Nederland wil vooruit. Dat is de inzet van het kabinet met zijn nieuwe stikstofpakket. Boeren moeten duidelijkheid krijgen, de natuur moet herstellen, de bouw moet weer op gang komen. En daarvoor moeten alle sectoren leveren, ook de transportsector. Dat is een boodschap die de transportsector niet graag hoort. Maar de cijfers liegen niet.

Mobiliteit is verantwoordelijk voor 12% van de totale stikstofdepositie op Nederlandse natuurgebieden. Wegverkeer is daarbinnen de grootste boosdoener met 5,7%. Dan kun je als sector niet volhouden dat je aan de zijlijn staat terwijl de boeren en de industrie de rekening betalen.

Transport en mobiliteit

Het kabinet vraagt transport en mobiliteit om in 2035 een stikstofreductie van 50% tegenover 2019 te realiseren. Mogen we straks niet meer door of langs de Veluwe rijden? Dat klinkt zwaar. Maar de sector heeft de afgelopen decennia bewezen dat het kan. De NOₓ-uitstoot daalt al jaren, ondanks de groei van het transportvolume.

Drijvende kracht achter die verduurzaming is de voortdurende aanscherping van Europese emissienormen voor nieuwe voertuigen en motoren. De Euronormen voor wegverkeer, de NRMM/Stage-normen voor mobiele werktuigen, en de NECA-normen voor zeescheepvaart op de Noordzee. Daar bovenop dwingt het Europese emissiehandelssysteem (ETS/ETS2) via de beprijzing van CO₂-rechten tot verdere reductie (voor wegverkeer loopt dat via brandstofleveranciers). De richting is juist. Het tempo moet omhoog.

De 250 miljoen euro die het kabinet vrijmaakt voor stikstofmaatregelen buiten de landbouw is welkom, maar bescheiden. Voor de binnenvaart en de bouw zijn concrete maatregelen aangekondigd. Voor wegtransport blijft de uitwerking van de plannen vooralsnog vaag. Als de concrete invulling uitblijft, komen de kosten straks onverwacht en ongericht neer op ondernemers die nu al worstelen met hoge energieprijzen, personeelstekorten en krappe marges.

Vrachtwagenheffing en verduurzaming

Wat de transportsector nodig heeft, is geen verrassing maar een routekaart. Het kabinet zet in op verdere verduurzaming via nationale en lokale maatregelen — stimulering van schonere voertuigen, de vrachtwagenheffing, AdBlue-handhaving, walstroom in zeehavens. Dat fundament staat. Maar duidelijkheid over welke voertuigen wanneer aan welke normen moeten voldoen, ontbreekt nog.

Ondernemers die willen investeren in elektrische of waterstofvrachtwagens hebben investeringszekerheid nodig, geen beleidsruimte die elke kabinetsformatie weer opschuift. En laadinfrastructuur langs de corridors waar het transport rijdt, niet alleen waar het politiek handig is.

Zonder transport staat alles stil

Transport is geen luxe. Het is de ruggengraat van de Nederlandse economie. Elke supermarkt, elke bouwplaats, elk ziekenhuis draait op logistiek. Maar juist daarom mag de sector niet vrijgesteld worden van verantwoordelijkheid. Een vervuilde ruggengraat draagt het land niet verder.

De transportsector kan bijdragen aan het doel dat het kabinet voor ogen heeft: een volledig emissievrije mobiliteitssector in 2050. Hij heeft dat al bewezen. Maar dan moet het kabinet ook zijn deel doen: niet alleen een reductiedoelstelling opleggen, maar ook de instrumenten en middelen bieden om die te bereiken. Regelgeving zonder uitvoerbaarheid is geen beleid. Dat is een boete die niemand verwacht maar iedereen voelt.

Nederland wil vooruit. Transport ook. Maar dan wel samen, met een helder plan. Snel aan tafel dus!

Walther Ploos van Amstel.