McKinsey beschrijft in A Century of Plenty hoe vijf structurele verschuivingen gelijktijdig de wereldwijde supply chain raken. Een belangrijke verschuiving is het einde van het tijdperk van goedkoop geld. Jarenlang was goedkoop geld de stille motor achter de logistieke sector. Lange aanvoerketens, halfvolle vrachtwagens en megamagazijnen: bij een rente van enkele procenten was dat nog te overzien. Walther Ploos van Amstel schreef erover in Logistiek.

De andere vier verschuivingen zijn minstens zo ingrijpend. De verschuiving van globalisering naar een multipolaire wereld met handelsoorlogen. De AI- en digitaliseringsrevolutie verandert planning, voorspelling en automatisering in hoog tempo. Demografische krimp en migratie veranderen arbeidsmarkten en vraagpatronen. En de energietransitie creëert een nieuwe geopolitiek van grondstoffen en infrastructuur. Samen vormen deze vijf krachten een transformatie die de logistieke sector nog niet eerder heeft meegemaakt.

Onderweg naar systeemefficiëntie

Hogere kapitaalkosten betekenen hogere rendementseisen. Logistiek is kapitaalintensief: met grote langetermijninvesteringen in magazijnen, vrachtwagens, robotisering, laadinfrastructuur. Wat financieel rationeel was bij een lage rente, is dat nu niet meer zo. De echte opgave is een verschuiving van eigen interne efficiëntie naar systeemefficiëntie: minder kilometers per levering, hogere beladingsgraden, lagere voorraden, minder mislukte leveringen en een betere benutting van bestaande distributienetwerken. Dat vergt betere afstemming tussen ketenpartners.

Koplopers laten zien dat het kan

CB Logistics bundelt al 160 jaar boekenleveringen via één fijnmazig netwerk. Albert Heijn werkt met strategische transportpartners, deelt data en stuurt op volle ritten. Cornelissen Transport en Van der Wal analyseerden 9 miljoen gereden kilometers met de Logistieke Prestatie-indicator en ontdekten dat actiegedreven ritten de bezettingsgraad juist verslechterden. Zonder meting was die inefficiëntie onzichtbaar gebleven.

Transporteur Millenaar & Van Schaik gaat nog een stap verder en werkt als logistieke partner in bouwprojecten, waarbij grond- en materiaaltransport wordt gebundeld tot circulaire, emissiearme bouwlogistiek. En zo zijn er veel bedrijven die hun logistieke efficiëntie hebben verbeterd.

Logistieke efficiëntie is een welvaartsopgave

Er is eigenlijk geen duurzaamheidsprobleem in de logistiek. Er is vooral een productiviteitsprobleem. Zonder forse efficiëntieverbetering wordt duurzame logistiek onbetaalbaar, loopt het personeelstekort verder op en worden goederen voor iedereen duurder.

De hogere rente is geen tijdelijk conjunctureel ongemak. Het is een structurele correctie die de logistieke sector dwingt te doen wat al jaren nodig was: samenwerken, data delen, bundelen en slim plannen. Wie dat nu met ketenpartners aanpakt, bouwt aan een robuust bedrijfsmodel.

Wie wacht, merkt dat de marge langzaam maar zeker verdampt. Het gratis geld is op en de rekening ligt op tafel. Dat vraagt nu van ondernemers strategische afstemming, transparantie, vertrouwen en consistente beleidsondersteuning. Niet nieuwe structuren, maar een betere benutting van wat er al is.

Walther Ploos van Amstel