Opleiding: Casemanagement Dementie

Het aantal mensen met dementie groeit gestaag en steeds meer van hen wonen langer zelfstandig thuis. Dat vraagt om gerichte ondersteuning, zowel voor de cliënt als diens mantelzorgers. Wat is ervoor nodig om het leven thuis zo prettig en veilig mogelijk voort te zetten? Hoe behoudt de cliënt de eigen regie? En hoe spelen zorgprofessionals adequaat in op de veranderende behoeften die ontstaan in de verschillende fasen van dementie?

Casemanagers dementie spelen hierin een essentiële rol als verbindende schakel tussen cliënt, mantelzorger en zorgaanbieders. In Nederland wordt deze rol veelal vervuld door dementieverpleegkundigen en maatschappelijk werkenden, werkzaam bij thuiszorgorganisaties of onafhankelijke casemanagement-instellingen. Voor deze functie is een hbo-werk- en denkniveau vereist (Verpleegkunde of Sociaal Werk Zorg), aangevuld met een post-hbo opleiding Casemanagement Dementie.

De post-hbo opleiding Casemanagement dementie biedt jou verdiepende kennis en praktische vaardigheden om deze sleutelrol professioneel en met impact te vervullen.
 

De post-hbo opleiding Casemanagement dementie bestaat uit elf lesdagen, verspreid over acht tot negen maanden (gemiddeld één keer per twee weken). De opleiding is opgebouwd uit twee modules: een basismodule en een verdiepingsmodule. Tijdens beide modules werk je aan praktijkopdrachten en persoonlijke leerdoelen, met ruimte voor reflectie en intervisie. 

Je krijgt toegang tot de digitale leeromgeving Moodle, waar je praktijkopdrachten, ondersteunende documenten, videomateriaal en literatuur vindt. Het functieprofiel Casemanager Dementie (2024) en de Zorgstandaard Dementie vormen hierbij de inhoudelijke leidraad.

Persoonlijk Ontwikkelingsplan (POP)
Een belangrijk onderdeel van de opleiding is jouw professionele ontwikkeling. Aan het begin stel je een Persoonlijk Ontwikkelingsplan (POP) op. Hierin leg je jouw sterke en ontwikkelpunten vast op basis van het expertiseprofiel en de CanMEDSrollen. Je werkt vervolgens systematisch aan jouw leerdoelen en sluit de opleiding af met een eindtoetsing.

Module 1: Basismodule
Tijdens deze module ontwikkel je een brede basis in het vakgebied van casemanagement bij dementie. Je verdiept je in de zorginhoudelijke en communicatieve aspecten van het vak en leert de casemanagerrol binnen het zorgnetwerk kennen.

Onderwerpen:
•    Functieprofiel en positionering van casemanagement 
•    Vormen van casemanagement en gebruik van meetinstrumenten 
•    Fysiologie en pathologie van de hersenen 
•    Vormen van dementie en diagnostische instrumenten 
•    Behandeling van probleemgedrag 
•    Niet-farmacologische behandelingen 
•    Professionele rolontwikkeling 
•    Psychiatrische comorbiditeit 
•    Communicatie bij onbegrepen gedrag 
•    Kwaliteitszorg en deskundigheidsbevordering 
•    Ethische vraagstukken 
•    Preventie en leefstijl 
•    Dementie op jonge leeftijd

Module 2: Verdiepingsmodule
Deze module richt zich op complexere zorgsituaties, systeemgericht werken en ethisch-communicatieve vaardigheden. Je leert hoe je proactief inspeelt op veranderende zorgbehoeften en hoe je mantelzorgers effectief ondersteunt.

Onderwerpen: 
•    Empowerment en positieve gezondheid: adaptatie, coping, eigen regie
•    Werken met sociale kaart en zorgnetwerken
•    Herkenning en behandeling van pijn bij dementie
•    Mantelzorgondersteuning en preventie van overbelasting
•    Gesprekstechnieken met families en systeemgesprekken
•    Proactieve zorgplanning, verlieskunde en ethische besluitvorming (zoals euthanasie)
•    Crisisinterventie en de emotionele belasting van de casemanager
•    Culturele diversiteit in de zorg
•    Innovatie en technologie in dementiezorg
 

Na afronding van de post-hbo opleiding Casemanagement dementie ben jij toegerust om een sleutelrol te vervullen in de begeleiding van mensen met dementie en hun naasten. Je beschikt over de kennis, vaardigheden en professionele attitude om complexe situaties effectief te benaderen en de zorg rondom de cliënt te coördineren.
 

Je bent in staat om: 

•    de eigen regie en autonomie van cliënten te ondersteunen; 
•    relevante vormen van diagnostiek toe te passen; 
•    besluitvormingsprocessen te begeleiden, managen en onderbouwen; 
•    communicatie en informatie-uitwisseling tussen alle betrokkenen te bevorderen; 
•    gezamenlijke besluitvorming tot stand te brengen met cliënt, mantelzorg en professionals; 
•    crisissituaties professioneel te signaleren en gepast te handelen; 
•    methodisch te werken volgens actuele kwaliteitsstandaarden en wettelijke kaders. 

Wat leer je per module?

Basismodule
Als casemanager dementie ben je in staat om: 

•    bij te dragen aan het ontwikkelen, onderhouden en toepassen van professionele standaarden binnen het dementiedomein; 
•    zelfstandig te opereren binnen complexe cliëntsystemen, waarbij je flexibel, creatief en ethisch verantwoord handelt; 
•    methodisch hulp te bieden, volgens de stappen van signaleren, diagnosticeren, doelen stellen, zorg plannen, uitvoeren, monitoren en evalueren; 
•    kwaliteit te borgen met behulp van (organisatiegebonden) kwaliteitsmodellen en te werken binnen de geldende wet- en regelgeving (zoals de WBGO, Wet zorg en dwang, Wet BIG en rechtsbescherming); 
•    moreel-ethische dilemma’s bespreekbaar te maken en collega’s daarin te adviseren. 

Verdiepingsmodule
Je ontwikkelt je verder tot een casemanager die: 

•    cliënten en mantelzorgers op professionele wijze begeleidt, met oog voor hun belangen en draagkracht; 
•    besluitvorming faciliteert binnen het kader van ‘advance care planning’ en ‘stepped care’; 
•    verschillende benaderingswijzen en communicatievormen hanteert, afgestemd op de cliënt, het systeem en culturele context; 
•    effectief familie- en systeemgesprekken voert, rekening houdend met rouwprocessen, verlieservaringen en dynamiek binnen het netwerk; 
•    passende interventies inzet bij gedragsproblematiek, crisissituaties en veranderende zorgbehoeften. 

Waardepapier en accreditatie

Na succesvolle afronding van de opleiding ontvang je het post-hbo diploma Casemanagement dementie. De opleiding is geaccrediteerd door de beroepsvereniging V&VN en geeft recht op bijschrijving van 65 PE punten in het Kwaliteitsregister V&V. Ook levert deze opleiding 156 registerpunten op voor de geaccrediteerde deskundigheidsbevordering voor bij Registerplein geregistreerde professionals.

De post-hbo opleiding Casemanagement dementie is bestemd voor professionals in zorg en welzijn die zich willen verdiepen in het coördineren en begeleiden van zorgtrajecten bij dementie. 

Je kunt deelnemen aan de opleiding als je: 

•    beschikt over een van de volgende hbo-diploma's: Verpleegkunde (hbo-v), Maatschappelijk Werk en Dienstverlening, Social Work, Sociaal Pedagogische Hulpverlening (SPH), Toegepaste Psychologie of Gerontologie.

én 

•    minimaal 24 uur per week werkzaam bent als wijkverpleegkundige, casemanager dementie, of een vergelijkbare functie waarin je aantoonbaar substantieel casemanagement uitvoert binnen een wijkteam of zorgorganisatie.