Opleidingen

Informatie als betekenisvol architectuurelement Beschrijving In deze module staat informatiearchitectuur centraal. Deelnemers leren informatiesemantiek, betekenis en herkomst expliciet te maken en deze te relateren aan processen en applicaties. Onderwerpen Informatie als asset Semantiek en begripsvorming Gebeurtenissen versus vastlegging BIV-classificatie Information Structure viewpoint

Structureren van applicaties en verantwoordelijkheden Beschrijving Deze module richt zich op het structureren en positioneren van applicaties binnen de solution. De samenhang met processen en informatie staat centraal, evenals het expliciet maken van verantwoordelijkheden en grenzen. Onderwerpen Applicatieverantwoordelijkheden Bounded contexts Applicatiemodellen Relatie proces–informatie–applicatie

Samenwerking tussen applicaties Beschrijving In deze module worden keuzes rondom samenwerking en integratie tussen applicaties uitgewerkt. De focus ligt op interactiestijlen, afhankelijkheden en het expliciet vastleggen van architectuurkeuzes. Onderwerpen Orkestratie en choreografie Event- versus state-gebaseerde interactie Integratiepatronen Architecture Decision Records (ADR’s) Context mapping

Vertaling naar technologische kaders Beschrijving Deze module vertaalt architectuurkeuzes naar technologische kaders en platformkeuzes. De deelnemer leert hoe applicatie- en kwaliteitskeuzes doorwerken naar cloud- en platformmodellen. Onderwerpen Cloudmodellen (IaaS, PaaS, SaaS) Public, private en hybride cloud Platformvoorzieningen Integratietechnologie

Architectuur in een iteratieve context Beschrijving Deze module behandelt solution architectuur in een context van onzekerheid en iteratieve ontwikkeling. De deelnemer leert het onderscheid tussen intentionele en emergente architectuur en hoe architectuur richting geeft zonder wendbaarheid te blokkeren. Onderwerpen Intentional vs. emergent architecture Agile en lean principes Governance en kaders Omgaan met onzekerheid

Beschrijving In deze module leren deelnemers verschillende beïnvloedingsstijlen toepassen in stakeholderdynamiek, met aandacht voor ethiek en effectiviteit. Onderwerpen Beïnvloedingsstijlen van Yukl Stakeholderdynamiek Praktijksimulaties Actoroefeningen

Presenteren en reflecteren onder druk Beschrijving Deze terugkerende module richt zich op het kernachtig presenteren van architectuurkeuzes en reflectie op professioneel handelen. De nadruk ligt op helderheid, argumentatie en feedback. Onderwerpen Pitchpresentaties Reflectie op eigen handelen Peer-feedback Verbeteracties

Vertaal risico’s, wetgeving en dreigingen naar expliciete architectuurkeuzes Beschrijving In deze module staat Security by Design centraal als integraal onderdeel van solution architectuur. De focus ligt op het begrijpen hoe risico’s, dreigingen en wet- en regelgeving doorwerken in architectuurkeuzes. Deelnemers leren security niet te benaderen als een technisch specialisme of controle achteraf, maar als een ontwerpvraagstuk dat direct verbonden is met bedrijfsdoelen, kritieke assets en verantwoordelijkheden. Security-eisen worden expliciet gemaakt en vertaald naar richtinggevende architectuurafspraken. Onderwerpen Security by Design en Security by Default Risico’s, dreigingen en kwetsbaarheden Wet- en regelgeving (o.a. AVG, NIS2) Relatie tussen businessdoelen en security-eisen Vertaling van security-eisen naar architectuurkeuzes

Verdieping op een actueel of contextafhankelijk architectuurthema Beschrijving Module X is een flexibele verdiepingsmodule waarin een actueel of contextafhankelijk architectuurthema centraal staat. De inhoud van deze module kan per cohort variëren en sluit aan op ontwikkelingen in het vakgebied of specifieke leerbehoeften van de deelnemers. De module biedt ruimte voor verdieping buiten de vaste architectuurpijlers, bijvoorbeeld op het gebied van data, AI, integratie in ketens, governance, compliance of organisatie-inrichting. De nadruk ligt op het verbinden van dit thema met de bestaande solution‑architectuur en het expliciet maken van impact, keuzes en consequenties. Onderwerpen Actueel architectuurthema (contextafhankelijk) Relatie met bestaande solution‑architectuur Impactanalyse op processen, informatie en technologie Architecturale afwegingen en trade‑offs Consequenties voor organisatie en governance

Volledig inzicht in het omgevingsprogramma onder de Omgevingswet Van visie naar uitvoering: positionering in de instrumentketen Grip op samenhang, beleidshuis, beleidskeuzes en bestuurlijke rolverdeling Inclusief praktijkopdracht: herinrichting van het beleid en start nieuw programma Praktische insteek met casussen, discussie, dilemma’s en toepassing in eigen organisatie Inhoud Inleiding Het omgevingsprogramma is hét instrument om onder andere ambities uit de omgevingsvisie te vertalen naar concrete maatregelen en uitvoering. Ook biedt het programma ruimte om actuele thematische vraagstukken of complexe gebiedsontwikkelingen vorm te geven. Maar wanneer kies je voor een programma? Welke mogelijkheden biedt het instrument?  Wat regel je in het programma en wat hoort juist thuis in een ander instrument?? En hoe voorkom je beleidsstapeling en versnippering? Tijdens deze driedaagse cursus nemen we het omgevingsprogramma integraal onder de loep. We behandelen de juridische basis, de inhoudelijke opbouw, de bestuurlijke verhoudingen en de organisatorische kant. Daarbij besteden we expliciet aandacht aan de samenhang tussen bestaand beleid en nieuwe programma’s. We werken stap voor stap toe naar het ontwikkelen, positioneren en uitvoerbaar maken van een omgevingsprogramma. Daarbij staat steeds de vraag centraal: hoe zorg je voor samenhang, bestuurlijke duidelijkheid en daadwerkelijke uitvoering? Aan de hand van praktijkvoorbeelden, bestuurlijke dilemma’s en een integrale eindopdracht krijg je niet alleen kennis, maar ook handelingsperspectief om binnen je eigen organisatie aan de slag te gaan. Inhoud en resultaat In deze cursus behandelen we het omgevingsprogramma van fundament tot uitvoering. We starten bij de basis en werken toe naar een uitvoerbaar en bestuurlijk gedragen programma. De cursus is als volgt opgezet. Dag 1: Fundament en bouwstenen van het Omgevingsprogramma Dag 2: Het omgevingsprogramma in de beleidscyclus, samenwerking en organisatie Dag 3: Uitvoerbaarheid, beleidshuis, procedure, DSO en objectgericht schrijven We gaan onder meer in op: De plaats van het omgevingsprogramma in de beleidscyclus Verschillende typen programma’s (thematisch en gebiedsgericht) De inhoudelijke bouwstenen van een programma Relatie met omgevingsvisie, omgevingsplan en vergunningverlening Rol van college en raad en bestuurlijke dilemma’s Interne en externe samenwerking en participatie Juridische haalbaarheid en instrumentkeuze MER(-beoordelings)plicht en milieueffecten Procedurele keuzes en publicatie in het DSO Objectgericht en locatiegericht schrijven Na afloop kun je: Het omgevingsprogramma strategisch positioneren binnen de instrumentketen Beoordelen wanneer een opgave vraagt om een programma Zelf starten met het ontwikkelen en organiseren van een omgevingsprogramma Praktijkopdracht Door de cursus heen gaan we werken aan een praktijkopdracht Aan de slag met het beleidshuis & het nieuwe omgevingsprogramma. Gemeenten hebben vaak tientallen bestaande beleidsdocumenten. Deze zijn wisselend in actualiteit, reikwijdte en juridische status. In deze eindopdracht brengen deelnemers orde in de chaos: hoe richt je als gemeente een toekomstbestendig beleidshuis in én hoe maak je ruimte voor nieuwe omgevingsprogramma’s? In welke volgorde maak je programma’s en hoe kunnen ze op elkaar ingrijpen? De opdracht maken we in verschillende stappen, zoals inventarisatie, analyse, inrichting en organisatie. We starten daarmee aan het slot van de eerste dag en eindigen ook de cursus daarmee. Tussen de cursusdagen door werk je eraan. Doelgroep Deze cursus is primair bedoeld voor professionals die werken aan de implementatie van de Omgevingswet en beleidsontwikkeling binnen gemeenten, zoals: Beleidsmedewerkers ruimtelijke ordening / fysieke leefomgeving Programmamanagers en programmaregisseurs Strategisch adviseurs en concernadviseurs Juristen omgevingsrecht Projectleiders gebiedsontwikkeling Gerelateerde cursussen De cursus is ook relevant voor medewerkers van provincies, waterschappen en adviesbureaus die betrokken zijn bij het opstellen of beoordelen van omgevingsprogramma’s. Cursus Maken van een omgevingsplan In deze 3-daagse cursus komen zowel de inhoudelijke als de procedurele aspecten van het tijdelijk omgevingsplan en de overgang naar een volledig gemeentelijk omgevingsplan aan bod. Ook wordt uitgebreid stilgestaan bij modellen en hulpmiddelen voor de opbouw, zoals het VNG-casco en de staalkaarten, evenals bij de meest recente wet- en regelgeving. Zie hier. Programma Dag 1: Fundament & Bouwstenen van het Omgevingsprogramma Ochtend: Opfrissen en verdiepen van de basis Wat is een omgevingsprogramma (definitie onder de Ow )? Waarom maak je een programma? (doelen, inzetmomenten, meerwaarde) Plaats in de beleidscyclus (van visie → programma → plan → uitvoering → monitoring) Wat hoort waar? Omgevingsvisie: lange termijn en strategische keuzes Programma: doorvertaling naar doelen, maatregelen, fasering en inzet instrumenten Omgevingsplan & vergunningen: juridische uitvoering Verschillende typen programma’s Themagericht: mobiliteit, energie, leefomgeving, groen, gezondheid) Gebiedsgericht: gemeente, stadsdeel, wijk, bedrijventerrein, buitengebied Wat zien we in Nederland gebeuren? Ervaringsronde: ben je al bezig met programma’s? Waar staan ze? Waar worstel je mee? Wat wil je bereiken? Wat heb je nodig om met een programma te starten? Middag: De inhoudsopgave van een omgevingsprogramma Introductie & aanleiding opgave, urgentie, context Opgave-analyse bestaand beleid en het “beleidshuis”, MER Ambitie, strategie en doelen Keuzes en afwegingen Maatregelen Monitoring & adaptiviteit Besluitvorming en proces Praktijkcasus: samen de puzzel leggen met de inhoudsopgave van een programma Uitleg praktijkopdracht en wat je gaat doen Dag 2: Het omgevingsprogramma in de beleidscyclus, samenwerking en organisatie Ochtend: De instrumentketen én de rolverdeling De beleidscyclus: hoe grijpen instrumenten in elkaar? Rolverdeling tussen college en raad (hoe raad betrekken) Organisatie en proces binnen de gemeente (rollen, afstemming, integraliteit) Discussie over bestuurlijke dilemma’s Middag: Interne en externe samenwerking en participatie Interne samenwerking Hoe verdeel je verantwoordelijkheden? Hoe voorkom je dat het programma “van RO” is i.p.v. van de hele organisatie? Externe samenwerking Vragen: Hoe borg je ieders rol? Wanneer haak je wie aan? Hoe voorkom je parallel beleid of tegenstrijdige kaders? Participatie Wanneer wel/niet verplicht? Van procesvoorstel → uitvoering → eindverslag Praktijkcasus: analyseren van een overlegproces Vervolg praktijkopdracht Dag 3: Uitvoerbaarheid, beleidshuis, procedure, DSO en objectgericht schrijven Ochtend: Wat maakt een omgevingsprogramma uitvoerbaar? Middelen Budget, capaciteit, organisatie-inrichting benodigde instrumenten (planwijziging, subsidieregeling, convenant, etc.) Juridische haalbaarheid Is een maatregel juridisch uitvoerbaar? Ligt deze op de juiste plek in de instrumentketen? Wanneer hoort iets in planregels i.p.v. in het programma? Capaciteit realistische planning, wisselwerking met andere programma’s, interne prioritering MER-beoordelingsplicht & milieueffecten Wanneer is een programma MER-plichtig en wanneer moet een MER-beoordeling? Checklist MER-beoordeling (praktisch toepasbaar) Hoe borg je milieueffecten in een vormvrij instrument? Middag: Procedure, DSO en het beleidshuis Procedure van een omgevingsprogramma Rol raad bij instemming / kaderstelling – procedure verklaring van geen bedenkingen – adviesrecht BOPA – delegatiebesluit Geen bezwaar/beroep mogelijk tegen programma Momenten van participatie en bestuurlijke verantwoording DSO en objectgericht schrijven Programma’s worden ruimtelijk ontsloten Doelen en maatregelen per locatie koppelen (annoteren) Hoe schrijf je compacte, duidelijke tekstblokken? Wanneer koppel je wel/niet aan een gebied? Wat werkt absoluut niet in DSO? Praktijkopdracht gezamenlijk bespreken: tips en tricks   Materiaal Je ontvangt de digitale versie van de presentatieslides, voorafgaand of achteraf aan de cursus. Je krijgt gratis toegang tot de gehele digitale kennisbank van PONT | Omgeving tot een maand na de cursus. Hiermee krijg je volledige toegang tot het themadossier rondom de cursus, evenals andere dossiers, digitale boeken en het gehele jurisprudentie-archief van Berghauser Pont Publishing. Zo kun je voor, tijdens en na de cursus continu leren over dit onderwerp. Je ontvangt voor de kennisbank een aparte inlogcode.