Gepland onderhoud en onverwachte beperkingen aan bruggen en wegen raken het vrachtverkeer direct. TLN schat de schade voor de sector op ongeveer 1,5 miljoen euro per dag. TLN onderzoekt juridische stappen wegens mogelijke nalatigheid van de overheid bij de Merwedebrug.

Het vrachtwagenverbod op de Merwedebrug op de A27 laat zien hoe kwetsbaar logistieke netwerken zijn. Voor transportmanagers is vooral de vraag: welke ritten worden geraakt, welke klanten lopen risico en waar bestaan er reële alternatieven?

Wat weten we over de gevolgen voor het goederenvervoer?

Voor de Topsector Logistiek is onderzocht of het goederenvervoermodel BasGoed van Rijkswaterstaat daarop antwoord kan geven. De analyse omvatte drie belangrijke oeververbindingen: de Moerdijkbrug, de Merwedebrug en de Martinus Nijhoffbrug. Voor iedere brug werd bekeken waar passerende vrachtwagens vandaan komen, waar ze naartoe gaan en welke goederen ze vervoeren.

De Merwedebrug werd in 2023 dagelijks door circa 94.000 voertuigen gebruikt. De brug is daarmee zwaar belast ten opzichte van de oorspronkelijke ontwerpcapaciteit.

Uit de modelanalyse blijkt bovendien dat de A27 hier geen lokale verbinding is, maar een cruciale noord-zuidcorridor. Veel vrachtverkeer komt uit Antwerpen, West-België, West-Brabant en zelfs uit West-Frankrijk, Spanje en Portugal. Bestemmingen liggen in Midden- en Noord-Nederland, Noord-Duitsland, Denemarken en Polen.

Vooral regionaal vervoer is kwetsbaar

Vooral het regionale vervoer is kwetsbaar. Transport over langere afstanden kan uitwijken naar bijvoorbeeld de A2 of A16, al betekent dat extra kilometers, extra kosten en extra onzekerheid. Voor ritten met herkomst en bestemmingen vlak bij beide zijden van de Merwede zijn de alternatieven veel minder goed. Juist deze vervoerders hebben relatief grote verliezen in transporttijd.

Door de afsluiting ondervinden transportbedrijven aanzienlijke vertraging, schrijft Logistiek. Ritten die normaal gesproken zo'n uur duren, kunnen nu oplopen tot drie uur, zegt Leonard van den Heuvel, directeur van L.A. van den Heuvel. Dat drukt zwaar op de planning en de kosten van zijn bedrijf. Ook bij andere vervoerders lopen de kosten flink op. Henk Adriaanse, ceo van Adriaanse Transport, houdt rekening met een kostenstijging van 12 tot 20 procent bij een voorzichtige inschatting en van 20 tot 30 procent wanneer hij breder rekent. Van den Heuvel schat dat zijn bedrijf per week zo'n 15.000 euro extra moet uittrekken om dezelfde ritten te blijven rijden. Ook Henk Swijnenburg van Swijnenburg Transport rekent op een forse stijging van de kosten.

Ook de ladingmix is relevant. Van het zuid-noordverkeer over de Merwedebrug bestaat 24,1 procent uit vrachtwagens met voedings- en genotmiddelen. Overige goederen vertegenwoordigen 19,3 procent, overige minerale producten 13,1 procent en landbouw-, bosbouw- en visserijproducten 11,4 procent. Machines, elektronica en transportmiddelen zijn goed voor 10,6 procent. Bij containervervoer bestaat zelfs meer dan 30 procent van de voertuigen uit vervoer van voedings- en genotmiddelen.

De studie berekent nog niet precies hoeveel extra kilometers en minuten een afsluiting veroorzaakt. Daarvoor moet het BasGoed-model worden gekoppeld aan dynamische verkeersmodellen.

Gebruik data bij voorbereiding

Voor transportmanagers is de boodschap helder: wacht niet tot de brug dichtgaat. Breng vooraf kritieke corridors, lokale klanten, tijdgevoelige goederenstromen, mogelijke samenwerking met verladers (en afspraken over het delen van kosten), collega's, alternatieve routes (en het gebruik van binnenvaart) en knooppunten in kaart. Infrastructuuronderhoud vraagt niet alleen om verkeersmanagement, maar ook om ketenregie.

Het onderzoek voor de Topsector Logistiek is gebaseerd op de data achter de modellen van Rijkswaterstaat en is mogelijk gemaakt door een uitgebreide gegevensverzameling van het Centraal Bureau voor de Statistiek, met medewerking van een groot aantal Nederlandse vervoerders. Daarnaast is voor de aanvullende informatie gebruikgemaakt van simulatietechnieken, ontwikkeld door Freight Transport and Logistics van TU Delft en Significance.

Walther Ploos van Amstel.

Lees ook: Verkeershinder: plan er maar aan