De discussie over stadslogistiek en het gebruik van hubs krijgt opnieuw aandacht door de invoering van zero-emissiezones en de groei van stedelijke distributie. De recente KiM-notitie Stadslogistiek en hubs biedt een nuchtere analyse van wat werkt en vooral wanneer.

Stadslogistiek: essentieel, maar onder druk

Stadslogistiek is onmisbaar voor het functioneren van steden: van bevoorrading van winkels en horeca tot pakketbezorging, bouwlogistiek en serviceverkeer. Tegelijkertijd veroorzaakt deze logistiek aanzienlijke maatschappelijke effecten zoals CO₂-uitstoot, luchtvervuiling, ruimtegebruik en verkeersdrukte.

De druk neemt verder toe. Het aantal logistieke kilometers in steden groeit naar verwachting met circa 19% richting 2035. Daarmee wordt de vraag urgenter hoe deze stromen slimmer, schoner en efficiënter georganiseerd kunnen worden.

Hubs als oplossing? Alleen onder voorwaarden

Stadshubs (dat zijn overslagpunten aan de rand of in de stad) worden vaak gezien als een kansrijke oplossing. Door goederen te bundelen en met kleinere, emissievrije voertuigen de stad in te brengen, kan de impact op de stad worden verminderd.

Maar de praktijk is complex. De effectiviteit van hubs hangt sterk af van: locatie van de hub, type goederen en volumes, gekozen voertuigen en mate van samenwerking in de keten.

In bijvoorbeeld hoogstedelijke, historische stadscentra kunnen kleinere, lichtere elektrische voertuigen door hun kleinere formaat en elektrische aandrijving een positieve bijdrage leveren, bijvoorbeeld doordat ze weinig schade aan de infrastructuur veroorzaken. In andere situaties kunnen extra overslag en kleinere voertuigen juist leiden tot meer ritten en hogere kosten.

Businesscase blijft grootste uitdaging

Een belangrijke conclusie is dat stadshubs lastig rendabel zijn. De logistieke sector werkt met lage marges, terwijl hubs extra kosten toevoegen voor overslag, vastgoed en organisatie.

Zonder voldoende volume en structurele samenwerking verdwijnen veel initiatieven zodra subsidies stoppen. Dat verklaart waarom veel pilots niet opschalen.

Elektrificatie als dominante route

Tegelijkertijd zet de sector sterk in op elektrificatie van bestelauto’s en vrachtwagens. Dit biedt een relatief directe route naar emissiereductie, zonder dat de logistieke keten ingrijpend hoeft te worden aangepast. Hubs kunnen aanvullend zijn, maar vormen geen generieke oplossing.

Rol van de overheid: beperkt aanvullend

De Rijksoverheid speelt al een actieve rol via regelgeving, subsidies en kennisdeling. De analyse laat zien dat extra-nationale stimulering van hubs niet voor de hand ligt, omdat de maatschappelijke effecten niet eenduidig positief zijn. De verantwoordelijkheid ligt vooral bij gemeenten en marktpartijen, die samen de stedelijke logistiek vormgeven.

Geen silver bullet

Er is geen eenvoudige oplossing voor stadslogistiek. Hubs kunnen waardevol zijn, maar alleen als ze onderdeel zijn van een goed doordacht logistiek systeem met voldoende schaal, slimme samenwerking en een passende stedelijke context.

Voor beleidsmakers en bedrijven betekent dit: minder focus op losse oplossingen en meer aandacht voor het totaalontwerp van de logistieke keten in de stad.

Bron: KiM

Lees ook: Waarom 'white label' hubs de stadslogistiek niet gaan redden

Lees ook: Gemeenteraadsverkiezingen 2026: zonder slimme logistiek valt de binnenstad stil