Drie grote transities bepalen de toekomst van de Nederlandse transport- en infrastructuursector: verduurzaming, een veranderende arbeidsmarkt en digitalisering. Dat benadrukte SER-voorzitter Kim Putters in zijn toespraak tijdens de stakeholdersbijeenkomst van ProRail. Zijn boodschap aan de sector: samenwerking is geen optie, maar noodzakelijk.

Energietransitie: slot op het fysieke domein moet eraf

Voor de transportsector betekent verduurzaming ingrijpende veranderingen: schone voertuigen en alternatieve brandstoffen, multimodaal vervoer om de efficiëntie te vergroten en circulaire processen in onderhoud, materialen en infrastructuur.

Putters wees op netcongestie als een van de grootste knelpunten: die hindert niet alleen de energietransitie, maar vertraagt ook de vergunningverlening voor infrastructuur en industrie. De SER pleit voor versnelde uitbreiding van het elektriciteitsnet, consistenter klimaatbeleid en meer ruimte voor bedrijven om zelf te investeren in schone voertuigen, alternatieve brandstoffen en multimodaal vervoer.

Arbeidsmarkt: tekorten en onbenut potentieel

De krapte op de arbeidsmarkt is voelbaar in de hele keten: van chauffeurs en planners tot technisch personeel. Putters signaleerde dat het ziekteverzuim in de logistiek boven het landelijk gemiddelde ligt, met fysieke belasting en werkdruk als belangrijke oorzaken.

De SER ziet kansen in een betere benutting van onbenut arbeidspotentieel (deeltijders, mensen met een migratieachtergrond en mensen met afstand tot de arbeidsmarkt) gecombineerd met gerichte investeringen in bij- en omscholing. Ook pleit de SER voor meer grip op arbeidsmigratie: "minder waar het kan, beter waar het moet."

Putters riep op tot spoed: "Het is inmiddels vijf over twaalf. De problemen van de oude arbeidsmarkt zijn nog altijd niet opgelost, waardoor we te weinig bezig zijn met de arbeidsmarkt van de toekomst."

Digitalisering: mensen maken het verschil

Technologie biedt de sector grote kansen: van efficiëntere ritplanning tot geautomatiseerde bedrijfsprocessen. Maar Putters waarschuwde dat de sociale kant van innovatie te vaak wordt vergeten. Werknemers moeten worden toegerust met nieuwe vaardigheden, en cultuurverandering op de werkvloer is minstens zo belangrijk als de technologie zelf.

Voor het mkb (een groot deel van de transportsector) ontbreekt vaak de capaciteit om innovaties zelfstandig door te voeren. Brancheorganisaties en platforms voor kennisdeling kunnen hierin een cruciale rol spelen.

Oproep aan de sector

Putters sloot af met een duidelijke oproep: transities worden niet opgelost binnen één sector. Samenwerking tussen overheid, onderwijs, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties is onmisbaar. Hij noemde bestaande initiatieven als het Sectorinstituut Transport Logistiek (STL) en InfraBindt als goede voorbeelden van wat er al mogelijk is.

Zijn kernboodschap aan iedereen in de zaal: blijf het langetermijnperspectief aanjagen, kies voor dialoog boven conflict, en bouw aan een economie waarin brede welvaart voor mensen en milieu het kompas is.

De volledige toespraak van Kim Putters is te lezen op ser.nl.