De levendige binnenstad heeft een verborgen motor: dagelijks rijden duizenden vrachtwagens, bestelwagens en vrachtfietsen heen en weer om winkels te bevoorraden, de horeca van verse producten te voorzien en afval af te voeren. Zonder die logistiek houdt de stad op te functioneren. Het kan toch niet zo zijn dat wonen, ondernemen en bouwen in de binnenstad onmogelijk en onbetaalbaar worden? Stadslogistiek moet daarom hoog op de agenda staan van de nieuwe colleges.

Den Haag heeft een nieuw Actieprogramma Stadslogistiek voor de komende vier jaar. Het coalitieakkoord van Amsterdam heeft slechts een paragraafje over venstertijden en de zero-emissiezone. Apeldoorn wil hubs en fietsen. De meeste andere G40-gemeenten hebben geen beleid, geen concrete uitvoeringsagenda of blijven hangen in de oproep dat er meer hubs en pilots moeten komen. De stadslogistiek is vaak weggemoffeld onder thema’s als autoluw, ruimte maken en uitstootvrij. Onterecht!

Den Haag en Amsterdam erkennen de urgentie van een betere stadslogistiek. Maar, geen van beide heeft een aanpak met harde doelen. Dat is opmerkelijk. Stadslogistiek is allang geen bijzaak meer. Vijftien tot twintig procent van alle verkeersbewegingen in de zero-emissiezone van Den Haag is logistiek verkeer. In Amsterdam denkt men 250.000 extra inwoners en werkenden op te vangen in een stad die nu al klem zit tussen kratten, pakketbusjes en bouwkranen. De Topsector Logistiek verwacht dat het aantal logistieke kilometers tot 2035 met 19% stijgt. Dan is mobiliteitsbeleid zonder een serieuze stadslogistieke agenda gewoon niet klaar.

Den Haag steekt zijn nek uit

Het Haagse actieprogramma is eerlijk over de problemen zoals versnipperde handhaving, verouderde venstertijden, netcongestie en een MKB dat de elektrificatiekosten niet kan dragen. Maar, een kritische ondernemer ziet in de plannen vooral pilots waar beleid moet zijn, visiedocumenten waar concrete afspraken met de netbeheerder noodzakelijk zijn en een logistiek makelaar waar meer geld nodig is.

Het actieprogramma in Den Haag heeft geen kwantitatieve doelstellingen. Hoeveel minder voertuigbewegingen in 2028? Hoeveel CO₂-reductie? Hoeveel minder overlastmeldingen? Zonder meetbare doelstellingen is monitoring van de uitvoering niet mogelijk. En wie draagt de lusten en lasten van de plannen: de overheid, de vervoerder, de ontvanger of de consument? Die vragen zal de gemeente de komende periode met ondernemers moeten bespreken.

Amsterdam: logistiek als sluitpost

Het Amsterdamse coalitieakkoord behandelt logistiek als een voetnoot bij mobiliteit. De passage over venstertijden en bundeling is verstandig, maar structureel te mager voor een stad van deze omvang en dichtheid. Er staat niets over microhubs, vervoer over water, gewichtsbeperkingen in de binnenstad of de druk van thuisbezorging. Het Food Center Amsterdam, als de logistieke ruggengraat voor meer dan 7.000 horecazaken, dreigt te verdwijnen door bestuurlijke onmacht. Het akkoord zegt er niets over.

Apeldoorn: hubs en fietsen

Apeldoorn meldt dat het in overleg met ondernemers kijkt naar een zeroemissiezone in de binnenstad om de stadslogistiek te verduurzamen, met ingang van eind 2027. Ze onderzoeken geschikte locaties voor goed verspreide pakketkluizen in steden en dorpen. Daarnaast onderzoeken ze logistieke hubs aan de randen van de stad met mogelijkheden voor elektrische (fiets)bezorging. Het doel daarbij is: minder ritten, minder verkeersdrukte en een schonere stadslogistiek.

Politieke keuzes

Wat gemeenten missen is niet de technische kennis; die is er volop. Wat ontbreekt zijn politieke keuzes. Stadslogistiek vergt een bewuste prioritering: bundeling boven individuele ritten, toegangsbeleid met handhaving, financiële ondersteuning voor het MKB bij de elektrificatietransitie en een permanente tafel waaraan vervoerders, verladers, ondernemers en de gemeente samen beslissen over de aanpak voor stadslogistieke segmenten.

Het echte doel is niet zero-emissie. Dat is een middel. Het doel is zero-impact: minder ritten, minder overlast, meer veiligheid, een bereikbare en vitale binnenstad. Die ambitie vraagt om een uitvoeringsagenda met harde deadlines, meetbare doelen, financiële dekking en duidelijke regie.

Zolang stadslogistiek in gemeentelijke organisaties versnipperd blijft over mobiliteit, economie en ruimtelijke ordening en vaak zonder budget, zonder mandaat en zonder eigenaar, blijven ondernemers hangen. Als ondernemer in de stad wil je weten waar je de komende 5 tot 10 jaar aan toe bent om tijdig en strategisch in te spelen op de plannen van de overheid die jouw bedrijfsvoering raken.

Walther Ploos van Amstel in Stadszaken