Pakketkluizenaanbieder InPost heeft een indicatief overnamevoorstel ontvangen van een nog onbekende partij. INPost zegt het bod te bestuderen, maar benadrukt dat een overname niet zeker is. 

Sky News meldt dat Advent, dat sinds de beursgang van InPost in Amsterdam in 2021 een minderheidsbelang heeft in het bedrijf, deel uitmaakt van een consortium dat InPost wil overnemen. Investeringsmaatschappij Advent International leidt een overnamebod van meerdere miljarden euro’s op InPost, de eigenaar van het Britse pakketbezorgbedrijf Yodel. Eerder werd in Poolse media gespeculeerd over mogelijke interesse van de Tsjechische miljardair Daniel Kretinsky, die al een belang heeft in PostNL en Royal Mail. Daarmee laait de discussie over consolidatie in de pakket- en afhaalmarkt opnieuw op.

Analisten, in FD, verwachten dat InPost buiten de beurs sneller kan internationaliseren. Het bedrijf wil uitbreiden naar Spanje, Italië en het Verenigd Koninkrijk, maar dat vraagt forse investeringen. Als privaat bedrijf hoeft InPost minder rekening te houden met aandeelhouders die korte-termijnwinst eisen. Volgens postanalist Henk Slotboom in FD biedt dat ruimte om meer schuld te dragen en om de uitrol van het netwerk voort te zetten zonder kwartaaldruk.

De Poolse thuismarkt van InPost

In Polen zijn pakketkluizen net zo gewoon als geldautomaten. Zo’n 25.000 stuks staan door het hele land, bij supermarkten, tussen flats en op drukke kruispunten. Je tikt een code in, de kluis klikt open, en je neemt je pakketje mee (of stopt je retour in de kluis). InPost maakte er een nationale infrastructuur van. CEO Rafal Brzoska geloofde al in 2009 dat thuisbezorging te duur, te inefficiënt en te vaak tevergeefs was. Dus ging hij als eerste massaal kluizen plaatsen (in Polen).

InPost groeit snel in Europa, maar heeft in thuisland Polen te maken met tegenwind. Grootste klant Allegro, het dominante e-commerceplatform in Polen, bouwt een eigen netwerk van pakketkluizen en stuurt klanten actief richting hun eigen pakketkluizen. Daarmee ontstaat directe concurrentie op het dichtstbijzijnde en meest schaalgevoelige onderdeel van de last mile. InPost ziet dit als een vorm van oneerlijke concurrentie en heeft een klacht ingediend bij de Poolse mededingingsautoriteit.

Allegro illustreert hoe e-commerceplatforms verticale integratie gebruiken om logistieke grip te vergroten en marges te beschermen, met mogelijke gevolgen voor marktwerking en netwerkexternaliteiten in de pakketlogistiek. Bol probeert dat in Nederland met Ampere. Amazon heeft in veel Europese landen een eigen kluizennetwerk.

InPost in Nederland

InPost richt nu zijn pijlen op Nederland, zei Brzoska onlangs in FD. De hoge dichtheid maakt ons land volgens Brzoska ideaal, wel onder de voorwaarde dat hij de volledige logistieke keten voor webshops in handen krijgt. In het Verenigd Koninkrijk kocht InPost zich die keten simpelweg bij elkaar via Menzies: met een overname beschikte InPost over landelijk bereik en controle over Express- en Newstrade-logistiek. Zo kan het nu opschalen naar next-day lockerservices. Maar in Nederland is die route een stuk lastiger. PostNL en DHL beheersen de markt, en zonder een strategische overname komt InPost hier nooit los van de grond.

De vraag is alleen: heeft Nederland überhaupt behoefte aan zo’n lockerrevolutie? De feiten zeggen van niet. We hebben al meer dan tienduizend afhaalpunten en pakketkluizen, maar het afhaalgedrag van consumenten is in tien jaar nauwelijks veranderd. Nog altijd laat bijna 90 procent zijn pakket gewoon thuis bezorgen. Bovendien wordt thuisbezorging steeds groener: vanaf 2025 rijden alle bezorgers zero-emissie, vaak met kleine elektrische voertuigen. Onderzoek toont zelfs aan dat een online bestelling duurzamer kan zijn dan een rit naar de winkel.

PostNL

Tijdens de feestdagen dit jaar ziet PostNL een sterke verschuiving naar meer regie bij consumenten. Ruim 3,2 miljoen mensen hebben bezorgvoorkeuren ingesteld (+30%). De voorkeur voor buitenshuis bezorgen stijgt met 40%, het gebruik van pakketautomaten met 60% en bezorging op een veilige plek rond het huis zelfs met 274%. De tevredenheid over pakketpunten en automaten blijft hoog (NPS +50). PostNL speelt in op de drukte met extra bezorgcapaciteit en adviseert consumenten hun voorkeuren slim in te stellen. Volgens commercieel directeur Stephan van den Eijnden wordt bezorging steeds persoonlijker, flexibeler en duurzamer, mede dankzij de groei van 24/7 beschikbare pakketautomaten.

Echt duurzaam?

En toch rijdt 60 procent van de Europese consumenten met de auto naar een afhaalpunt. Pakketkluizen leveren zo niet minder, maar juist méér verkeer op. Ook verminderen ze het aantal bestelbusjes in de wijk niet: bezorgers blijven dezelfde rondes rijden voor de 90 procent die niet wil ophalen. Grote, kwetsbare of gekoelde goederen passen bovendien niet in een kluis. Financieel zijn lockers ook eerder kostbaar dan efficiënt, zeker wanneer pakketten dagen blijven liggen of piekdrukte rond feestdagen extreme capaciteit vraagt.

En dan is er de leefomgeving. Extra verkeer, fout geparkeerde fietsen en auto’s, avonddrukte. Mijn buren herkennen de overlast van de flitsbezorgers nog maar al te goed. Grote bezorgers zien lockers bovendien liever niet: het directe klantcontact is een belangrijk uithangbord. Zijn er dan geen kansen? Jawel: als service in kantoren, bij VvE’s of voor servicemonteurs kunnen lockers waarde toevoegen. Maar als oplossing voor bezorgdrukte in woonwijken zijn ze volstrekt overschat.

De toekomst van buurtlogistiek vraagt om slimme, veilige en goed ingerichte infrastructuur. Niet om nóg een woud aan kluizen. Gemeenten willen dat ook niet ondersteunen. Kan InPost in Nederland doorgroeien? Misschien. Maar de locker als wondermiddel? Dat blijft vooral Poolse logica in een Nederlandse realiteit die veel complexer is.

Walther Ploos van Amstel.

Lees ook: Wat kunnen pakketkluizen betekenen voor gemeenten?