Stel je voor: je moet als manager een team samenstellen voor een belangrijk project. Je hebt meerdere goede mensen tot je beschikking. De één heeft meer ervaring, de ander kent de klant beter en met een derde heb je eerder prettig samengewerkt. Wie kies je? En waar baseer je die keuze op?

Grote kans dat je brein allang een voorkeur heeft, nog voordat jij je daar zelf bewust van bent.

Je brein reageert voordat jij het doorhebt

Van leiders verwachten we dat ze rationele beslissingen nemen. Dat ze hun hoofd koel houden, emoties niet de overhand laten nemen en mensen zo objectief mogelijk beoordelen. Maar kun je je emoties eigenlijk wel buiten de deur houden als je leidinggeeft?

Nee. Je brein reageert namelijk al voordat jij daar zelf erg in hebt. Automatisch en razendsnel. De vraag is dus niet óf emoties en intuïtie een rol spelen in je leiderschap, maar wat je ermee doet.

Je eerste voorkeur legt het fundament

Je eerste ingeving is vaak al het fundament van je besluit, weet psycholoog en  dr. Andreas Wismeijer. Hij heeft een passie voor de evolutionaire oorsprong van menselijk gedrag én hoe je dat inzet in je werk als manager.

Stel, je wilt een nieuwe auto en je twijfelt tussen twee modellen. Dan is volgens Wismeijer in de hersenen al te zien welke kant je op neigt, links of rechts, vóórdat jij zelf doorhebt welke auto jouw voorkeur heeft. Het brein heeft de keuze eigenlijk al gemaakt. Jij moet alleen nog op het ‘knopje’ drukken.

Je kunt vervolgens een nachtje slapen, voors en tegens afwegen en alles nog eens rationeel bekijken. Toch kom je uiteindelijk vaak weer uit in de buurt van die eerste voorkeur. Heb je die eerste ingeving overruled? Dan blijft er onderweg iets knagen.

Intuïtie is geen gok

Dat maakt intuïtie een belangrijke raadgever. Al vinden we het vaak spannend om erop te vertrouwen, omdat het voelt als gissen.

Wat is nu intuïtie? Intuïtie is een verzamelnaam voor duizenden processen die je brein registreert zonder dat jij het doorhebt. Die drie McDonald’s-reclames die je vanochtend passeerde op weg naar je werk? Ook die hebben iets met je brein gedaan, zelfs als je ze niet meer kunt opnoemen.

Je brein verwerkt dus voortdurend informatie zonder dat jij daar bewust bij stilstaat. En dat kan waardevolle informatie opleveren.

Vertrouwen op je gevoel betekent niet: er blind naar handelen

Moet je als leider dan altijd je eerste gevoel volgen? Nee. Vertrouw zeker op je eerste ingeving, je emotie en je intuïtie, “maar leg er een cognitief randje overheen.”

Dat cognitieve randje is als het ware de check tussen wat je brein automatisch doet en wat jij vervolgens daadwerkelijk doet.

Bij een beslissing kan je eerste ingeving een waardevolle raadgever zijn. Je brein heeft allerlei informatie en eerdere ervaringen verwerkt en komt razendsnel tot een voorkeur. Je bewuste denken helpt je vervolgens om die voorkeur te toetsen: klopt mijn gevoel? Welke feiten ondersteunen het? Zie ik iets over het hoofd?

Van automatisch voelen naar bewust handelen

Datzelfde automatische brein kan zich ook op een andere manier laten gelden. Stel dat een medewerker tijdens een vergadering iets zegt en je onmiddellijk irritatie voelt. Ook daar heb je niet bewust voor gekozen. De emotie is er al voordat je hebt kunnen besluiten of je geïrriteerd wílt zijn.

Het is bijvoorbeeld onzin om op 31 december tegen je partner te zeggen: “Lieverd, dit jaar ga ik niet jaloers zijn. Het gaat gewoon niet meer gebeuren.”

Zo werkt een emotie niet. Die overkomt je. Wat je wél kunt beloven, is dat je je gedrag verandert: “Ik ga mijn jaloezie beteugelen. Dus ik stop met die detective. Ik stop met achter je werk aanrijden.”

En daar zit voor leiders een belangrijk onderscheid. Je kunt misschien niet voorkomen dat je bij de ene medewerker direct sympathie voelt en bij de andere irritatie. Maar je kunt wél voorkomen dat dat gevoel automatisch doorlekt in je gedrag.

Voelen mag, bewust handelen moet

Je brein reageert dus voordat jij daar bewust toestemming voor hebt gegeven. Soms levert dat een waardevolle eerste ingeving op. Soms levert het een emotie op die je gedrag ongemerkt (positief en negatief) kan beïnvloeden.

Weet als manager wat je voelt. Weet wanneer je het voelt en waardoor. En let vervolgens extra goed op je gedrag. Want misschien geef je tijdens een vergadering ongemerkt vaker het woord aan de medewerker die je sympathiek vindt. Neem je een idee van diegene sneller serieus. Of reageer je kritischer op iemand die irritatie bij je oproept.

Je brein reageert. Jij bepaalt wat je daarmee doet.

Emoties beter leren begrijpen én reguleren?
In de collegereeks Psychologie voor Managers ontdek je samen met dr. Andreas Wismeijer, prof. dr. Margriet Sitskoorn, prof. dr. Theo Compernolle en andere toonaangevende experts hoe emoties, intuïtie en je brein je gedrag en beslissingen beïnvloeden – en wat dat betekent voor jouw leiderschap.

10 colleges | 1 per maand | Inclusief diner en boekenpakket |
Meld je nu aan >>

Bron: Dit artikel is gebaseerd op het gedachtegoed van dr. Andreas Wismeijer, psycholoog en docent aan Tilburg University en auteur van onder andere ‘Het geheimen protocol’.