Opleiding: Verbeelden anders doen

Verbeelden anders doen

Kunst als gids naar een nieuwe economie

Kunst is ons oudste kompas. Al 115.000 jaar wijst kunst ons op verbinding en betekenis. Door te delen wat we verbeelden, creëren we collectieve beelden die richting geven aan de toekomst waarin we geloven. Radicale verbeelding inspireert tot concrete actie en bewerkstelligt verandering.

Waarom dit programma?

Elke transitie begint met een fundamentele verschuiving in wat we zien, wat we voelen en wat we voor mogelijk houden. Daarna pas volgen nieuwe structuren en systemen. Precies in die tussenruimte doet kunst haar werk. Ze stelt andere vragen, schuurt aan wat vanzelfsprekend lijkt, vertelt en maakt zichtbaar wat nog geen vorm heeft. Nu het oude afbrokkelt en het nieuwe zich nog vormt, is kunst geen overbodige luxe en de verbeelding elementair.

In dit programma leer je kijken en vertellen zoals kunstenaars dat doen: met aandacht, verwondering en ruimte voor ongemak. Dat doe je samen met kunstenaars, wetenschappers en verhalenvertellers, langs onze collectie in De Groene Afslag, in het atelier van Singer Laren en buiten in het Goois Natuurreservaat. Je gaat naar huis met andere ogen en een nieuw verhaal.

Wat levert het op?

• Kunst als kompas met Art Based Learning, oude meesters en hedendaagse kunstenaars oefen je in kijken, vragen en verbeelden zoals kunstenaars dat doen. Je ontdekt hoe de kunstenaarsmindset van nieuwsgierigheid je verder brengt dan zekerheid.
• De kracht van verhalen je ervaart hoe verhalen systemen dragen en hoe je van het bekende verhaal naar nieuwe vertellingen beweegt.
• Een nieuwe verhouding tot de levende wereld je ontdekt hoe kunstenaars de natuur van decor tot onderwerp maakten en verbeeldt een economie waarin we weer deel zijn van de natuur.
• Toegepaste verbeelding je doorgrondt de transitie naar een nieuwe economie en vertaalt je inzichten naar een concreet plan voor je eigen praktijk. Je neemt een persoonlijke talisman van de verbeelding mee naar huis.
• Een creatieve gemeenschap je wordt deel van een netwerk van veranderaars dat elkaar ook na het programma blijft inspireren.

Voor wie?

• Je voelt dat het tijd is voor radicale verandering, en dat rapporten en argumenten alleen niet genoeg zijn.
• Je werkt in het bedrijfsleven, de publieke sector, het onderwijs, de zorg of bij een NGO, of je bent ondernemer of maker, en je wilt verbeeldingskracht een plek geven in je werk.
• Je voelt dat er een creatieve kracht in je leeft die meer ruimte wil. Daarvoor durf je je te laten raken en je vertrouwde manier van kijken los te laten.
• Je durft het niet-weten op te zoeken en wilt je voorstellingsvermogen inzetten voor een leefbare toekomst.
• Je wilt de economie en samenleving opnieuw verbeelden.

Wat gaan we doen?

In 5 dagen ontdek je hoe de kunstenaar vanuit verbeelden werkt en omgaat met ongemak en 'niet-weten'. Je oefent in anders kijken en delen wat je ziet. Je ervaart ruimte voor verwondering, verbinding en wrijving, en komt tot onverwachte vergezichten. Op de laatste dag vertalen we wat we samen hebben verbeeld naar de maatschappij, onze organisaties en onze eigen praktijk.

Dag 1: ART Based Learning en verbeelden als sleutel tot radicale verandering

Met Femke Burger, Lucas Mol & Shinta Oosterwaal

In de ochtend deelt Curator for Change Femke Burger de laatste wetenschappelijke inzichten over kunst binnen de klimaattransitie. We verkennen klimaatkunstwerken die prikkelen en activeren, en oefenen met Visual Thinking Strategy en Art Based Learning.

In de middag neemt docent en oprichter Lucas Mol je mee langs de kunstcollectie van De Groene Afslag. We luisteren naar de verhalen achter de werken en activeren onze verbeelding. Met Shinta Oosterwaal ervaren we hoe anders kijken tot andere inzichten leidt. Die inzichten nemen we mee door het hele programma, tot we ze op de laatste dag vertalen naar de praktijk.

Dag 2: De kracht van verhalen & activeren van je kunstenaarsmindset

Met Marga Rotteveel & Merlijn Twaalfhoven

In de ochtend onderzoeken we met Marga Rotteveel de rol van verhalen in systeemverandering. Via het sociale spoor ontdekken we hoe kunst gemeenschappen bouwt en hoe verhalen ons uitnodigen tot een andere grondhouding. Inzichten uit inheemse gemeenschappen leren ons luisteren, kijken en in verbondenheid leven met land en elkaar. Dat zijn wegen naar een relationele, zorgende en wederkerige economie.

Artiest en componist Merlijn Twaalfhoven activeert de kunstenaarsmindset: het verscherpen van perceptie, toegewijde aandacht, ruimte voor voelen, verbeelden en spelen. We ontwikkelen nieuwe manieren om te navigeren en verbinden in tijden van verandering. Door oefening en spel leren we onze verbeelding inzetten bij grote vragen.

Dag 3: Spelen en grote verhalen vertellen

Met Suzette Bousema & Blanche Beijersbergen

Kunstenaar Suzette Bousema neemt ons mee op reis door haar oeuvre, waarin wetenschap en verbeelding op unieke manier samenkomen. We verkennen hoe ongemak, niet-weten en radicale perspectieven spelenderwijs kunnen worden ingezet, en hoe we de kunstenaarsmindset blijven uitnodigen in de praktijk. Daarna gaan we buitenspelen en ontdekken we nieuwe perspectieven door te luisteren naar korstmossen.

Blanche Beijersbergen neemt ons mee in de verhalende kracht van woordkunst. Verhalen vormen de basis van culturen en systemen. We onderzoeken hoe verhalen worden overgebracht en wat ze bij de toehoorder raken. We gaan van 'het bekende verhaal' naar nieuwe vertellingen die vragen om speelsheid en durf.

Dag 4: De wereld in

Met Blanche Beijersbergen & een bezoek aan Singer Laren

De ochtend staat in het teken van 'het landschap'. We luisteren naar de 16e-eeuwse Nederlandse meesters die de levende wereld van decor tot onderwerp maakten. We stellen ons een nieuwe economie voor waarin de levende wereld niet langer achtergrond is, maar het centrale onderwerp waarin wij samenleven. Een nieuw landschap waar we onze plek innemen.

In de middag wandelen we door het Goois Natuurreservaat naar Singer Laren. In het atelier werk je aan een persoonlijk kunstwerk waarin je de wereld verbeeldt waar je naar verlangt. Je gaat naar huis met een tastbaar aandenken aan onze gezamenlijke reis: een talisman van de verbeelding.

Dag 5: Van verbeelding naar verandering

Met Shinta Oosterwaal & Femke Burger

Verbeelden is het begin, niet het eindpunt. Op de laatste dag maken we de stap van het atelier naar de samenleving. Wat we in vier dagen hebben gezien, gevoeld en gemaakt, moet ook weer landen in ons werk, in onze organisaties en in de wereld om ons heen.

In de ochtend verkennen we met Shinta Oosterwaal de verandertheorie van De Groene Afslag. Hoe verhouden symptomen, systemen en verhalen zich tot elkaar? Waar loopt het oude systeem leeg, en waar groeit het nieuwe al? Met het Two Loops-model als kaart leggen we de beelden, verhalen en inzichten van de afgelopen dagen naast elkaar. Zo zien we waar verbeelding het verschil kan maken in de transitie.

In de middag maken we het concreet. Je vertaalt jouw talisman van de verbeelding naar je eigen praktijk. Waar in jouw organisatie is ruimte voor anders kijken? Welk verhaal wil je gaan vertellen? En welke eerste stap zet je morgen? In kleine groepen geven we elkaar richting en tegenspraak. Zo vertrek je niet alleen met een kunstwerk, maar ook met een plan, met handvatten en met een netwerk van gelijkgestemden dat je onderweg blijft steunen.