Veel steden denken na over logistieke hubs: plekken waar goederen worden gebundeld en met schone voertuigen de stad in gaan. Het klinkt logisch: minder busjes, minder uitstoot, minder hinder. Maar de praktijk is ingewikkelder. Hilversum in 2025 heeft de kansen voor een stedelijke hub (de Hillyhub) in kaart gebracht. De conclusie was verrassend nuchter: op dit moment is een hub in Hilversum niet rendabel en ontbreekt draagvlak bij ondernemers. Daarom besloot de gemeente voorlopig te stoppen met verdere uitwerking.

Hilversum staat niet alleen. Veel gemeenten worstelen met dezelfde vragen. Daarom liet het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een handboek voor stadshubs opstellen door Buck Consultants International. De boodschap: gemeenten moeten vooral niet te enthousiast zelf gaan bouwen, maar met beleid en op de juiste momenten sturen.

Nederland telt inmiddels ruim 430 stadshubs, oplopend tot ruim 800 als groothandels worden meegerekend. Het grootste deel daarvan zijn zogeheten dedicated hubs, van bedrijven als DHL, Picnic of Albert Heijn. Daarnaast zijn er ruim vijftig multi-client hubs waar goederen van verschillende partijen worden gebundeld. Dat netwerk is dus al breder dan veel gemeenten denken.

Het succes van hubs hangt vooral af van marktvraag, ruimte en beleid. Zonder restricties in het centrum (zoals venstertijden of zero-emissiezones) hebben ondernemers weinig reden om anders te gaan leveren. En niet elke stad heeft voldoende logistiek volume. Hilversum laat zien wat er gebeurt als die voorwaarden ontbreken: het idee blijft aantrekkelijk, maar het moment klopt niet.

Tegelijkertijd groeit de druk om stadslogistiek slimmer te organiseren. Steden groeien, de energietransitie vraagt andere ruimte-indeling, en bedrijven moeten met minder vierkante meters meer doen. Hubs kunnen daarbij helpen, maar dan als onderdeel van een bredere visie: over bedrijvigheid, circulaire stromen, bouwlogistiek, servicelogistiek en stedelijke voorzieningen. De les: begin niet met de hub, maar met de vraag wat de stad nodig heeft.

Walther Ploos van Amstel.

Lees ook: Wat moeten gemeenten doen aan stadshubs?