Opleiding: Erfgoed en monumenten: wetgeving en beleid

• Twee cursusdagen:
• • Dag 1: wetgeving erfgoed en monumenten
  • Dag 2: beleidsvorming en regels omgevingsplan
• Dag 1 of dag 2 of beide volgen
• De Omgevingswet en Erfgoedwet vervangen samen de Monumentenwet: nieuwe kaders voor de omgang met cultureel erfgoed
• Kansen van de uitgangspunten van de Omgevingswet voor cultureel erfgoed
• Gevolgen voor de gemeentelijke organisatie
• Zowel voor ruimtelijke ordening/beleid als voor VTH

Inhoud

Inleiding

Door de komst van de Omgevingswet zijn de regels voor erfgoed en monumenten op een andere plek terechtgekomen. Met de komst van de Omgevingswet zijn de regels en instrumenten veranderd, ook voor cultureel erfgoed en monumenten. Een van de doelen van de wet is het bereiken en in stand houden van een goede omgevingskwaliteit. Erfgoed blijft dan ook een essentieel thema bij ruimtelijke vraagstukken en in de hele beleidscyclus van de Omgevingswet.

In de Omgevingsvisie speelt cultureel erfgoed een belangrijke rol voor de identiteit en het imago van dorpen, steden en het landelijk gebied. In het Omgevingsplan moeten cultuurhistorische waarden geborgd worden. De Omgevingswet regelt ook voorwaarden voor de vergunningen voor het wijzigen van rijksmonumenten. Daarnaast regelt de Omgevingswet de omgang met onder andere waardevolle cultuurlandschappen, archeologische waarden en de bescherming van stads- en dorpsgezichten.

Gevolgen voor cultureel erfgoed
Het integrale karakter van de Omgevingswet maakt dat cultureel erfgoed en monumenten bij ruimtelijke ontwikkelingen al in een vroeg stadium betrokken zou moeten worden.

• Maar wat betekent dit in de dagelijkse praktijk?
• Wat is er veranderd aan het werk van de gemeentelijke ambtenaren die met erfgoed en monumenten te maken hebben?

Collega’s van verschillende afdelingen zullen intensiever gaan samenwerken dan nu in de meeste gemeenten het geval is. Voor de erfgoedprofessionals biedt de wet nieuwe kansen om zich te ontdoen van het imago van ‘hindermacht’, want zij worden al aan het begin van het proces bij nieuwe ontwikkelingen betrokken en kunnen vaker maatwerk bieden voor de initiatiefnemers. Dit vergt een andere houding van alle betrokkenen bij het erfgoed.

Inhoud en resultaat

Inzicht bieden in het nieuwe instrumentarium voor de omgang met erfgoed en monumenten, zowel beleidsmatig als juridisch, evenals de gevolgen voor ambtenaar, initiatiefnemers en adviseurs.

Na deze cursusdag heb je inzicht in:

• het wettelijk stelsel waarin de omgang met erfgoed en monumenten geregeld is.
• de beleidsmatige kansen die er liggen voor erfgoed,
• de specifieke regels om erfgoed en monumenten vast te leggen in je omgevingsplan en
  Daarnaast krijg je nieuwe ideeën over hoe de nieuwe regelgeving kunt toepassen in jouw eigen praktijk.

De opzet van de cursus is als volgt:

• Dag 1: wat zijn de regels voor erfgoed en monumenten?
• Dag 2: ochtend beleid erfgoed, middag invulling in omgevingsplan

Je kan ervoor kiezen om beide dagen te volgen, maar ook alleen dag 1 of dag 2.

Het is een interactieve cursus, dus we vragen je ook actief zelf praktijkcases aan te dragen op de cursusdagen.

Doelgroep

De cursus is bestemd voor ambtenaren die zich bezighouden met erfgoed en monumenten in een gemeente (en omgevingsdienst).

De eerste dag met regelgeving is voor alle doelgroepen van belang (kennis die je moet hebben), maar met name voor omgevingsjuristen, planjuristen, vergunningverleners, toezichthouders, handhavingsjuristen, maar ook beleidsmedewerkers.

De tweede dag met meer beleid is met name interessant voor beleidsmedewerkers erfgoed, planmakers, planjuristen, stedenbouwkundigen en cultuurhistorische adviseurs.

Verder is de cursus interessant voor adviseurs van stedenbouwkundige bureaus, welstandsorganisaties, rayonarchitecten en projectontwikkelaars.

Programma

Dag 1: Wetgeving erfgoed en monumenten

Wettelijk kader

• Erfgoedwet (doelstelling, categorieën en soorten monumenten)
• Omgevingswet en AMvB’s: waar staat wat?
• Gemeentelijke erfgoedverordeningen en gemeentelijk beleid

De aanwijzing monument (inclusief praktijk en jurisprudentie)

• De procedure aanwijzing monument
• Beoordeling monumentale waarden
• Het belang van de eigenaar en de afweging
• Gevolgen
• Praktisch: onderzoek, voornemen, advies erfgoedcommissie, inspraak, besluitvorming, redengevende omschrijving, beoordelingsvrijheid, financiële belang, zakelijke belang, gebruiksbelang, wat valt onder het monument?

Toezicht en handhaving

• Gebruik
• Onderhoud en renovatie
• Sloop
• Handhaving – extra tijd aan besteden
• Praktisch: monumentenstatus versus erin leven en werken, wat kan nog zonder vergunning? Wat kan alleen met vergunning? Hoe omgaan met de bevoegdheid? Een reële optie? Welke overtredingen? Welke handhavingsinstrumenten, wanneer inzetten? Proportionaliteit, subsidiariteit, juridische handhavingsprocedure

Praktijkcases
Gezamenlijk aan de slag met prakijkcases, zowel algemene als door deelnemers aangebrachte cases.

Arjen van Rijn en David Wenniger, De Clercq Advocaten Notariaat

Dag 2: Beleid erfgoed en doorwerking in omgevingsplan

Ochtend

Erfgoedbeleid, beleidsruimte en strategie

• Wat is ‘cultureel erfgoed’?
  Bredere definitie
• Erfgoedwet en Omgevingswet: Beleidsruimte en strategie
• • Proces van Archeologische Monumentenzorg
  • Proces van erfgoedzorg
  • Inzetten op het benutten van erfgoed en waardecreatie
• Anders (samen)werken 
• • Gedachtegoed verdrag van Faro,
  • Integraal werken vanuit de kracht van erfgoed
  • Verschillende rollen binnen gemeente
• Praktijkcase waar archeologie, cultuurlandschap, bovengrondse monumenten en herbestemming aan bod komen

Boudewijn Goudswaard en Hanneke Masselink-Duits, The Missing Link

Middag

Invulling erfgoed in omgevingsplan

• Erfgoed in de omgevingsvisie: wat zijn de kansen?
• Erfgoed in het omgevingsplan
• • Wat regel je wel/niet in het omgevingsplan
  • Instructieregels Rijk over erfgoed (Omgevingswet)
  • Erfgoed beschermen en benutten
  • Erfgoed bij ETFAL
  • Mogelijkheid van instrument programma
  • Hoe invullen in de praktijk?
• Praktijkcase: samen voorbeeldregels omgevingsplan maken en bespreken

Suzanne van der Beele

Materiaal

• Je ontvangt de digitale versie van de presentatieslides, voorafgaand of achteraf aan de cursus.
• Je krijgt gratis toegang tot de gehele digitale kennisbank van PONT | Omgeving tot een maand na de cursus. Hiermee krijg je volledige toegang tot het themadossier rondom de cursus, evenals andere dossiers, digitale boeken en het gehele jurisprudentie-archief van Berghauser Pont Publishing. Zo kun je voor, tijdens en na de cursus continu leren over dit onderwerp. Je ontvangt voor de kennisbank een aparte inlogcode.