Amsterdam vraagt inwoners en ondernemers wat ze vinden van nieuwe maatregelen om schonere lucht en een lagere CO₂-uitstoot te bereiken. Dat klinkt sympathiek: eerst de Amsterdammer raadplegen, daarna beslist het college wat er in het Uitvoeringsplan Luchtkwaliteit 2027-2030 komt.

Grabbelton

Maar wie de enquête invult, waant zich al snel in een gemeentelijke grabbelton. Wat vindt u van deze maatregel? En van deze? Vink maar aan.

Het probleem: de Amsterdammer krijgt nauwelijks informatie om een verstandige afweging te maken. Hoeveel gezondheidswinst levert een maatregel op? Welke Amsterdammers profiteren daarvan? Hoeveel CO₂ en schadelijke stoffen worden ermee vermeden? Wat kost het? Wie betaalt de rekening? En welke maatregel levert per geïnvesteerde euro de grootste gezondheidswinst op? Geen idee. Inspraak zonder inzicht leidt tot uitspraak zonder uitzicht.

Extra kwalijk

Dat is bij luchtkwaliteit extra kwalijk. Natuurlijk is luchtverontreiniging ongezond. Maar de luchtkwaliteit is de afgelopen decennia sterk verbeterd. Bovendien is fijnstof geen eenheidsworst. Niet elk deeltje is even schadelijk. We moeten juist lokaal beter weten welke fijn- en ultrafijne deeltjes Amsterdammers inademen, waar die vandaan komen en wie eraan wordt blootgesteld. Daar begint effectief beleid.

Ook de selectie van maatregelen roept vragen op. Waarom bijvoorbeeld geen rookvrije openbare ruimte en geen rookvrije terrassen? Waarom zo weinig aandacht voor houtstook? En waarom blijft binnenlucht grotendeels buiten beeld, terwijl koken, kaarsen en open haarden binnenshuis forse concentraties fijnstof kunnen veroorzaken?

Verdeling lusten en lasten

Wie serieus werk wil maken van gezonde lucht, moet Amsterdammers geen vrijblijvende menukaart voorleggen. Presenteer enkele concrete beleidspakketten en geef per pakket de gezondheidswinst, CO₂-reductie, kosten, uitvoerbaarheid én de verdeling van lusten en lasten. Dan valt er echt iets te kiezen.

Participatie is niet vragen wat mensen lekker vinden klinken. Goed bestuur is eerst de feiten op tafel leggen en daarna de stad laten meewegen.

Walther Ploos van Amstel.