De Nederlandse infrastructuur komt steeds verder onder druk te staan. Dat blijkt uit het verantwoordingsonderzoek 2025 van de Algemene Rekenkamer naar het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds. De Rekenkamer waarschuwt voor oplopende onderhoudstekorten, toenemende geopolitieke dreigingen en groeiende druk op de uitvoeringscapaciteit. Tegelijkertijd ziet zij verbeteringen in het inkoopbeheer bij Rijkswaterstaat en bij het ministerie zelf.

In 2025 gaf IenW € 13,9 miljard uit. Daarvan ging € 8,9 miljard naar het Mobiliteitsfonds en € 1,6 miljard naar het Deltafonds. De totale verplichtingen bedroegen € 14,2 miljard. Positief is dat het inkoopbeheer bij Rijkswaterstaat is verbeterd. In 2025 ging het om ruim € 7,7 miljard aan inkopen voor het beheer en onderhoud van wegen en vaarwegen. Problemen rond contractregistratie en aanbestedingen zijn nog niet volledig opgelost, maar de Rekenkamer ziet duidelijke vooruitgang.

Infrastructuur en weerbaarheid

Voor logistieke professionals is vooral de boodschap over infrastructuur en weerbaarheid relevant. De Rekenkamer constateert dat Rijkswaterstaat en ProRail opnieuw miljarden euro’s tekortkomen voor het beheer, onderhoud en vernieuwen van de infrastructuur. Alleen al bij Rijkswaterstaat werd eerder een verschil van € 34,5 miljard vastgesteld tussen de beschikbare middelen en de benodigde investeringen.

Uitstel van onderhoud vergroot volgens de Rekenkamer het risico op storingen, veiligheidsproblemen en onverwachte uitval van vitale verbindingen. De minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) kan zijn keuzes navolgbaar onderbouwen door duidelijke normen te hanteren. 

Rijkswaterstaat en ProRail kampen in de periode 2025-2039 met een structureel tekort aan het onderhoudsbudget voor infrastructuur, zoals (spoor-)wegen, bruggen en sluizen. Dat dwingt de minister tot het maken van scherpe keuzes: wat heeft prioriteit en wat kan worden uitgesteld? In ons rapport lichten we toe hoe de minister die afwegingen maakt.

De minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) kan zijn keuzes transparant onderbouwen door te werken met heldere normen, waarover hij de Tweede Kamer informeert. Naast die normen spelen ook politieke overwegingen, juridische en financiële randvoorwaarden een rol in zijn besluitvorming.

Actuele ontwikkelingen

Dat speelt in een periode waarin de infrastructuur juist zwaarder wordt belast. NAVO-corridors door Nederland krijgen strategisch belang voor militaire mobiliteit richting Oost-Europa. Bruggen, tunnels, spoorlijnen, havens en vaarwegen moeten daardoor niet alleen economisch, maar ook defensief betrouwbaar zijn. Tijdens de NAVO-top van 2025 spraken lidstaten af om structureel 5% van het bbp te besteden aan defensie en weerbaarheid. Een deel daarvan mag worden ingezet voor logistieke infrastructuur en vitale netwerken.

Ook de Noordzee wordt een steeds belangrijker veiligheidsdossier. Nederland is sterk afhankelijk van kabels, leidingen, windparken en dataverbindingen op zee. Volgens de Rekenkamer neemt de dreiging van sabotage en spionage toe door geopolitieke spanningen. Het Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI) heeft weliswaar extra surveillance, warmtebeeldcamera’s en aanvullende sensoren opgeleverd, maar een geïntegreerd dreigingsbeeld ontbreekt nog steeds. Oorzaak: bestuurlijke onduidelijkheid en een gebrek aan structurele financiering.

Voor logistiek en supply chains is dat geen abstract veiligheidsvraagstuk. Langdurige verstoringen van energie-, data- of transportverbindingen raken direct de continuïteit van distributie, havens, industrie en internationale handel. De Rekenkamer noemt de huidige situatie daarom “zorgelijk”.

Klimaatverandering

Daarnaast stapelen andere opgaven zich op. Klimaatverandering leidt vaker tot extreme regenval en droogte, met risico’s voor tunnels, wegen en de waterveiligheid. Tegelijkertijd loopt Nederland achter op de Europese normen voor waterkwaliteit en neemt de druk op de drinkwatervoorzieningen toe. Ook de circulaire economie vraagt om nieuwe investeringen en strengere regels rond het hergebruik van materialen.

De boodschap van de Rekenkamer is helder: Nederland kan zich geen verdere vertraging permitteren. Verouderde infrastructuur, geopolitieke risico’s, klimaatverandering en groeiende logistieke afhankelijkheden vragen om scherpe keuzes, structurele investeringen en meer uitvoeringskracht. Voor de logistieke sector betekent dit dat bereikbaarheid, betrouwbaarheid en weerbaarheid steeds meer samenkomen tot één strategisch vraagstuk.

Walther Ploos van Amstel.