De Nederlandse foodmarkt groeide in 2025 opnieuw, maar achter de omzetcijfers schuilt een minder rooskleurig verhaal. Dat blijkt uit de jubileumeditie van de FSIN Food500. Alleen groei is niet langer voldoende. In een markt waarin volumes nauwelijks toenemen en consumenten kritischer worden, overleven alleen de bedrijven die hun operatie perfect organiseren. 

De 500 grootste foodbedrijven realiseerden gezamenlijk een omzet van bijna € 67 miljard, goed voor ongeveer 87% van de totale Nederlandse foodmarkt van € 77 miljard. Daarmee zet de consolidatie in de sector onverminderd door: grote spelers worden groter, terwijl kleinere bedrijven steeds meer onder druk komen te staan.

Marges dalen

Ondanks de omzetgroei wordt ondernemen steeds lastiger. De omzet steeg slechts 2%, terwijl arbeidskosten, energieprijzen, huren en inkoopkosten veel harder opliepen. Zelfs marktleiders voelen de druk. Albert Heijn groeide nog slechts 3,7%, Thuisbezorgd.nl bleef steken op € 1,5 miljard omzet en ook McDonald's noteerde met 3% een opvallend bescheiden groei. Diverse restaurantketens, zoals Restaurant Company Europe, De Beren en La Cubanita, zagen hun omzet zelfs teruglopen en sloten vestigingen.

Het vertrouwen onder ondernemers is historisch laag. De vijfhonderd CEO's en ondernemers beoordelen het economische klimaat met een 6,2, lager dan tijdens de coronaperiode. Geopolitieke onzekerheid, hoge kosten en een kritische consument zorgen ervoor dat merktrouw plaatsmaakt voor scherpe prijsvergelijkingen. Consumenten besteden nog steeds geld aan eten, maar doen dat veel bewuster.

Online groeit door

Toch kent de markt duidelijke winnaars. Vooral online boodschappenbezorging groeit stevig. Picnic zag zijn omzet met 8% stijgen naar bijna € 973 miljoen. Ook AH.nl en Crisp groeiden sterk, terwijl Flink zich ontwikkelde van flitsbezorger tot volwaardige online supermarkt en zelfs met 15% groeide naar € 230 miljoen. Daarnaast profiteert sportvoeding van de populariteit van fitness. XXL Nutrition en nieuwkomer Upfront laten zien dat innovatieve concepten nog steeds snel kunnen opschalen.

Voor logistiek professionals is vooral de volgende conclusie van belang. De online foodmarkt komt in een nieuwe fase. Jarenlang draaide het om groei, marktaandeel en zoveel mogelijk nieuwe klanten. Volgens FSIN verschuift de aandacht nu naar het rendement: "Van tomeloze groei naar kil rendement."

De logistiek wordt een belangrijke concurrentiefactor. Wie de laagste kosten per bestelling weet te realiseren zonder in te leveren op service, wint. Geautomatiseerde fulfilmentcentra, slimme voorraadsturing, routeoptimalisatie, hoge voertuigbezetting en datagedreven planning bepalen steeds vaker het succes van online foodbedrijven. De concurrentiestrijd verschuift daarmee van marketing naar supply chain management.

Ook het logistieke netwerk verandert. Bedrijven kiezen vaker voor een asset-light strategie, waarbij delen van opslag, verwerking en distributie worden uitbesteed om vaste kosten te verlagen en schaalbaarder te worden. Tegelijkertijd neemt de druk op de stedelijke distributie toe. Meer online boodschappen betekenen fijnmazigere leveringen, gekoelde logistiek, meer elektrische voertuigen en een grotere behoefte aan efficiënte stadsdistributie en microhubs.

Alleen groei is niet langer voldoende. In een markt waarin volumes nauwelijks toenemen en consumenten kritischer worden, overleven alleen de bedrijven die hun operatie perfect organiseren. Voor logistiek managers ligt daar misschien wel de grootste kans van de komende jaren. De winnaar van morgen is niet het bedrijf met de grootste reclamecampagne, maar degene met de slimste supply chain.

Walther Ploos van Amstel.