De Economische Verkenningen Metropoolregio Amsterdam 2026 schetsen een regio die economisch sterk is, maar steeds nadrukkelijker tegen haar grenzen aanloopt. Arbeid, ruimte, energie en infrastructuur zijn schaars. Dat raakt bij uitstek aan logistiek en vervoer.

Deze activiteiten zijn onmisbaar voor het functioneren van de Amsterdamse economie, maar kunnen niet langer groeien volgens het vertrouwde model van meer voertuigen, meer personeel en meer vierkante meters.

De sector vervoer en opslag leverde in 2024 ongeveer 7 miljard euro aan de economie van de Metropoolregio Amsterdam. Dat is circa 4 procent van de totale regionale toegevoegde waarde. Het werkelijke belang is groter. Logistiek maakt immers ook de bouw, detailhandel, horeca, industrie, afvalinzameling, zorg en zakelijke dienstverlening mogelijk. Zonder betrouwbare goederenstromen staat de stad stil.

Het zwaartepunt ligt niet in de Amsterdamse binnenstad, maar in de corridor tussen de haven, de stad, Schiphol, Aalsmeer en Haarlemmermeer. Vooral Schiphol is van groot belang. In Amstelland-Meerlanden is vervoer en opslag met ruim 16 procent van de werkgelegenheid de grootste sector. Ook veel banen in de groothandel en de zakelijke dienstverlening hangen direct of indirect samen met de luchthaven. Greenport Aalsmeer versterkt deze logistieke positie.

Amsterdam zelf is vooral een dienstenstad. Financiële dienstverlening, ICT en specialistische zakelijke diensten zijn economisch groter dan vervoer en opslag. Toch groeide ook de toegevoegde waarde van vervoer en opslag tussen 2015 en 2024 relatief sterk. De werkgelegenheid nam minder snel toe. Dat wijst op enige productiviteitsgroei, mogelijk dankzij schaalvergroting, digitalisering en automatisering.

Maar de toekomst is niet vanzelfsprekend positief. In 2024 groeide de regionale sector vervoer en opslag met slechts 1,2 procent, na stagnatie in 2023. Rond Schiphol ontwikkelen vervoer, opslag en groothandel zich minder sterk dan in andere sectoren. Daarnaast behoren vrachtwagen- en buschauffeurs tot de beroepen waarvoor de arbeidsmarkt in de MRA bijzonder krap is.

Meer personeel inzetten is daarom geen structurele oplossing. Ook extra ruimte is nauwelijks beschikbaar. Bijna een kwart van de grond in de MRA is bebouwd; in Amsterdam zelfs meer dan 45 procent. Tegelijkertijd kampen bedrijven met netcongestie en staat de capaciteit van wegen, openbaar vervoer en andere infrastructuur onder druk. Logistiek moet bovendien concurreren met woningbouw, natuur, energievoorziening en andere economische activiteiten.

Daar komt de ecologische opgave bij. De grote transportstromen rond Schiphol, de haven en de industrie dragen bij aan uitstoot, luchtverontreiniging, geluid en ruimtebeslag. De sterke internationale oriëntatie maakt de regio bovendien gevoelig voor conflicten, hogere energieprijzen, handelsbelemmeringen en verstoringen van mondiale transportketens.

Het rapport biedt geen uitgewerkt toekomstbeeld voor de stadslogistiek. Het bespreekt nauwelijks zero-emissiezones, logistieke hubs, vervoer over water of de bundeling van stedelijke goederenstromen. Toch is de richting duidelijk.

De logistiek van de toekomst moet meer economische en maatschappelijke waarde realiseren met minder arbeid, minder ruimte, minder energie en minder vervoersbewegingen.

Dat vraagt om digitalisering, automatisering en betere ketensamenwerking, maar ook om slimmer opdrachtgeverschap. Ontvangers, verladers, bouwbedrijven, zorginstellingen, horecaondernemers en overheden moeten hun goederenstromen bundelen en betere afspraken maken over levering en retourlogistiek. Elektrificatie is noodzakelijk, maar alleen het vervangen van voertuigen vermindert het aantal ritten niet.

De kernboodschap van de Economische Verkenningen is daarmee scherp: logistiek blijft een essentiële systeemfunctie, maar krijgt niet automatisch meer ruimte. De toekomstige positie van de sector hangt af van haar vermogen om schoner, slimmer, productiever en ruimte-efficiënter te worden. Niet de hoeveelheid vervoerde goederen of gereden kilometers moet centraal staan, maar de waarde die logistiek toevoegt aan een bereikbare, leefbare en economisch sterke metropoolregio.

Walther Ploos van Amstel.