Het spoorgoederenvervoer in Nederland blijft in grote lijnen stabiel. De belangrijkste uitzondering is het kolenvervoer, dat al meerdere jaren terugloopt door het Duitse beleid om kolen als energiebron uit te faseren. Dit leidt tot een totale daling van 4% in het vervoerd gewicht. Het intermodale vervoer van containers en trailers en het vervoer van erts en staal lieten juist een lichte groei zien. Op de langere termijn, na 2030, wordt weer groei verwacht.

Op 21 april 2026 stuurde staatssecretaris Annet Bertram een brief aan de Tweede Kamer over de ontwikkelingen in het Nederlandse spoorgoederenvervoer.

Dual-use: economie én defensie

Een thema in de brief is de nadruk op dual-use-investeringen: maatregelen die zowel het civiele goederenvervoer als de militaire mobiliteit versterken. Het kabinet investeert € 130 miljoen in spoorcapaciteit op de Maasvlakte, mede ten behoeve van Host Nation Support voor Defensie. Ook de inzet van 740 meter lange treinen heeft een dual-usecomponent: langere treinen zijn efficiënter voor het bedrijfsleven en essentieel voor militair transport. Nederland ontving hiervoor al €43 miljoen aan Europese subsidie.

740 meter treinen: harde noodzaak

De uitrol van infrastructuur voor 740 meter lange goederentreinen is in volle gang. Op locaties als Roosendaal, Rotterdam Noord, Hengelo en Venlo lopen al projecten. Met aanvullende middelen worden ook Tilburg en Deventer aangepakt. Het doel is om op de belangrijkste corridors één treinpad per uur per richting mogelijk te maken. Dit is niet alleen commercieel aantrekkelijk, maar ook een verplichting uit de Europese TEN-T-verordening.

Digitalisering als concurrentiefactor

Op het gebied van digitalisering wordt voortgang geboekt. Sinds oktober 2025 loopt een pilot voor geautomatiseerd rijden op de Betuweroute, uitgevoerd door ProRail en DB Cargo. De eerste resultaten worden in de loop van 2026 verwacht. Verder stelt RailNetEurope via AI-gestuurde systemen betrouwbare aankomsttijddata beschikbaar voor terminals en vervoerders; een belangrijke stap voor betere first- en last-mile afhandeling.

TEN-T: miljarden aan investeringen in zicht

De herziene Europese TEN-T-verordening stelt hoge eisen aan het Nederlandse spoornetwerk, op het gebied van treinlengte, aslast, snelheid, profiel en ERTMS. ProRail schatte de totale kosten tot 2050 eerder op € 15,4 miljard, waarvan € 12,7 miljard voor 2040. Een implementatiestrategie wordt nu samen met ProRail ontwikkeld om keuzes te prioriteren en de kosten te verfijnen.

Vooruitblik

Later dit jaar presenteert de staatssecretaris de Uitvoeringsagenda Spoorgoederenvervoer 2026-2030, met concrete doelen en maatregelen voor deze kabinetsperiode. Het spoorgoederenvervoer staat voor een complexe maar cruciale opgave: efficiënter, stiller, digitaler en klaar voor zowel economische als defensiedoeleinden.

Lees ook: Het is de hoogste tijd om het militaire spoorvervoer weerbaar te maken