebruik, tot in totaal meer dan het net lokaal kan leveren?
• Wat zijn de alternatieven en mitigerende maatregelen om toch aan de energievraag te voldoen? Welke kansen bieden energyhubs met de buren?
• Investeer je in één keer voor jaren vooruit of laat je de infrastructuur meegroeien met de ontwikkeling van het bedrijf?

Laagste kosten:

• Welke aanpak geeft de laagste operationele kosten (OPEX) in verschillende leversegmenten? Welke investeringen zijn ermee gemoeid (CAPEX).
• Hoe financier je de laadinfrastructuur?

Managen en monitoren

• Welke data zijn nodig om het energiesysteem te managen?

Tactische vragen spelen bij de inkoop van energie (in samenhang met de eigen energie-opwekking), de uitrol van voertuigen en daarmee de laadinfrastructuur.

Operationele vragen spelen bij welke voertuigen snel of langzaam laden, waar op het terrein, wat de chauffeur intussen doet en de inzet van smart charging. Dit vergt vaak andere software voor de planning en de ondersteuning van een energiemanagementsysteem (EMS).

Voor lichtere voertuigen

Meer informatie over de vraag naar lichtere aansluitingen, bijvoorbeeld voor personenauto’s of bestelauto’s, vind je in de startgids ‘Laden van elektrische auto’s op de zaak’ van RVO. Voor het gemeentelijke perspectief op laders voor de logistieke sector: de ‘Handreiking laden van elektrische voertuigen in de logistieke sector’ van NKL.

De rol van de overheid

Een volgende uitdaging betreft overheden en (particuliere) investeerders in publieke oplaadfaciliteiten: de vraag naar elektriciteit vanuit de logistieke sector. Dit omvat niet alleen de totale elektriciteitsvraag, maar vooral de vraag waar welke oplaadinfrastructuur zinvol, gebruikt en rendabel kan zijn. Dit hangt af van de ritprofielen van de ingezette voertuigen.

Voor wie alles wil weten over laadinfrastructuur en vrachtwagens. Lees de vele rapporten op de logistieke pagina van de NAL.

Lees ook: Laadinfrastructuur voor elektrisch vervoer: zo doe je dat