Gisteren gaf ik een training ‘Humor op het werk’, ter gelegenheid van mijn pensionering. Aan het einde gingen de deelnemers met mij in gesprek over wie ik ben en was, en over wat me al die jaren heeft gedreven. Tot dat moment had ik het behoorlijk droog gehouden. Deze week was er wel emotie geweest, maar tijdens de training ging het goed. Tot ik vertelde waar mijn betrokkenheid vandaan kwam. Toen raakte ik geëmotioneerd, tot mijn verbazing.

Ik heb me altijd betrokken gevoeld bij de mensen van de werkvloer, die tenslotte uiteindelijk het product maakt of de dienst levert. Ik ben er zelf ooit begonnen: als kelner, later als brugwachter, schoonmaker en rangeerder. Ook ben ik een tijd conducteur geweest. Ik deed mijn werk en in die rol werd ik aangestuurd. Het fenomeen leidinggeven intrigeerde me toen al. Hoe doen mensen dat? Wat gebeurt er tussen degene die leidinggeeft en degene die het werk uitvoert?

Ik zag ook dat mensen op de werkvloer soms niet goed werden behandeld. Ze werden gezien als middelen, niet als mensen. Dat raakte me toen en dat raakt me nog steeds. Vraag me niet waarom, maar ik kan er heel slecht tegen als mensen alleen maar vanuit processen denken en dan dominant gaan aansturen. Ik heb zulke mensen vaak flink brokken zien maken. 

Later zat ik als trainer en coach regelmatig met de top van organisaties aan tafel. Dan werd er gesproken over 'weerstand'. Die moest worden aangepakt. Wat me ook regelmatig opviel was het gepsychologiseer en geanalyseer over de mensen, in plaats van eens te kijken wat die weerstand nou was en hoe die gebruikt kon worden. Weerstand werd vooral gezien als onwil; niet als onkunde, of juist als kunde. 

Mijn betrokkenheid bij de werkvloer bleef ondertussen bestaan. Als we spraken over maatregelen, een visie of een missie, of met elkaar op de hei zaten, hield ik altijd de mensen voor ogen die het dagelijkse werk deden. Dankzij hun werk konden wij daar zitten. Wat zouden zij merken van onze plannen? Wat betekenden onze besluiten voor hun werk en voor de teams waarmee ze hun dagen doorbrachten?

Daar zat bij mij alle jaren van mijn carrière gedrevenheid, mijn gepassioneerdheid. Ik wilde situaties verbeteren voor mensen die in die werkprocessen zaten. Ik wilde graag dat ze zich happy voelden in de teams waarin ze werkten. Ook omdat dat goed was voor het resultaat, ja, zeker, maar het ging me er in de eerste plaats om dat mensen in organisaties zouden begrijpen dat werk belangrijk was, dat je dat goed moest doen, maar dat het belangrijker was een prettig, coöperatief en warm mens te zijn. 

Die houding nam ik ook aan naar medewerkers, die dat niet deden. Ik kon echt flinke gesprekken hebben met medewerkers die verbittterd raakten, in de dwarsstand gingen naar collega's, of zeurden om het zeuren. Ik hield en houd niet van eenzijdige kritiek. Ik denk dat mensen elkaar samen verder kunnen helpen, maar dan moeten ze wel naar elkaar kunnen luisteren. Een kwaliteit die maar weinigen bezitten.

Daarin heb ik me steeds gedreven gevoeld om te helpen. Die passie heb ik in mijn trainingen en coaching altijd meegenomen, ook in gesprekken met de top. En ik vind het mooi dat die gedrevenheid vaak werd gewaardeerd.

Misschien heeft deze affiniteit iets te maken met het verleden van mijn vader. Hij was het elfde kind uit een arbeidersgezin dat alle zeilen moest bijzetten. Hij heeft de HBS kunnen doen doordat de rest van het gezin werkte om zijn studie te betalen. Dat verhaal hoort bij mijn achtergrond. Misschien ligt daar een deel van mijn verbondenheid met de 'gewone' man en vrouw, die altijd een rol hebben gespeeld in mijn benadering van training en coaching. 

Toen ik gisteren vertelde wat me had gedreven, voelde ik hoe diep die betrokkenheid zit. Vandaar mijn emotie. Ik wil mensen  helpen om hun werksituatie te verbeteren en zich happy te voelen in hun team. Dat zal ik ook na mijn pensionering blijven doen. Dus stoppen met werken? 

No way.

De schrijver is gisteren formeel met pensioen gegaan, maar stopt niet met werken.