Artificial Intelligence ontwikkelt zich razendsnel binnen Learning & Development. Leerprogramma’s worden sneller gemaakt, analyses worden geautomatiseerd en digitale coaches verschijnen in steeds meer organisaties. Toch is het belangrijk om een nuchtere balans te houden.

AI biedt nieuwe mogelijkheden, maar is nog lang niet op het punt waarop menselijke coaching en training overbodig worden. Sterker nog: juist in deze fase blijft de menselijke factor essentieel, omdat maatwerk, diepgang en echte relationele feedback nog niet volledig door technologie worden gedragen.

De kracht én beperking van AI in leren: weet goed wat je waaraan uitgeeft!

AI werkt grotendeels op basis van kansberekening en patroonherkenning. Het kan razendsnel verbanden leggen en antwoorden genereren, maar het blijft afhankelijk van de input die een gebruiker geeft. Dat betekent dat AI vooral reageert op wat expliciet wordt gezegd wanneer iemand zijn coachings-vraag zelf formuleert. Wat níet wordt uitgesproken blijft vaak buiten beeld. Denk hierbij aan twijfels, blinde vlekken en groepsdynamiek.

Hoewel Artificial Intelligence zich snel ontwikkelt, blijft er een duidelijk verschil tussen cognitieve ondersteuning en echte coaching. In de periode 2026–2030 verwachten veel experts vooral sterkere analyse, betere taalmodellen en AI als inhoudelijke assistent. Maar ervaren trainers weten dat ontwikkeling juist ontstaat in observatie, interactie en relationele nuance; een niveau dat verder gaat dan wat uit tekstinvoer of individuele prompts kan voortkomen. Met andere woorden:  dat niveau bereikt AI voorlopig nog niet.

In de praktijk groeit performance vaak via feedback van anderen, non-verbale signalen en wat níet direct wordt uitgesproken. Richting 2035–2045 voorzien sommige onderzoekers systemen die intellectueel dichter bij de mens komen, maar ook dan blijft AI nog grotendeels afhankelijk van expliciete input. Blinde vlekken, groepsdynamiek en gedrag dat pas zichtbaar wordt in echte interactie blijven daarmee vooralsnog het terrein van menselijke coaches.

AI zal de komende jaren dus vooral een krachtige ondersteuner zijn, geen vervanger. Relationele intelligentie, timing en situationeel aanvoelen worden door veel deskundigen pas op langere termijn (na 2045 en mogelijk pas richting 2050 of later) als realistisch gezien. Voorlopig ligt de kracht daarom in de combinatie: AI als versneller en spiegel, de mens als degene die betekenis geeft, spanning kan dragen en ontwikkeling zichtbaar maakt waar nog geen woorden voor zijn.

Maatwerk blijft mensenwerk

Waar AI goed in is, is schaalbaarheid. Het kan standaardleertrajecten personaliseren en snel content aanpassen. Maar diep maatwerk vraagt iets anders: het vermogen om tussen de regels door te luisteren, om lichaamstaal te lezen en om te voelen wanneer iemand iets zegt wat eigenlijk iets anders betekent.

In coaching en training gaat het vaak om gedrag dat zich in de context van een team afspeelt. Een deelnemer kan zelf denken dat zijn vraag gaat over timemanagement, terwijl het onderliggend draait om leiderschap, vertrouwen of positionering. Een menselijke trainer kan die verschuiving zien en benoemen. AI blijft in zulke situaties vaker binnen de kaders van de oorspronkelijke vraag.

De coach als spiegel, niet als antwoordmachine

Digitale coaches worden steeds realistischer, maar veel stemmen en interacties voelen nog vlak of gestandaardiseerd. Ze benaderen de mens, maar missen vaak de gelaagdheid van echte emotionele resonantie. Een menselijke coach reageert niet alleen op woorden, maar ook op stiltes, humor, weerstand en non-verbale signalen.

Juist die menselijke spiegel zorgt voor groei. Niet omdat AI geen goede suggesties kan doen, maar omdat ontwikkeling vaak ontstaat uit onverwachte feedback en confronterende inzichten die buiten het eigen referentiekader liggen.

Performance ontstaat in interactie

Een belangrijk verschil tussen AI en menselijke begeleiding zit in performanceontwikkeling. Individuele reflectie is waardevol, maar prestaties verbeteren meestal door feedback van anderen en door gezamenlijke reflectie in een teamcontext. Collega’s zien gedrag dat iemand zelf niet waarneemt. Trainers en coaches begeleiden dat proces en helpen mensen betekenis te geven aan wat ze terugkrijgen.

AI kan feedback structureren, maar het ervaart geen sociale dynamiek. Het ziet geen spanningen in een vergaderruimte, geen subtiele rolpatronen en geen machtsverhoudingen die gedrag beïnvloeden. Daardoor blijft menselijke begeleiding voorlopig cruciaal, vooral in leiderschapsontwikkeling en cultuurverandering.

De rol van AI: versneller, geen vervanger

Dat betekent niet dat AI geen waarde heeft. Integendeel. Het kan voorbereiding versnellen, oefeningen genereren en inzichten structureren. Veel trainers gebruiken AI al als co-designer van programma’s of als hulpmiddel bij reflectievragen. Maar de echte waarde ontstaat wanneer technologie en mens samenwerken.

De trainer van vandaag wordt minder een producent van standaardcontent en meer een regisseur van leerprocessen. AI ondersteunt, maar de trainer bepaalt de richting, de timing en de context. Hij/zij ziet en voelt de finesses. 

Een realistischer toekomstbeeld voor trainers en coaches

Voorlopig blijft menselijke coaching en training noodzakelijk, juist omdat organisaties zoeken naar diepere ontwikkeling in plaats van oppervlakkige kennisoverdracht. AI kan veel, maar mist nog de complexiteit van menselijke ervaring. Het reageert op wat gezegd wordt, terwijl trainers vaak werken met wat niet gezegd wordt.

De toekomst van Learning & Development ligt daarom niet in het vervangen van trainers door technologie, maar in een hybride vorm. AI helpt om sneller tot de kern te komen, terwijl de mens zorgt voor nuance, betekenis en echte verbinding.

Misschien is dat wel de belangrijkste conclusie. In een tijdperk waarin technologie steeds menselijker lijkt, wordt de menselijke trainer juist waardevoller. Niet als tegenhanger van AI, maar als degene die diepte brengt waar systemen nog vooral op waarschijnlijkheid sturen.

www.bertoverbeek.com

bertoverbeek@icloud.com