2024 was een uitzonderlijk jaar voor de verduurzaming van het Nederlandse wegvervoer. Door twee ingrijpende beleidswijzigingen: een forse verhoging van de jaarverplichting voor brandstofveranciers (van 18,9% naar 28,4%) en een halvering van de vermenigvuldigingsfactor voor zeevaartleveringen.

Hierdoor belandde in 2024 maar liefst 80% van alle hernieuwbare energie in het wegvervoer, tegenover 64% in 2023.

Wat merkt de wegtransportsector hiervan?

De gemiddelde tankbeurt diesel bevatte in 2024 zo'n 14% duurzame biobrandstof, tegenover 9% in 2023. Die extra bijmenging bestaat voornamelijk uit HVO (Hydrotreated Vegetable Oil), dat voor het eerst de meest ingezette biobrandstof in Nederland werd. Het aandeel HVO steeg explosief: van 17% naar 41% van alle vloeibare biobrandstoffen. FAME daalde juist van 53% naar 28%, mede doordat FAME in diesel voor wegvervoer wettelijk begrensd is op 7% bijmenging, terwijl HVO in hogere percentages bijgemengd mag worden of zelfs puur ingezet kan worden.

Grondstoffen: afval en residuen domineren

Ruim 91% van de ingezette biobrandstoffen is geproduceerd uit afvalstoffen en residuen. De belangrijkste grondstof is afvalwater van palmoliemolens (POME), voornamelijk afkomstig uit Indonesië en Maleisië, gevolgd door gebruikt frituurvet (grotendeels uit China). Conform het Klimaatakkoord zijn geen biobrandstoffen uit palmolie of soja ingezet.

Emissiereductie ruimschoots gehaald

De CO₂-emissiereductie bedroeg 11,1% ten opzichte van de Europese referentiewaarde uit 2010 — bijna het dubbele van de wettelijk vereiste 6%. De totale vermeden emissie door biobrandstoffen was 3,4 megaton CO₂, een forse stijging ten opzichte van 2,1 megaton in 2023.

Wat verandert er voor de transportsector?

Alle 41 brandstofveranciers voldeden aan hun verplichtingen, deels door gebruik te maken van eerder gespaarde HBE's. Dat spaarsaldo is nu echter nagenoeg uitgeput (van 13,8 miljoen naar 3,9 miljoen HBE's). In 2025 stijgt de jaarverplichting licht door naar 29,4%, maar zal deze vrijwel volledig fysiek gerealiseerd moeten worden met nieuwe inboekingen.

Vanaf 2026 verandert het systeem fundamenteel: HBE's worden vervangen door emissiereductie-eenheden (ERE's), gericht op CO₂-reductie in de keten. Bovendien krijgt de wegvervoersector dan een eigen sectorverplichting, los van zeevaart en binnenvaart.

Transportbedrijven kunnen rekenen op structureel hogere bijmengpercentages van HVO en duurzame diesel. Dit heeft doorgaans geen operationele gevolgen; HVO is volledig compatibel met bestaande dieselmotoren. Maar de prijsdruk op duurzame brandstoffen zal naar verwachting aanhouden naarmate verplichtingen verder aanscherpen.

Bron: Nederlandse Emissie Autoriteit