De Kamerbrief over de Strategische Agenda Voedselzekerheid van staatssecretaris Erkens (LVVN) opent met een compliment aan onze sector: mede dankzij goed functionerende logistieke ketens is voedsel in Nederland beschikbaar en toegankelijk. Maar diezelfde brief laat zien hoe fragiel dat is.

De afsluiting van de Straat van Hormuz jaagt de energieprijzen, transportkosten en prijzen van kunstmest en verpakkingsmaterialen op. Geen lege schappen, wel hogere kostprijzen die vertraagd doorwerken in de voedselprijzen.

Het kabinet trekt daaruit de juiste conclusie: voedselzekerheid is niet vanzelfsprekend. Er komt een Voedselzekerheidsagenda langs drie pijlers: veerkracht, minder strategische afhankelijkheden en crisisparaatheid.

Logistiek staat er middenin

Lees de brief met een logistieke bril en er springen drie zaken uit. Ten eerste: de voedselvoorziening wordt vitale infrastructuur. Onder de Wet Weerbaarheid Kritieke Entiteiten, die op 15 augustus 2026 in werking treedt, wijst LVVN kritieke processen en aanbieders aan; expliciet inclusief opslag, transport en distributie. Wie wordt aangewezen, krijgt rechten en plichten, van cyberweerbaarheid tot incidentmeldingen onder toezicht van de NVWA.

Ten tweede: strategische voorraden. Clingendael onderzoekt momenteel nog de toegevoegde waarde ervan; de resultaten komen deze zomer uit. Voorraden aanleggen is echter het makkelijke deel. De echte vraag is logistiek: waar sla je op, wie beheert de rotatie en hoe distribueer je in crisistijd fijnmazig naar 18 miljoen mensen? De brief noemt de stroomstoring in Spanje en Portugal in 2025, die direct tot onrust in de supermarkten leidde. Dan telt niet de voorraad, maar het vermogen om te leveren.

Ten derde: het Landelijk Crisisplan Voedselzekerheid, verwacht begin 2027, en de modernisering van het staatsnoodrecht; inclusief stoffige wetten als de Distributiewet en de Hamsterwet. Ook daar is distributie letterlijk de kern.

De uitvoering ontbreekt nog

Wat de brief niet beantwoordt: wie gaat dit doen? Crisisdistributie vraagt om chauffeurs, warehousecapaciteit, koelketens en noodstroom; precies de punten waar de sector nu al knelt door arbeidstekorten en netcongestie. Een crisisplan zonder logistieke uitvoeringscapaciteit is een papieren tijger.

Retailers en supermarkten praten lokaal al mee met gemeenten en Veiligheidsregio's, maar de transporteurs en warehousebedrijven daarachter blijven buiten beeld. En over de kosten van al die weerbaarheidseisen voor logistiek dienstverleners, vaak mkb'ers met dunne marges, zwijgt de brief volledig.

Dit najaar organiseert LVVN werkbezoeken en bijeenkomsten met de volledige voedselvoorzieningsketen. Weerbaarheid wordt de komende jaren een licence to operate in de levensmiddelenketen, net zoals zero-emissie dat werd in de stadslogistiek.

En mijn advies aan Den Haag: behandel logistiek niet als een uitvoeringsdetail, maar als het fundament van elke voedselzekerheidsstrategie. Voorraden zonder distributie zijn dode kilo's in een loods. Voedselzekerheid begint pas te bestaan op het moment dat het voedsel aankomt.

Walther Ploos van Amstel.

Lees ook: Weerbare supermarkten: klaar voor de crisis

Lees ook: How the World Ran Out of Everything - ‘Aanrader voor wie nadenkt over supply chains’