Voor logistieke professionals is betrouwbare infrastructuur een gegeven waarop planningen, doorlooptijden en contracten zijn gebouwd. Maar dat fundament wankelt.

Kredietverzekeraar Allianz Trade waarschuwt in het rapport 'Securing critical infrastructure' dat klimaatverandering en geopolitieke spanningen de essentiële infrastructuur voor energie, water en transport wereldwijd steeds ernstiger ontwrichten. De kernboodschap: preventieve groene investeringen zijn slimmer dan miljarden blijven uitgeven aan herstel achteraf.

Supply chains die ineens opdrogen

De voorbeelden uit het rapport zijn voor supply chain managers pijnlijk herkenbaar. Het lage waterniveau in het Panamakanaal kan de wereldhandel bij aanhoudende droogte met 7 procent doen krimpen. Door de spanningen bij de Rode Zee zijn de transportkosten van Azië naar Europa met 92 procent gestegen: schepen varen om via Kaap de Goede Hoop, wat tien dagen extra reistijd en dubbel bunkerverbruik betekent. Een blokkade in de Zuid-Chinese Zee zou de olieprijzen met minstens 20 procent opdrijven.

En dichter bij huis: kerncentrales draaien op halve kracht door een tekort aan koelwater, terwijl wateroverlast juist het transport over weg, water en spoor belemmert. Voor Nederland, met zijn binnenvaart als ruggengraat van het achterlandvervoer, is de kwetsbaarheid van waterstanden geen abstractie, maar een dagelijkse realiteit.

Bijna 85 procent van de wereldhandel (tussen de continenten) verloopt per containerschip, en juist havens zijn extra kwetsbaar voor zowel droogte als kustoverstromingen. Volgens het Europees Milieuagentschap neemt zonder betere kustbescherming de frequentie van extreem hoge waterstanden langs de meeste Europese kusten tot 2050 met een factor tien toe — met Nederland, België, Denemarken en Noord-Duitsland in de gevarenzone. Rotterdam, de grootste containerhaven van Europa, staat daarmee letterlijk in de frontlinie.

Johan Geeroms, Director Risk Underwriting Benelux van Allianz Trade, ziet het aantal incidenten door klimaat en oorlog alleen maar toenemen. "Dat kost ongelofelijk veel geld aan herstelwerk. En daarbovenop komt nog eens de economische instabiliteit die wordt veroorzaakt." Vooral goederenstromen en energiezekerheid zijn in het geding.

Ook datastromen zijn kwetsbaar, waarschuwt hij, wijzend op de sabotage van de Nord Stream-pijpleidingen in 2022: "Er liggen zoveel leidingen op de zeebodem. Het is niet de vraag óf er meer sabotage zal volgen, maar wanneer."

Investeren voor er meer schade komt

De cijfers liegen er niet om. Allianz Trade schat de directe jaarlijkse klimaatschade aan infrastructuur op 30 miljard dollar voor rijke landen en 18 miljard dollar voor lage- en middeninkomenslanden.

Voor Europa becijfert de Global Infrastructure Hub dat tussen 2024 en 2040 zo'n 10,6 biljoen dollar aan infrastructuurinvesteringen nodig is, terwijl op basis van de huidige trends slechts 9,1 biljoen wordt geïnvesteerd. Een gat van 1,5 biljoen dollar, ruim 14 procent. Voor Europese havens loopt het jaarlijkse tekort van 4 miljard dollar nu op tot 8 miljard in 2040; voor energie-infrastructuur van 6 miljard naar 15 miljard.

Daar komt achterstallig onderhoud bovenop. Decennia van dalende publieke investeringen (in Frankrijk, Italië en Spanje van 5 à 7 procent van het bbp in de jaren negentig naar 2 à 3,5 procent nu) hebben de bestaande infrastructuur snel doen verouderen. Geeroms: "De urgentie om maatregelen te nemen is sterk toegenomen. Onze boodschap is dat landen zich niet blind moeten staren op puur onderhoud en herstel. Het is slimmer om groene maatregelen te nemen. Dan snijdt het mes aan twee kanten."

Het goede nieuws: aanpassingskosten zijn veel lager dan de schade die ze voorkomen. Veerkracht opbouwen kost wereldwijd 11 tot 65 miljard dollar per jaar extra. Dat is een fractie van bijvoorbeeld de 200 miljard dollar aan schade die de winterstormen in Texas in 2021 aanrichtten. Europese initiatieven als de Green Deal en REPowerEU zijn volgens Geeroms een begin, "maar er is echt veel meer nodig." Voor de logistieke sector is de les helder: wie vandaag investeert in groene, veerkrachtige infrastructuur en gediversifieerde ketens, voorkomt de veel duurdere rekening van morgen.

Veerkacht als speerpunt

De Topsector Logistiek moet infrastructurele veerkracht nog meer tot speerpunt maken: kwetsbaarheden in havens, vaarwegen en energienetten systematisch in kaart brengen en kennis ontwikkelen over klimaatadaptieve logistiek.

Daarnaast: regie voeren op gediversifieerde ketens, groene investeringen in multimodaal transport aanjagen, en samen met overheid en kennisinstellingen scenario's ontwikkelen voor verstoringen. Preventie en redundantie verdienen dezelfde prioriteit als efficiëntie. Veerkracht is het nieuwe verdienmodel.

Bron: Allianz Trade

Lees ook: Logistiek vastgoed niet klaar voor klimaatverandering

Lees ook: Logistieke veerkracht, van reageren naar voorbereid zijn