De crisis rond Venezuela, waarin de Verenigde Staten openlijk militair ingrijpt en China publiekelijk oproept tot onmiddellijke vrijlating van president Maduro, markeert meer dan een geopolitiek incident. Het is een signaalmoment. Niet vanwege Venezuela zelf, maar vanwege wat hier zichtbaar wordt: machtspolitiek vervangt steeds vaker multilaterale afstemming.

Deze gebeurtenissen staan niet op zichzelf. Ze passen in een bredere ontwikkeling waarin de verhouding tussen de Verenigde Staten en China structureel is verscherpt, internationale instituties aan gezag inboeten en snelheid belangrijker lijkt dan legitimiteit. Voor organisaties betekent dit dat de periode 2026–2028 geen fase van herstel wordt, maar een fase van doorlopende herpositionering.

Geopolitiek is geen achtergrondruis meer. Ze is een structurele factor geworden in organisatiebestuur.

VUCA is niet meer toereikend

In mijn boek '301122, een dagboek', stelde ik al dat het klassieke VUCA-denken tekortschiet. VUCA veronderstelt impliciet dat op onrust weer stabiliteit volgt. Dat volatiliteit een fase is die je uitzit, waarna het systeem zich herstelt. 

Die aanname is inmiddels achterhaald. 301122 – een dagboek uit het moment dat versnelling normaal werd.

In de nieuwe realiteit is versnelling zelf de norm. Elke schok leidt niet tot rust, maar tot een volgende verschuiving. Geopolitiek, technologie, arbeidsmarkt, energie en maatschappelijke verhoudingen versterken elkaar in tempo. Organisaties krijgen in 2026–2028 nauwelijks nog hersteltijd.

Dat maakt scenario-denken geen strategische luxe, maar een noodzakelijke bestuurscompetentie.

Geopolitiek als structurele factor (2026–2028)

De Venezuela-crisis laat zien hoe snel geopolitiek kan doorwerken in:

• handels- en logistieke ketens,
• energieprijzen en grondstoffen,
• diplomatieke verhoudingen,
• de betrouwbaarheid van internationale afspraken.

In combinatie met de blijvende spanning tussen de VS en China ontstaat een wereld waarin economische rationaliteit steeds vaker wordt overvleugeld door strategische en veiligheidsafwegingen. Technologie, energie en data functioneren niet langer als neutrale productiefactoren, maar als machtsmiddelen.

Voor Nederlandse organisaties betekent dit dat risico’s in 2026–2028:

• diffuser zijn,
• sneller escaleren,
• en vaker sociaal-maatschappelijk van aard zijn: vertrouwen, arbeidsmarkt, samenwerking en legitimiteit.

Drie scenario’s voor de Nederlandse private sector (2026–2028)

Scenario 1 – Fragmentatie en verkramping

Kern
De wereldorde fragmenteert verder. Machtspolitiek domineert, multilaterale kaders verliezen hun bindende kracht.

Sociaal-maatschappelijke gevolgen

• Vertrouwen in politiek en instituties blijft laag of neemt verder af.
• Medewerkers ervaren structurele onzekerheid, wat leidt tot risicomijdend gedrag.
• Ketens verharden: samenwerking maakt plaats voor juridische en contractuele zekerheid.
• Lokale gemeenschappen leunen zwaarder op mkb-organisaties als stabiliserende factor, terwijl sociale cohesie onder druk komt.

Economische gevolgen

• Groei stagneert of blijft fragiel in 2026–2027.
• Investeringen worden uitgesteld, vooral door mkb en middelgrote organisaties.
• Kosten nemen toe door energievolatiliteit, logistieke frictie en compliance-eisen.
• Herindustrialisatie biedt kansen, maar vooral voor kapitaalkrachtige spelers.

Bestuurlijk risico
Strategie verschraalt tot crisismanagement. Bestuurders verliezen overzicht en langetermijnrichting.

Scenario 2 – Regionale veerkracht en herpositionering

Kern
De wereld valt uiteen in machtsblokken, maar zonder volledige escalatie. Europa kiest nadrukkelijk voor strategische autonomie.

Sociaal-maatschappelijke gevolgen

• Vertrouwen verschuift van mondiaal naar regionaal en lokaal.
• Arbeidsmarktkrapte blijft structureel, maar organisaties investeren gericht in inzetbaarheid en behoud.
• Ketens worden korter, transparanter en relationeler.
• Maatschappelijke veerkracht groeit door publiek-private samenwerking en voorbereiding.

Economische gevolgen

• Gematigde, maar stabiele groei in 2026–2028.
• Meer Europese samenwerking en gerichte publieke investeringen.
• Hogere kostenstructuren, maar grotere voorspelbaarheid.
• Mkb en middelgrote organisaties die tijdig anticiperen behouden hun concurrentiepositie.

Strategische kans
Scenario-denken vertaalt zich naar bewuste keuzes over autonomie, afhankelijkheid en samenwerking.

Scenario 3 – Gedeeltelijk herstel van samenwerking

Kern
Grootmachten temperen hun rivaliteit. Handel en diplomatie herstellen deels, zonder terugkeer naar het oude normaal.

Sociaal-maatschappelijke gevolgen

• Vertrouwen bij medewerkers en consumenten neemt toe.
• Internationale kennisuitwisseling verbetert.
• Arbeidsmobiliteit groeit, polarisatie neemt af.
• Organisaties durven weer strategischer vooruit te kijken.

Economische gevolgen

• Groei versnelt richting 2027–2028.
• Uitgestelde investeringen komen los.
• Globalisering keert terug in aangepaste, minder naïeve vorm.
• Productiviteit en innovatie nemen toe.

Valkuil
Het risico ontstaat dat organisaties deze fase verwarren met structurele stabiliteit.

De rode draad: besturen zonder rust

Wat deze scenario’s gemeen hebben, is dat stabiliteit geen uitgangspunt meer is, ook niet in het meest gunstige scenario. In de periode 2026–2028 blijft versnelling de dominante factor.

Scenario-denken gaat daarom niet over voorspellen, maar over:

• strategische wendbaarheid,
• het herkennen van kantelpunten,
• het bewust creëren van handelingsruimte.

Voor bestuurders en toezichthouders betekent dit dat meerjarenplannen zonder scenario-logica hun waarde verliezen. Besturen vraagt om het vermogen meerdere toekomsten tegelijk serieus te nemen.

Of scherper:
wie in 2026–2028 wacht op rust om richting te bepalen, organiseert zijn eigen achterstand.

Reflectie voor bestuur en toezicht

Welk scenario ligt impliciet onder uw huidige strategie voor 2026–2028?
En welk scenario vormt het grootste risico als het zich sneller ontvouwt dan verwacht?

Willem E.A.J. Scheepers, Scenario Planner, AI Implementer

Wil je organisatie ook sparren over scenario's? Bezoek DAMIES voor mijn diensten. 

Mijn Yamala.ai Profile; daarin kun je met mijn AI-Twin praten.

Naast de ManagementSite Nieuwsbrief is er ook de Sunny Side Up nieuwsbrief op LinkedIn.