Het is een verhaal dat stadslogistieke professionals maar al te goed kennen. Jarenlang overleg, afspraken op papier, bestuurlijk enthousiasme. En dan: stilstand en nu weer de gang naar de rechter. Het Food Center Amsterdam is inmiddels een schoolvoorbeeld geworden van hoe een gemeente haar eigen strategische belangen ondermijnt door onmacht, onverschilligheid en een gebrek aan regie.

De feiten zijn ontnuchterend. Al twintig jaar wil Amsterdam het Food Center herontwikkelen. Twaalf jaar liggen plannen klaar. Nu al zo'n acht jaar worden contractuele afspraken met voeten getreden door ontwikkelaar Marktkwartier. En de gemeente? Die grijpt niet in. Sterker nog: ze voert gesprekken met een handjevol ondernemers die door de ontwikkelaar zelf zijn voorgesteld. De ondernemers worden 'uitgerookt'.

Ondertussen draaien veertig ondernemers gewoon door. Op het Food Center werken meer dan 2.500 mensen, bedienen zij 7.000 horecazaken en speciaalzaken in Amsterdam, en wordt voor meer dan een miljard euro toegevoegde waarde gemaakt. Dit is geen randfenomeen. Dit is de slagader van de Amsterdamse voedsellogistiek.

Wat hier wringt, is niet alleen de juridische impasse. Het is het fundamentele onbegrip bij de gemeente voor wat deze bedrijven betekenen voor de stad. Amsterdam publiceerde in 2023 met veel aplomb een voedselstrategie: minder CO2, kortere ketens en voedsel dat lokaal en duurzaam geproduceerd is. Prachtig op papier. Maar nergens in die strategie staat wat er ruimtelijk nodig is om die ambities waar te maken. Geen woord over de logistieke infrastructuur die al die duurzame doelstellingen moet dragen. Een voedselstrategie zonder logistiek is als een menu zonder keuken.

De ondernemers hebben hun huiswerk wel gedaan. Ze zijn bereid 200 miljoen euro te investeren in 95.000 vierkante meter duurzame bedrijfsruimte. Ze willen inschikken voor woningbouw. Ze vragen alleen wat contractueel is vastgelegd: terugkeerrecht, inspraak en een eerlijke huurprijs. Dat is geen onredelijke eis, dat is de basis van elk fatsoenlijk zakelijk akkoord tussen publieke en private partijen.

Dat ze nu naar de rechter moeten om die basisafspraken afgedwongen te krijgen, zegt alles over de staat van het Amsterdamse opdrachtgeverschap. Als gemeente een ontwikkelaar aanstellen en vervolgens toekijken hoe die jarenlang contracten negeert en het overleg afbreekt. Om je voor te schamen. 

Voor stadslogistieke professionals is de boodschap helder: zolang gemeenten voedsellogistiek blijven behandelen als een bijzaak in ruimtelijke ordeningsprocessen, blijven dit soort impasses onvermijdelijk. De stad heeft het Food Center nodig om te kunnen functioneren. Het is tijd dat Amsterdam dat ook bestuurlijk laat zien. Niet met visiedocumenten, maar met daden.

De ondernemers hebben lang genoeg gewacht. Nu is het echt de gemeente die moet bewegen... en niet alleen maar door de stad steeds verder af te sluiten voor ondernemers. De rode draad is samenwerking: stadslogistiek is te complex om vanachter een bureau te regelen. Alleen door samen met vervoerders, ondernemers en bewoners aan praktische oplossingen te werken, blijft de binnenstad bereikbaar, leefbaar én vitaal.

Walther Ploos van Amstel.

Lees ook: Amsterdam verdient een stadslogistiek Food Center